Profiel

Een links stel dat alles met elkaar deelt

In het nieuwe Spaanse kabinet zitten namens Podemos twee met elkaar samenwonende ministers. De twee politici, die opkomen voor de onderklasse, kregen kritiek toen ze in een luxe villa gingen wonen.

Pablo Iglesias en Irene Montero vlak na de winst.
Pablo Iglesias en Irene Montero vlak na de winst. Foto Reuters

Vlak na elkaar geven Pablo Iglesias Turrión (41) en Irene Montero Gil (31) dinsdag in het Spaanse parlement het ‘ja-woord’ aan de nieuwe Spaanse regering. Het stel aan de top van Unidos Podemos spreekt daarmee steun uit aan de sociaal-democraat Pedro Sánchez, opnieuw premier, maar komt ook zelf voor het eerst in een coalitie aan de macht. Pablo Iglesias, in een grijs colbert, een blauw overhemd en zijn onafscheidelijke paardenstaart in de nek, als vicepremier en minister van Sociale Zaken, zijn vriendin Irene Montero, gekleed in witte blouse, als minister van Gelijkheid.

„Dit is een bijzondere dag voor Podemos én voor Spanje”, stelt politicoloog Pablo Simón (35). „De partij van Iglesias zal na jaren van oppositie zelf gaan regeren. En dat zal deels gedaan worden door een paar dat alles met elkaar deelt.”

Het is allerminst vanzelfsprekend dat het uiterst linkse Podemos nu met de sociaal-democraten van Sánchez’ PSOE regeert. Podemos-lid Eduardo Muñoz (35) herinnert zich goed hoe Iglesias vijf jaar geleden op het Madrileense plein Puerta del Sol tegenover tienduizenden ontevreden Spanjaarden uithaalde naar de ‘bovenklasse’, die hij steevast afschilderde als ‘de kaste’.

Het lukte de charismatische hoogleraar politicologie met zijn radicale aanvallen miljoenen Spanjaarden achter zich te scharen. „Eindelijk iemand die de dingen bij de naam noemde”, zegt Muñoz, tussen de kratten van zijn winkel annex proeflokaal voor speciaalbiertjes. „Iglesias voelde niet alleen precies de problemen van de onderklasse aan, hij woonde er zelf tussen.”

Lees ook: In Spanje gaat uiterst links voor het eerst regeren

Hij zocht de confrontatie

Muñoz groeide op in de linkse Madrileense volkswijk Vallecas, waar Iglesias destijds ook nog woonde, op een paar honderd meter van zijn ouderlijk huis. De afgestudeerde student kunstgeschiedenis droomde niet langer van een toekomst buiten Spanje, maar opende met hulp van zijn vader en broer zijn eigen zaak, Espuma. Het sprak Muñoz aan dat Iglesias de discussie aanging over zaken die voorheen vooral verzwegen werden. „Over corruptie, het diepgewortelde franquismo, de falende justitie en het chronische gebrek aan sociale woningen werd daarvoor vrijwel nooit gesproken”, legt Muñoz uit. „Iglesias deed dat wel, zocht de confrontatie via de media en bracht zo een schok in de Spaanse politiek teweeg. Of je dat radicaal links moet noemen weet ik niet. Het dwong de sociaal-democraten van de PSOE er wel toe zichzelf opnieuw uit te gaan vinden. Díe waren al lang niet meer links. De PSOE was in mijn ogen onderdeel van het establishment geworden.” Iglesias had aanvankelijk met Podemos als doel de PSOE uit te hollen en te verslaan. Op het hoogtepunt van de partij, in januari 2015, leek dat ook te gaan lukken, maar bij de nationale verkiezingen in december van dat jaar bleek dit toch een illusie.

Volgens politicoloog Pablo Simón, hoogleraar aan de Universidad Carlos III in Madrid, was het logisch dat Podemos hierna een andere weg insloeg waardoor de radicale kantjes ervan afgingen. „Iglesias profileerde zich eerst als tegenstander van ‘het systeem’, liet zich inspireren door linkse Zuid-Amerikaanse leiders als Hugo Chávez en Evo Morales. Maar nu hij zelf onderdeel van de macht is, zal hij zijn discours verder matigen. Iglesias hamert nu veel meer op oude, klassieke sociale waarden van het linkse Europa uit de jaren tachtig. In het Engels zou je dat radical left noemen. Al zijn er wel extremere partijen op links.”

Volgens Simón wijzigde Iglesias niet alleen uit lijfsbehoud zijn politieke toon, maar was de metamorfose ook het logische gevolg van de veranderingen die hij in zijn persoonlijk leven onderging. Nadat Iglesias in maart 2015 een relatie met een andere linkse politica verbrak, kwam al snel Montero in beeld. Aanvankelijk als zijn politieke evenbeeld: ook Montero komt voort uit de jeugdbeweging van de Communistische Partij en wordt, afgestudeerd als psychologe, in 2014 een ambitieus lid van Podemos. Simón noemt de tien jaar jongere politica in denkbeelden „een kloon” van Iglesias. In de aanloop naar de verkiezingen van december 2015 stelt hij haar het vicepremierschap in het vooruitzicht, maar de verkiezingszege blijft uit.

Lees ook: Spaans parlement stemt in met nieuwe regering onder leiding van Sánchez

Luxe villa van zes ton

In februari 2017 wordt duidelijk dat Iglesias en Montero een liefdesrelatie hebben. Terwijl verschillende kopstukken sneuvelen, verdeelt het stel samen de macht binnen de partij. In 2018 komen ze zelf onder vuur te liggen als blijkt dat de twee de Madrileense binnenstad hebben verruild voor een luxe villa in het bergdorpje Galapagar. Het chalet van circa zes ton heeft onder meer een zwembad, twee badkamers en een gastenverblijf.

Het komt Iglesias en Montero op kritiek te staan. „We kunnen ons allemaal vergissen, maar het zal ons niet vergeven worden als we van ‘kleur’ veranderen”, stelt José María González, de antikapitalitische burgemeester van Cádiz.

Iglesias en Montero (dan inmiddels als nummer 2 van Podemos ) verdedigen zich door te stellen dat ze met een tweeling op komst behoefte hebben aan privacy en rust. Als antwoord op de kritiek besluiten ze hun lot in handen van Podemos-leden te leggen. Met 66 procent van de stemmen mogen ze door. Ook van bierhandelaar Muñoz: „In Vallecas had Iglesias geen leven meer. Hij kon zich er niet meer op straat vertonen zonder een massa bewonderaars achter zich aan te krijgen. In andere wijken zouden ze hem verketteren. Hij heeft met zijn gezin recht op een normaal leven.”

Iglesias en Montero willen werk en privé graag gescheiden houden. In het Spaanse parlement zaten ze dinsdag naast elkaar, na de stemming geëmotioneerd, maar aan niets was verder te zien dat ze een stel zijn. Met hun zoons Leo en Manuel en dochter Aitana kunnen ze zich terugtrekken achter de muren van hun bewaakte villa, maar hun politieke leven wordt nu alleen maar hectischer. Behalve vader en moeder zijn ze nummer een en twee van Podemos, en volgende week vrijdag treden ze allebei aan, als de ministerraad van de regering van Pedro Sánchez voor het eerst vergadert.