Opinie

Niemand wil oorlog maar je kan er zó in verzeild raken

Heeft de Amerikaanse regering alle mogelijke gevolgen van de liquidatie van generaal Soleimani op een rij gezet? Carolien Roelants vraagt het zich af.

Dwars

Veel regeringen liquideren tegenstanders maar ze proberen doorgaans dat agressieve woord uit de weg te gaan, dus generaal Qassem Soleimani was donderdagnacht volgens Washington doelwit van een „beslissende defensieve actie”. De liquidatie als zodanig moet het ontvangende regime – Iran – duidelijk maken: tot hier en niet verder.

De vertaling stelt de eigen achterban gerust: er is niets onoorbaars gebeurd. Integendeel, felicitaties zijn op hun plaats. Luister naar Donald Trump: „Generaal Soleimani [..] was direct en indirect verantwoordelijk voor de dood van miljoenen mensen.” De president is nogal van de overdrijving; trekt u er wel wat nullen af? Minister van Defensie Mark Esper voegde eraan toe dat Soleimani druk bezig was moordaanslagen op Amerikaanse diplomaten voor te bereiden. Minister Mike Pompeo zei dat die aanslagen „ophanden waren”.

Dat van die nieuwe aanslagen moeten u en ik dan maar aannemen. Amerikaanse functionarissen die ik geciteerd zie, anoniem natuurlijk, zeggen dat het bewijs flinterdun is. Ik ga een stap verder, ik geloof het niet; het Iraanse regime kijkt wel uit. Als het iets niet wil, is het een Amerikaanse vergeldingsaanval op zijn grondgebied provoceren – aanvallen op een Iraans doel ergens in een ander land kunnen met enige moeite worden geslikt, zie de honderden Israëlische aanvallen op Iraanse bases in Syrië die nauwelijks worden beantwoord. Tenzij het getroffen doelwit in dat andere land Soleimani heet. Zijn dood kan niet ongewroken blijven, het Iraanse regime is niet van de andere wang, maar alweer: zonder oorlog uit te lokken.

Ook Trump wil geen oorlog in het jaar waarin hij herkozen wil worden in een land dat zoals hij zelf ook zegt genoeg heeft van die „eindeloze oorlogen” in het Midden-Oosten. Maar al tit-for-tattend kan je toch in die ongewenste oorlog terechtkomen. Je vraagt je af of het Witte Huis alle mogelijke gevolgen van de liquidatie in kaart heeft gebracht. Zoals de vraag is of Trump ermee rekening heeft gehouden dat Iran wel eens niet aan zijn druk zou toegeven toen hij uit de nucleaire deal stapte en „de zwaarste sancties ooit” afkondigde. Waarmee hij de crisis in 2018 begon.

Lees ook:Trump riskeert met doden Soleimani een nog sterker Iran

We moeten het nog even hebben over Amerikaanse presidentiële doctrines, die zijn in dit verband ook erg interessant. Ik begin bij Jimmy Carter die in 1980 na de Sovjet-invasie van Afghanistan bepaalde dat Amerika desnoods gewapenderhand zijn nationale belangen in de Perzische Golf zou beschermen tegen externe belagers. De Sovjet-Unie dus. Zijn opvolger Ronald Reagan scherpte dit aan: niet alleen beschermen tegen belagers van buitenaf maar tegen belagers in het algemeen – daar heb je het revolutionaire Iran.

George Bush jr. legde in 2002 de nadruk op het voorkomen van een ophanden zijnde aanval. Maar hij ging nog een forse stap verder– geweld mocht zelfs worden gebruikt zonder bewijs van een ophanden zijnde aanval, om te verhinderen dat een bedreiging kon uitgroeien in een acuut gevaar.

Tsja. Dat was de opmaat naar de invasie van Irak van 2003 en het kalifaat van Islamitische Staat en het begin van Irans invloed in Irak. En naar Barack Obama’s doctrine Don’t do stupid shit, het inzetten van militair geweld terwijl Amerika niet direct wordt bedreigd, alleen maar omdat dat nu eenmaal van een Amerikaanse president wordt verwacht. Obama doelde op zijn eigen besluit Assads Syrië ongemoeid te laten dat hij onder géén stupid shit rekende.

Trump zegt dat hij met de liquidatie van Soleimani deëscalatie beoogt. Ik zeg: stupid shit.