Opinie

Alcohol, het laatste heilige huisje

Lotfi El Hamidi

Is alcohol de volgende slechte gewoonte die eraan moet geloven? Rond de jaarwisseling komt het ongemakkelijke gesprek over alcoholconsumptie even op gang, met initiatieven als ‘Dry January’, wanneer mensen zich voornemen om een maand lang geen drank te nuttigen en daarna het liefst te minderen. Niet geheel toevallig lanceerde de overheid samen met het Trimbos-instituut vorige maand een alcoholexamen, over de gezondheidsrisico’s die met drankgebruik samenhangen. Veel Nederlanders onderschatten de gevaren, blijkt uit onderzoek. Zo weet slechts 5 procent dat alcoholgebruik de kans op borstkanker verhoogt.

De Gezondheidsraad adviseert om helemaal geen alcohol te drinken of, vooruit, niet meer dan een glas per dag. Daar is een hele cultuurverandering voor nodig, want alcohol is in deze samenleving nagenoeg genormaliseerd. Daarom komt staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid (ChristenUnie) met nieuwe maatregelen in het zogeheten Nationaal Preventieakkoord. Zo moeten bijvoorbeeld jongeren minder in aanraking komen met alcoholreclame. Nu is het zo dat je bij de middagvertoning van Star Wars als jonge tiener geconfronteerd wordt met die leuke Grolsch-spotjes. En dan moet de studententijd nog komen.

Als buitenstaander zie ik hoe groot de sociale druk is om gezellig mee te doen. Als geheelonthouder ben ik misschien niet de ervaringsdeskundige die er alles van afweet, al heb ik wel van dichtbij een andere drankcultuur gekend dan de Nederlandse. In de Maghrebijnse rai-scene, die ook in Europa aanwezig is, vloeit de alcohol rijkelijk. Het hoort bij het subversieve muziekgenre, waarin jongeren zich afzetten tegen maatschappelijke en religieuze normen. Voor fundamentalisten tijdens de Algerijnse burgeroorlog (1991-2002) was dat een doorn in het oog, de populaire rai-zanger Cheb Hasni werd in 1994 zelfs vermoord. Drinken als verzetsdaad, zoals nu nog altijd in landen als Iran.

Mijn ervaring is dat binnen culturen waar alcohol als taboe geldt, drankgebruik onder jongeren enigszins stilzwijgend wordt gedoogd (en dan vooral onder jonge mannen natuurlijk), maar zodra een gezin gesticht wordt, is het zeer ongebruikelijk om daar mee door te gaan. Zo zul je bij een gemiddeld islamitisch gezin thuis nooit alcohol aantreffen. Maar zelfs moslims die af en toe drinken zullen toegeven dat het een nare gewoonte is, of zoals zanger Kabier Noor Mohamed (de ‘Hindoestaanse Hazes’) in een interview met Robert Vuijsje zei: „Ik ken genoeg moslims die drinken. Volgens de geschriften is het verboden. Ik begrijp nu wel waarom.”

Een beetje beschaafde samenleving, en dat is Nederland, kan in principe niet zonder gezonde taboes. Alcohol zou daartoe kunnen behoren. Het is alleen de vraag welke politieke partij het aandurft om dat heilige huisje ter discussie te stellen.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.