Reportage

Soleimani’s dood is een ‘nieuwe fase’ voor Hezbollah

Sjiitische groepering Hezbollah-aanhangers in Beiroet eisen wraak voor de dood van de Iraanse generaal. De organisatie dreigt, maar houdt zich nog gedeisd.

Zondag arriveerde het stoffelijk overschot van Soleimani in Mashhad, Iran.
Zondag arriveerde het stoffelijk overschot van Soleimani in Mashhad, Iran. Foto EPA

‘Dood aan Amerika!” De vertrouwde kreet klinkt uit duizenden kelen in de evenementenhal in Zuid-Beiroet waar de aanhangers van Hezbollah zijn verzameld om hun leider Hassan Nasrallah te horen spreken. Niet in levenden lijve: om veiligheidsredenen spreekt Nasrallah zijn aanhang altijd toe via een videoverbinding, vanaf een geheime locatie.

Lees ook: Iran en VS laten de crisis verder escaleren

De hal is gedecoreerd met afbeeldingen van de historische martelaar van de sjiitische islam, Hoessein. Mannen en vrouwen zitten in gescheiden vakken, daartussen is een gemengd vak voor de pers. Een ceremoniemeester brengt er de sfeer in.

De menigte zwaait met vlaggen: die van Hezbollah, van Libanon en van Iran. Dat roept de verdeelde loyaliteit die Nasrallah soms wordt verweten in herinnering: is Hezbollah in de eerste plaats Libanees of overheerst trouw aan de Islamitische Republiek Iran, die in de jaren tachtig aan de basis lag van Hezbollah?

Hezbollah is altijd het sterkste merk geweest in het regionale netwerk van sjiitische groeperingen waarmee Iran zijn invloed doet gelden in de regio

Dit is Nasrallahs eerste toespraak sinds de Amerikaanse aanslag op Qassem Soleimani. Hij was een van de laatsten die de Iraanse generaal in levenden lijve zagen. Soleimani kwam uit Damascus, van waaruit hij ook een bezoek aan Nasrallah had gebracht, toen hij vrijdag gedood werd door een Amerikaanse droneaanval op de luchthaven van Bagdad.

Op beeld haalt Nasrallah herinneringen op aan eerdere ontmoetingen met Soleimani, die de contactpersoon was tussen Iran en Hezbollah.

„Hij was hier in Dahiyeh”, zegt Nasrallah, verwijzend naar de zuidelijke buitenwijken van Beiroet waar Hezbollah zijn machtsbasis heeft. „We hebben uren gepraat. Hij maakte zich zorgen: de strijd met IS was afgelopen en hij leefde nog. Hij was bang om een natuurlijke dood te sterven. De manier waarop hij vrijdag is gedood is hoe hij wilde sterven: voor zijn land en voor de islam.”

Buitenlandse troepen weg

Soleimani’s dood is „een nieuwe fase”, vertelt Nasrallah zijn aanhangers. „De Amerikanen hebben de eerste stap gezet in een nieuwe oorlog.”

Hezbollah is altijd het sterkste merk geweest in het regionale netwerk van sjiitische groeperingen waarmee Iran zijn invloed doet gelden in de regio. Het vocht in Syrië mee aan de zijde van president Bashar al-Assad en heeft naar schatting 130.000 raketten waarmee het Israël kan bestoken. Het heeft bovendien een verleden van terreuraanslagen in binnen- en buitenland. Kortom: Hezbollah is een uitstekende kandidaat om wraak te nemen voor Soleimani’s dood.

Maar Nasrallah laat zondag niet in zijn kaarten kijken. Ja, hij belooft dat Soleimani’s dood uiteindelijk zal leiden tot het vertrek van alle Amerikaanse soldaten uit de regio.

„Zij zijn verticaal aangekomen, zij zullen horizontaal vertrekken. Wij gaan Amerikaanse soldaten aanvallen waar wij kunnen. Maar wij zullen geen Amerikaanse burgers doden”, zegt Nasrallah.

Hezbollah, dat contact had met de generaal, hield een bijeenkomst in Beiroet. Foto EPA

Hij verwijst ook naar Irak, waar gelijktijdig het parlement bijeen is om te stemmen over een wetsvoorstel om de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak te beëindigen. Samen met Soleimani kwam in de nacht van donderdag op vrijdag ook Abu Mahdi al-Muhandis om, een leider van de Hashd al-Shaabi, de sjiitische milities die in de Iraakse strijdkrachten zijn opgenomen.

Maar ook in Bagdad wordt de soep zondag niet heet gegeten. De sjiitische partijen hebben zoals verwacht voldoende stemmen bij elkaar gekregen om een resolutie goed te keuren – de Koerden en de soennitische partijen bleven weg.

Die resolutie vraagt de Iraakse regering om al het nodige te doen om de buitenlandse aanwezigheid in Irak te beëindigen, maar zonder daar een deadline aan te verbinden. Het zogeheten Strategic Framework Agreement, dat de Amerikaanse aanwezigheid regelt, is niet afgeschaft. Ook is het onduidelijk of een demissionaire regering zo’n beslissing überhaupt kan nemen.

Iran heeft gezegd dat het antwoord op de Amerikaanse aanslag „zonder twijfel militair zal zijn”

Er zijn nog zo’n vijfduizend Amerikaanse soldaten in Irak in het kader van de strijd tegen Islamitische Staat (IS). Zaterdag deelden de Verenigde Staten mee dat alle militaire acties tegen de restanten van IS zijn stopgezet, evenals het trainen van Iraakse soldaten. Gevreesd wordt dat het afbreken van de Amerikaanse missie een terugkeer van IS zal vergemakkelijken.

Opvallend was wel de sterke taal waarmee demissionair premier Adil Abdul Mahdi zich tot het parlement richtte: „Wat gebeurd is, is een politieke moord”, zei hij onomwonden.

Bemiddelen voor Trump

Volgens Abdul Mahdi was Soleimani op zijn persoonlijke uitnodiging in Bagdad. „Er was een ontmoeting gepland. Soleimani had een brief bij zich van het Iraanse leiderschap over hoe de spanningen met Saoedi-Arabië te deëscaleren.”

Die brief was blijkbaar het Iraanse antwoord op een eerder Saoedisch initiatief om spanningen in de regio te verlichten . Volgens Abdul Mahdi had president Donald Trump hem in een telefoongesprek persoonlijk gevraagd om te bemiddelen met Iran, nadat de Amerikaanse ambassade in Bagdad op Oudejaarsdag was bestormd door pro-Iraanse milities. Vlak daarop beval Trump de droneaanval op Soleimani’s konvooi – zonder Abdul Mahdi in te lichten .

Iran heeft gezegd dat het antwoord op de Amerikaanse aanslag „zonder twijfel militair zal zijn”. Volgens de militaire adviseur van ayatollah Ali Khamenei zal Iran aanvallen lanceren tegen Amerikaanse militaire doelwitten.

Lees ook: Niemand wil oorlog maar je kan er zó in verzeild raken

President Donald Trump antwoordde zaterdag via Twitter op die dreigementen. In het geval van een Iraanse aanval zullen de VS tweeënvijftig doelwitten in Iran aanvallen, „waarvan sommige met een groot belang voor de Iraanse cultuur”. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Javad Zarif, reageerde op Twitter dat het opzettelijk aanvallen van culturele plekken een oorlogsmisdaad is.