Kost verteren van bleekselderij meer energie dan erin zit?

Durf te vragen Bleekselderij is beroemd op internet, omdat er minder energie in zit dan de vertering ervan kost. Maar klopt dat?

Bleekselderij”, antwoordde mijn zus tijdens het kerstdiner. De vraag was: zijn er voedingsmiddelen waarvan het verteren meer calorieën kost dan ze opleveren? „Op internet is bleekselderij daarom beroemd”, zei ze.

Beroemd én omstreden. „Het is een mythe. Verder heb ik er niets aan toe te voegen”, mailde de Amerikaanse voedingsonderzoeker Marion Nestle na een vraag van de Britse omroep BBC in 2013 over de vermeende ‘negatieve-calorie-inhoud’ van bleekselderij. Bleekselderij leeft nogal in het Verenigd Koninkrijk. Kok en tv-presentator Matt Tebbutt liet in het programma Food Unwrapped van Channel 4 uiteindelijk zijn calorieverbruik meten tijdens het eten van 326 gram rauwe bleekselderij. Hij zat 12 uur in een stofwisselingskamer. De bleekselderij die hij met tegenzin wegwerkte bevatte 53 kilocalorieën (kcal). Eten en verteren bleek 72 kcal te kosten.

Was daarmee het ongelijk van Nestle wetenschappelijk bewezen? In een transcriptie van de uitzending zegt de onderzoeker: „Ik denk dat we een beetje voorzichtig moeten zijn met hoe we dit interpreteren.”

Onvindbaar bewijs

Tebbutt overschreeuwt de man met: „Dat denk ik niet! Ik denk dat het een feit is.” Maar bewijs voor het bestaan van negatieve-calorie-voedingsmiddelen was afgelopen week in de wetenschappelijke literatuur nog steeds onvindbaar. Het ligt ingewikkeld.

De calorie-inhoud van bleekselderij is marginaal. De Nederlandse NEVO-voedingsmiddelentabel zegt: 14 kcal per 100 gram. In een volkorenboterham met kaas, ter vergelijking, zitten 175 kcal. Om dezelfde hoeveelheid calorieën binnen te krijgen moet je 1,25 kilo bleekselderij wegkauwen – ongeveer 25 stengels.

Eén dikke stengel (55 gram, dus 7,7 kcal) had ik op na 4,5 minuut. Zittend etend verbruikte ik in die tijd 8,5 kcal, las ik af in een tabel in mijn handboek Exercise Physiology. Daarmee, kun je zeggen, is aangetoond dat het eten van een stengel bleekselderij 0,8 kcal kost.

Dat is liegen met cijfers, want rustig zittend zonder kauwen had ik 7,7 kcal verbruikt. Die bleekselderij kostte dus maar 0,8 kcal en lévert 6,9 kcal.

Arme onderzoeker

Dat is nog steeds cijfermanipulatie, want na eten volgt verteren, opname in het lichaam en omzetten in energierijke stoffen. De restjes zijn voor de darmbacteriën. De hamvraag is of 6,8 kcal genoeg is om zo’n stengel helemaal te verwerken. Die arme onderzoeker wilde op tv vast nog iets zeggen over de lange verwerkingstijd en de onmogelijkheid om alles uit te splitsen.

Het is een leuke, maar nutteloze discussie. Waarom? Mensen hebben dagelijks ongeveer 2.000 kcal nodig. Met een bestaande onzekerheidsmarge, door onduidelijke etiketinformatie en eetregistratie, van 100 tot 200 kcal per dag verdwijnt die 7,7 kcal uit een bleekselderijstengel in de marge.

Overigens is het wel zeker dat er voedingsmiddelen bestaan die energie kosten. Water staat in de NEMO-voedingsmiddelentabel en heeft een calorie-inhoud van 0 kcal. Doorslikken, opnemen en uitscheiden via de nieren kost wat energie. Ook dat zijn margecalorieën.

Handiger is om water en thee en caloriearme groenten als bleekselderij, sla en komkommer, niet als calorieverbranders te zien, maar als vulmiddelen die tijdens de maaltijd snel verzadiging opwekken, waardoor we energierijkere voeding laten staan.