Recensie

Recensie Film

‘Charlie’s Angels’: seksistisch of juist feministisch?

Achtergrond In de nieuwste versie van ‘Charlie’s Angels’ zijn de vrouwen nog onafhankelijker van mannen. Die doen er eigenlijk niet meer toe.

De nieuwe Angels (van links naar rechts): Sabina Wilson (Kristen Stewart), Jane Kano (Ella Balinska) en Elena Houghlin (Naomi Scott) in ‘Charlie’s Angels’.
De nieuwe Angels (van links naar rechts): Sabina Wilson (Kristen Stewart), Jane Kano (Ella Balinska) en Elena Houghlin (Naomi Scott) in ‘Charlie’s Angels’.

‘Drie knappe vrouwen in steeds weer nieuwe sexy outfits” is hoe producent Aaron Spelling de succesvolle televisieserie Charlie’s Angels in de jaren zeventig aan de man brengt. Per aflevering wisselen de Angels acht keer van kostuum, van badpak tot haute couture – vrouwelijkheid als maskerade. In 1976 gaan er acht miljoen posters over de toonbank van Farrah Fawcett, de populairste van de drie actrices die gestalte geven aan Charlie’s Angels. Fawcett zegt later dat het verkoopsucces te danken was aan haar door het rode badpak zichtbare tepels. Ook Fawcetts perfect geföhnde, wuivende haar – de Farrah Flick – werd bij menig kapper een verzoeknummer.

Toch is Charlie’s Angels niet alleen een grote hit onder hitsige pubers, ook bij hoogopgeleide vrouwen scoort het programma prima. Zij kunnen zich spiegelen aan drie begeerlijke, vrijgezelle vrouwen die veel plezier beleven aan hun werk – het huishouden zien we ze nooit doen. De serie is duidelijk beïnvloed door de tweede feministische golf uit de jaren zeventig, met zijn werkende en seksueel bevrijde vrouwen.

Het trio werkt eerst bij de politie, maar als zij te maken krijgen met seksisme op de werkvloer – hun meerderen geven hun alleen allerlei secretariële klusjes – kiezen ze hun eigen weg en nemen ze Charlie’s uitnodiging aan om zich bij zijn Townsend Agency aan te sluiten.

Anno 2020 is datzelfde seksisme nog steeds een probleem. De openingszin van de nieuwe Charlie’s Angels-film is nadrukkelijk een intentieverklaring: „Ik denk dat vrouwen alles kunnen”, zegt Sabina (Kristen Stewart), een van Charlie’s Angels. De man tegenover haar sputtert wat tegen maar moet zijn meerdere in haar erkennen als zij hem ondanks de aanwezigheid van zijn twee bodyguards op verrassende wijze arresteert, terwijl zij hem er nog even fijntjes op wijst dat mannen vrouwen stelselmatig onderschatten. Ondertussen schakelen andere Angels, onder wie Jane (Ella Balinska), een heel bataljon tot de tanden toe bewapende kerels uit. In de scène erna doet een zelfingenomen vent aan ‘mansplaining’ tegenover Elena: een hoogopgeleide wetenschapster die nota bene het product uitvond waarvan hij haar het belang uitlegt. Later zal Elena (Naomi Scott) dan ook Charlie’s derde Angel worden.

Deze twee scènes kenmerken de feministische insteek van de nieuwste toevoeging aan de Charlie’s Angels-franchise: tussen 1976 en 1981 een populaire televisieserie, waarna in 2000 en 2003 twee door ‘girlpower’ geïnspireerde films volgen met Drew Barrymore, Cameron Diaz en Lucy Liu. In zowel tv-serie als films zijn Charlie’s Angels zelfstandige, zelfverzekerde, aantrekkelijke en intelligente vrouwen die zowel hun vrouwelijkheid als hun verschillende vaardigheden gebruiken om geboefte te bestrijden.

Die ongemakkelijke combinatie van ‘boobs’ en ‘brains’ levert al ruim veertig jaar kritiek op. Want is Charlie’s Angels nou seksistisch, met de drie Angels vooral als sexy geklede oogsnoepjes, of licht-feministisch? Want zij zijn toch echt ook sterke, slimme vrouwen die het onmiskenbaar uitstekend doen in een door mannen gedomineerde wereld. De enige mannenhulp die zij krijgen is van de nutteloze Bosley, de stuntelige assistent van Charlie, de mysterieuze figuur die het detectivebureau runt waar de Angels deel van uitmaken. De kijker ziet hem nooit maar hoort, net als de Angels, alleen zijn stem uit een kleine speakerbox. Zij doen alles voor hun onzichtbare opdrachtgever, en „thank you Charlie” is de terugkerende, dankbare kreet aan het eind van elke aflevering. Dat doet dan weer af aan het feministische gehalte, want is Charlie eigenlijk niet veel meer dan een pooier die drie knappe vrouwen pimpt? De nieuwe film ondervangt die kritiek door (spoiler!) zowel van Bosley als Charlie een vrouw te maken. Nu is het pas echt een film over sisterhood.

Over het seksisme van serie en films is echter nog iets anders op te merken. Want het is eerder het manbeeld uit Charlie’s Angels (2000) en het vervolg Full Throttle (2003) dat in retrospectief aanstoot geeft. Bij een vrouwenglimlach vallen mannen al in katzwijm en het zien van een decolleté of stukje dijbeen brengt hun hoofd zodanig op hol dat zij niet doorhebben dat ze door de Angels bespeeld worden. Dat stereotiepe manbeeld is pas stuitend seksistisch, alsof elke man de hele tijd alleen maar aan één ding denkt.

Wat dat betreft is de 2020-versie subversiever, hoewel het geen heel sterke film is. Het aardige van de nieuwste Charlie’s Angels, geschreven en geregisseerd door Elizabeth Banks, is dat mannen er eigenlijk helemaal niet meer toe doen, al denken zij – het is een arrogante soort – van wel. De wereld is allang overgenomen door exceptionele vrouwen die in de woorden van Sabina „zoveel talent hebben”. Het ene moment op hoge hakken, het andere moment in sneakers. Soms sexy, maar bovenal kundig.