Opinie

Beste film van jaren 10 is serie

Peter de Bruijn Het fameuze filmblad ‘Cahiers du Cinéma’ heeft een televisieserie uitgeroepen tot beste film van de jaren 10. Ondanks dat het blad een hartstochtelijk tegenstander van televisie is. Hoe kan dat?

Peter de Bruijn

En de beste film van de jaren tien is… een televisieserie! Het fameuze Franse filmblad Cahiers du Cinéma – in een roemrijk verleden de geboorteplaats van de nouvelle vague – maakte in december de balans op van het afgelopen decennium in film. Conclusie volgens een daverende meerderheid van redactie en medewerkers: Twin Peaks: The Return van David Lynch is de belangrijkste filmgebeurtenis van het afgelopen decennium.

Maar is Twin Peaks: The Return geen televisie? David Lynch maakte het vervolg op zijn legendarische serie uit de jaren negentig voor de Amerikaanse betaalzender Showtime, die de serie in 2017 in zeventien delen van ongeveer een uur uitzond. Voor het Franse filmblad blijft Twin Peaks: The Return toch – buitengewone – cinema.

Dat heeft alles te maken met de zogeheten ‘auteurstheorie’, die in de jaren vijftig in de kolommen van het blad is ontstaan en die nog steeds invloedrijk is. Dat is een manier van film beschouwen die uitsluitend de creativiteit van de regisseur centraal stelt als het organiserende principe van wat een film moet zijn; de filmmaker als vrij scheppend kunstenaar.

Lees ook Twin Peaks is de ‘Citizen Kane’ van de tv-series

Twin Peaks: The Return is onmiskenbaar ontsproten aan de geest van een ‘auteur’. Lynch ontwikkelde Twin Peaks: The Return als één lange film van zeventien uur; aan de wetmatigheden van het medium televisie liet hij zich niets gelegen liggen. De verdeling in zeventien episodes van zijn lange film maakte hij naar eigen zeggen ‘intuïtief’. Lynch tekende persoonlijk voor het scenario – met co-auteur Mark Frost – en hij regisseerde elke aflevering zelf. Lynch had volledige vrijheid om de kronkelpaden van zijn dromen en nachtmerries te volgen. Dat leidde tot een kleine industrie van discussiegroepen over de vraag wat Twin Peaks: The Return allemaal zou kunnen betekenen.

Cahiers du Cinéma lijkt zich toch enige zorgen te maken dat de keuze voor Lynch uitgelegd kan worden als een capitulatie van een oud bastion van filmliefde voor de huidige dominantie van televisie. Het tegendeel is het geval, bezweert de redactie. Het blad blijft een hartstochtelijk tegenstander van televisie die zich richt op formules en doelgroepen. Ook series die zijn ontsproten aan het collectieve denkwerk van een ‘writers room’ en niet aan de visie van een individueel genie blijven een gruwel.

De kwestie of Lynch film maakt of televisie, lijkt misschien niet meer dan een zinloos spel met etiketten. Maar dat is niet helemaal terecht. Regisseurs hebben altijd willen morrelen aan de lengte en duur van wat film kan zijn. De huidige bloei van televisiedrama biedt daarvoor nieuwe kansen en mogelijkheden. Film kan ook meer zijn dan een conventionele tijdsduur van om en nabij twee uur. Film hoeft zich ook niet te beperken tot een traditionele locatie: de bioscoop.

Twin Peaks: The Return past prima in de door Cahiers du Cinéma met passie beleden voorliefde voor auteursfilm van visionaire buitenstaanders die zich niet in hokjes laten drukken. Of misschien nog beter gezegd: auteurstelevisie.

Peter de Bruijn is filmrecensent.