Adviesrapport: overheid laat potentie ‘jonge ouderen’ liggen

Adviesrapport Volgens een adviesrapport willen ouderen wel bijspringen op de arbeids- of woningmarkt, maar zit starre regelgeving in de weg.

Een bestuurder van een rolstoeltaxi brengt een meisje naar school.
Een bestuurder van een rolstoeltaxi brengt een meisje naar school. Foto Martin John Bowra

De Nederlander wordt steeds ouder en blijft langer gezond. De politiek zou daar meer oog voor moeten hebben, bepleit de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) woensdag in het advies Het geschenk van de eeuw. Bij gebrek aan speciaal beleid voor mensen „in de derde levensfase”, blijft veel maatschappelijk potentieel liggen, zegt de raad.

In die ‘derde levensfase’ begeven mensen zich „ tussen pensionering en de intrede van kwetsbaarheid en zorgafhankelijkheid”, aldus de raad. Grofweg zijn dat de mensen tussen de 65 en 80 jaar. Dat zijn er nu zo’n 2,4 miljoen, en in 2040 zelfs 3,2 miljoen (op een totaal van 18,1 miljoen).

Deze „jonge ouderen” kunnen op kleinkinderen passen of andere (mantel)zorgtaken op zich nemen, maar er zijn ook genoeg 65-plussers die fysiek in staat zijn tot meer, maar die kans door starre regelgeving nu niet krijgen. Kleine ingrepen kunnen daar verandering in brengen, stelt de raad. Bijvoorbeeld een flexibelere pensioenleeftijd.

Meer belasting

De RVS is bij zijn rondgang naar eigen zeggen verschillende voorbeelden tegengekomen van problemen waar deze „jonge ouderen” tegenaan lopen. Zoals van een 78-jarige man die na zijn pensionering uit liefhebberij en tegen bescheiden vergoeding les bleef geven. „Die had zich niet gerealiseerd wat dat betekende voor de hoeveelheid belasting die hij moest betalen”, zegt een RVS-woordvoerder. „Omdat hij ook pensioen ontving, ging dat bedrag enorm omhoog.”

Op krappe arbeidsmarkten als die in de zorg kunnen zij een oplossing zijn, bijvoorbeeld door tijdens vakantieperioden gepensioneerde (vrijwillige) krachten in te zetten. Op de woningmarkt kunnen doorstromende jonge ouderen ruimte bieden aan starters, maar dan moeten er wel meer betaalbare en flexibele kleine woningen komen. Volgens de raad heeft circa 90 procent van een woning met drie kamers of meer. Zeker 15 procent van hen wil verhuizen, maar ziet daar de kans nu niet toe.

Veel gaat overigens al goed voor Nederlandse jonge ouderen, stelt de raad. Het aantal van hen dat nog werkt, is tussen 2003 en 2018 haast verdubbeld: van 30 naar bijna 60 procent. Het gemiddelde inkomen is 24 euro per uur. Daarmee draait Nederland mee in de Europese top wat betreft inkomen voor 55- tot 65-jarigen, becijferde het CBS woensdag.

Op het gebied van vrijwilligerswerk staat de Nederlandse babyboomer aan kop van de Europese ranglijst. In 2015 gaf meer dan 83 procent van de mensen in deze leeftijdscategorie aan dat jaar tijd te hebben besteed aan vrijwilligerswerk.