Recensie

Recensie Film

Feiten even zorgvuldig behandelen als bijen

Hybride documentaire ‘Honeyland’ is niet het poëtisch observerende epos die hij op het eerste gezicht lijkt. Maar doet het ertoe of de film feit of fictie is?

De Noord-Macedonische Hatidze Muratova houdt zich bij het oogsten van honing aan de 50/50-regel: de helft voor haar, de helft voor de bijen, in Honeyland.
De Noord-Macedonische Hatidze Muratova houdt zich bij het oogsten van honing aan de 50/50-regel: de helft voor haar, de helft voor de bijen, in Honeyland.

Meteen al bij de genreaanduiding bij deze recensie gaat het mis. Want het Noord-Macedonische Honeyland mag dan momenteel op de shortlist staan voor de Oscar voor Beste Internationale Feature, de film afficheerde zichzelf lange tijd als documentaire, onder andere bij z’n wereldpremière vorig jaar januari op het Sundance Film Festival, waar hij drie prijzen won. Doet het ertoe of de film over een van de laatste vrouwelijke honingjagers in Noord-Macedonië feit of fictie is? Toch wel een beetje.

De zorgvuldig uit drie jaar opnames gemonteerde verhaalstructuur suggereert namelijk een aantal dingen die bij nadere beschouwing net iets anders lijken te liggen. Zo zijn wilde bijen-imker Hatidze Muratova en haar moeder niet de laatsten van een lange traditie; er zijn nog broers op de achtergrond. En de komst van een nomadische familie die de bijennesten plundert en zo het natuurlijke evenwicht dreigt te verstoren is geen incident; de buurfamilie keert elk jaar terug en hun aankomst is een jaar later gefilmd dan de chronologie van de film doet vermoeden.

Lees ook een interview met regisseur Tamara Kotevska over de achtergronden van ‘Honeyland’

Dat is zeker van belang omdat Honeyland niet alleen het poëtisch observerende epos is dat het op het eerste gezicht lijkt. De makers hebben een activistische insteek. Op zich ook niets mis mee, maar juist dan is transparantie van belang. De financiering kwam mede rond dankzij een bijdrage van onder andere een Zwitserse organisatie voor natuurbehoud. Dat alles maakt de film niet minder betoverend of relevant. De vraag hoe we omgaan met onze natuurlijke hulpbronnen is eentje die op dit moment op ieders lippen ligt. Dat maakt dat we met feiten even zorgvuldig moeten omgaan als met bijen.