Necrologie

‘Paus van de beaujolais’ Georges Duboeuf overleden

1933 – 2020 Georges Duboeuf (86) had een neus voor wijn en een zakelijk instinct. Hij maakte van een lokale feestdrank een internationaal succes: jaarlijks worden miljoenen flessen beaujolais verkocht.

Georges Duboeuf was in november 2011 aanwezig bij de presentatie van de beaujolais nouveau in Tokio, Japan.
Georges Duboeuf was in november 2011 aanwezig bij de presentatie van de beaujolais nouveau in Tokio, Japan. Foto Everett Kennedy Brown/EPA

Als het lichaam van Georges Duboeuf in een wijnkistje zou passen, zou dat misschien wel het meest passende afscheid zijn. Zaterdag overleed de ‘paus van de beaujolais’ op 86-jarige leeftijd aan de gevolgen van een beroerte in zijn woonplaats Romanèche-Thorins. Jaarlijks gaan van ‘zijn’ beaujolais wereldwijd miljoenen kistjes over de toonbank. Niemand zou het merken als er eentje onder de grond verdween.

Georges Duboeuf had al vroeg een uitstekende neus voor wijn én voor zaken. De Fransman werd geboren op een Goede Vrijdag in Crêches-sur-Saône, een dorpje in de wijnstreek Beaujolais in de Bourgogne, waar zijn familie volgens de website van zijn bedrijf toen al vier eeuwen lang wijn produceerde. Eenmaal thuis in de geheimen van het vak schroomde de jonge wijnmaker niet om de handel energieker aan te pakken. Al op z’n achttiende ging hij in zaken; met zijn wijnen achterop fietste hij langs de bekende restaurateurs in de regio. Vele wereldberoemde chefs zouden zijn vrienden worden, onder wie de in 2018 overleden Paul Bocuse.

Dorstige Fransen

Wat zou uitgroeien tot dé beaujolais nouveau (in Nederland bekend als de beaujolais primeur), was halverwege de vorige eeuw niet meer dan een lokale feestdrank. Frisse, rode wijn gemaakt van heel jonge gamaydruiven om het einde van de oogst te markeren. Al wil een legende dat de drank ontstond toen dorstige Fransen na de Tweede Wereldoorlog zonder wijn kwamen te zitten omdat vluchtende nazi’s de voorraden hadden gestolen.

Lees meer over ‘het wankele succes van de beaujolais primeur’ in deze reportage uit 1996

Met het bottelen van de jonge beaujolais begon Duboeuf naar eigen zeggen in de jaren 50, in opdracht van een klant. Al snel rook hij mogelijkheden en zette hij een wijnbond op met ruim veertig lokale wijnbouwers. Samen slaagden zij erin hun beaujolais niet half december, zoals indertijd reglementair vastgelegd, maar al in november op de markt te brengen, twee maanden na de oogst. De organisatie viel echter uiteen toen de boeren ruzie met elkaar kregen. Daarop richtte Duboeuf, in 1964, Les Vins Georges Duboeuf op.

Dankzij een scherp zakelijk instinct wist Duboeuf de presentatie van de beaujolais nouveau – altijd op de derde donderdag van november – tot internationaal commercieel succes te maken. Filmsterren, autocoureurs, zangers, restaurateurs met Michelinsterren en politici kwamen in groten getale naar de beaujolaisfestivals, een succes dat hij door zijn vele reizen internationaal wist te exporteren. „Hij hees de beaujolaisvlag wereldwijd”, zei Dominique Piron, president van Inter Beaujolais, tegen persbureau AFP.

Tegenwoordig verdwijnt bijna de helft van de druiven in de Beaujolais in de flessen van de beaujolais nouveau. In 2018 had Les Vins Georges Duboeuf 99 mensen in dienst en exporteerde het bedrijf liefst 54 miljoen flessen. De omzet dat jaar bedroeg ruim 50 miljoen euro, waarop overigens, na vele winstgevende jaren, ruim 9 ton verlies werd geleden. Grote exportmarkten zijn Japan en Noord-Amerika, maar ook in West-Europa vindt de beaujolais zijn weg. De flessen zijn herkenbaar aan felgekleurde etiketten met uitbundige bloemen en abstracte motieven. Ieder jaar verschijnen bijpassende zijden stropdassen en andere merchandisingartikelen.

Commerciële fruitsmaak

Het daverende succes kreeg een keerzijde. Met de jaren groeide de kritiek op de lichte, frivole en vooral commerciële fruitsmaak van de beaujolais, door sommigen minachtend ‘snoepjeswijn’ of ‘bubbelgumwijn’ genoemd. Desondanks proberen allerlei wijnstreken het succes te kopiëren.

Smetteloos is Duboeufs reputatie niet. In 2006 begon de Franse justitie een onderzoek naar vermenging van ten minste 300.000 flessen van zijn topwijn met wijn van slechtere kwaliteit. Het bedrijf werd schuldig bevonden aan fraude en kreeg een flinke boete. Duboeuf zelf heeft altijd ontkend dat van de fraude wist en ontsloeg de betrokken wijnmeester die volgens hem op eigen houtje had gehandeld. Duboeuf laat zijn imperium na aan zijn zoon Franck.