Opinie

De Chileense droom is nog springlevend

Lotfi El Hamidi

De Rotterdamse kunstenaar Juan Heinsohn Huala had in Chili een droom. Het zijn de beginjaren zeventig, de socialistische Salvador Allende is tot president verkozen, het begin van het zogenoemde Chileense experiment: een democratisch regime met oog voor het volk. „Waardigheid”, zegt Huala (61) in zijn atelier, „is het allerbelangrijkste wat er is.” Ook de volksopstand die nu in Chili aan de gang is, draait volgens hem uiteindelijk om waardigheid, „niet om te dure metrokaartjes of hogere pensioenen”. Het was zijn droom dat een rechtvaardige samenleving mogelijk was in Latijns-Amerika.

Die droom spatte uiteen na de staatsgreep van generaal Pinochet in 1973. „Mijn vader zat drie jaar vast in de gevangenis, mijn broer zes maanden”, vertelt hij. Na hun vrijlating vertrok het gezin naar Argentinië, net als veel andere dissidenten uit zijn geboorteplaats La Unión. Op uitnodiging kwamen ze eind jaren zeventig in Nederland terecht, waar een levendige solidariteitsbeweging was ontstaan. Het waren de ‘rode’ jaren, toen de PvdA oppermachtig was en solidariteit een vast bestanddeel vormde als het ging om mensenrechten. Zo richtte wijlen PvdA-burgemeester André van der Louw in Rotterdam het Salvador Allende Centrum op, waar Chileense bannelingen en medestanders bij elkaar kwamen.

De strijd tegen de Chileense junta werd hier met verschillende middelen voortgezet. Zo vormde Huala samen met andere Chileense kunstenaars, zoals de gelauwerde Kata Núñez, een schilderbrigade, die vooral in Rotterdam muurschilderingen maakte. „We communiceerden met onze kunst, het was en is de ideale uitlaatklep.” Geëngageerde kunst, kom er nog maar eens om.

Van de tientallen muurschilderingen uit de jaren tachtig zijn er drie bewaard gebleven, waaronder een aan de West-Kruiskade, waarop een glimlachende Allende onder de zon toekijkt hoe een zwart paard generaal Pinochet wegjaagt. Merkwaardig is het lot van de zogeheten Communicatie Zuil, een tien meter hoog bouwwerk waar ook op geschilderd werd. Tijdens de stadsvernieuwing is de zuil volgens de gemeente mysterieus ‘verdwenen’. Zo ‘verdwijnen’ er wel vaker hele bouwwerken door de Rotterdamse sloopwoede.

Door de huidige protesten tegen het neoliberale economisch beleid in Chili ziet Juan Heinsohn Huala dat de oude droom nieuw leven wordt ingeblazen. De beelden van massa’s mensen die het strijdlied ‘El pueblo unido jamás será vencido!’ (‘Het verenigde volk zal nooit verslagen worden’) uit 1973 zingen, ontroeren hem. „Dat is ons oude liedje”, zegt hij licht geëmotioneerd. „Het werd laatst bij een Chileense manifestatie in Amsterdam ook gezongen. De oude garde werd er heel stil van.”

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.