‘VS zetten Rutte onder druk om ASML’

Chipmachines De regering-Trump eiste dat Nederland de export van een chipmachine aan China zou blokkeren. ASML wacht nog steeds op toestemming.

Inspectie van een chipmachine bij ASML. Levering van een apparaat aan China stuit op vergunningproblemen.
Inspectie van een chipmachine bij ASML. Levering van een apparaat aan China stuit op vergunningproblemen. Foto Bart van Overbeeke/ASML

De regering-Trump heeft druk uitgeoefend op Nederland om ASML geen nieuwe vergunning te verstrekken voor de export van een chipmachine naar China. Dat meldde persbureau Reuters maandag op basis van anonieme bronnen. Welke directe gevolgen de Amerikaanse druk heeft gehad, is onduidelijk. De vergunning is in ieder geval nog niet vernieuwd, laat ASML weten. Het bedrijf zegt al enkele maanden te wachten op verlening. Tot die tijd kan de fabrikant de chipmachine niet naar China exporteren.

In 2018 verleende de Nederlandse regering ASML wel een vergunning voor de verkoop aan China van de zogeheten EUV-machine, een geavanceerde technologie voor de productie van snellere microprocessoren en geheugenchips. Dat bevestigde het bedrijf zelf. Die vergunning had alleen wel een beperkte geldigheid.

De Amerikanen begonnen zich in 2018 met de zaak te bemoeien, schrijft Reuters. De regering-Trump onderzocht of ze de verkoop rechtstreeks kon blokkeren. Ook zou ze zeker vier keer overleg hebben gehad met Nederlandse ambtenaren.

Het onderwerp zou bovendien ter sprake zijn gebracht toen premier Mark Rutte op 18 juli 2019 op bezoek was in het Witte Huis. Het is niet duidelijk of president Donald Trump zelf over het onderwerp begon, maar volgens Reuters ontving Rutte wel een inlichtingenrapport over de mogelijke gevolgen van de verkoop. Waar de Amerikanen in het rapport precies voor waarschuwden, blijft onduidelijk. In de gesprekken werd onder meer gewezen op veiligheidsrisico’s.

De chipmachines vallen onder het zogeheten Wassenaar Arrangement. Dit akkoord, dat de export beperkt van wapens en technologieën die voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt, is gesloten door 42 landen, waaronder Nederland en de VS.

Bedrijfsgeheimen

De relatie tussen China en ASML kwam vorig jaar ook in het nieuws. Oud-medewerkers van ASML zouden bedrijfsgeheimen van de chipmachinefabrikant hebben gestolen. Volgens Het Financieele Dagblad werkten ze voor een technologiebedrijf dat gelieerd is aan de Chinese staat. ASML ontkende dat het om Chinese spionage ging.

ASML had in 2018 een omzet van bijna 11 miljard euro. Later deze maand komt het concern met de jaarcijfers over 2019.