‘Ze vinden hier warmte, vrolijkheid, een thuis’

Lezersfonds Het NRC Lezersfonds geeft jaarlijks aan instanties die verslaafden, daklozen of vluchtelingen bijstaan, zoals de Pauluskerk. Een redacteur ging er langs.

Een man laat zijn haar knippen. Een vrouw bevestigt rode linten aan kerstballen. Een man zit te slapen, het hoofd in de armen op een tafel, een kop koffie tussen zijn handen. „Hier komen alle soorten mensen”, zegt Abraham, een goedlachse man uit Eritrea, vrijwilliger in de Rotterdamse Pauluskerk. „Of je nu gek of ziek of verslaafd bent: hier word je niet weggestuurd, wanneer je buiten op een bankje slaapt. Hier kun je zonder pasje naar binnen en opwarmen.”

Abraham – die voluit Mesgena Abraham Segid heet – kwam begin jaren negentig naar Nederland. „We dronken Nederlandse melk en kenden Nederlandse voetballers. Ik wilde naar Nederland.” Abraham (50) probeerde zeventien jaar lang een verblijfsvergunning te krijgen, werd twee keer in vreemdelingendetentie gezet maar kreeg drie jaar geleden toch een vergunning om in Nederland te blijven. Hij werkt twee dagen per week als vrijwilliger in de kerk, daarnaast in een kringloopwinkel en is tuinman in een kinderspeelplaats.

Segid is een van de duizenden armlastigen voor wie de Pauluskerk in Rotterdam een laatste toevluchtsoord is; de enige plaats waar ze terecht kunnen als niemand hen wil hebben. Dagelijks komen hier ongeveer 250 bezoekers.

De Pauluskerk werd landelijk bekend door dominee Hans Visser, die in de jaren tachtig daklozen en drugsverslaafden begon op te vangen. ‘Overwin het kwade door het goede’, stond op de gevel. Het woord van Paulus staat nu in grote letters in de hal van het zes jaar geleden opgeleverde nieuwe gebouw.

De Pauluskerk, die zonder overheidsgeld en met driehonderd vrijwilligers werkt, is een van de goede doelen die vorig jaar van het NRC Lezersfonds een gift van negenduizend euro kreeg. Het geld is besteed aan een enorm beeldscherm waarmee onder meer taallessen worden gegeven. „Een fantastisch instrument”, zegt Dick Couvée, de dominee onder wiens hoede de kerk sinds twaalf jaar opereert.

Lees ook: Stichting Leergeld helpt arme gezinnen

Ook dit jaar heeft het lezersfonds geld ingezameld voor organisaties die zich de noden van onder meer drugsverslaafden, jeugdprostituees, daklozen of vluchtelingen aantrekken. Ieder jaar ontvangt het fonds ongeveer 135.000 euro.

In de Pauluskerk is een medische post; er zijn maatschappelijk werkers; een lokaal om creatief te werken en een lokaal voor taallessen; er zijn kamers voor uitgeprocedeerde vreemdelingen en de gebedsruimte. Couvée laat de voorzieningen met gepaste trots zien, slalommend door de gangen, een in zichzelf pratende man ontwijkend. „Mensen die hier komen, zijn vaak uitgeblust, doodmoe. Ze vinden hier warmte, vrolijkheid, een thuis. En vooral hulp bij het vinden van een duurzame oplossing.”

Couvée ziet zijn werk als een vorm van bevrijdingstheologie. „We leven onder een almachtig neoliberaal kapitalistisch systeem dat, net zoals de Romeinen dat deden bij het ontstaan van het christendom, mensen aan zich ondergeschikt maakt. Destijds was meer dan de helft van de mensen slaaf van het Romeinse systeem; ik zie parallellen met de huidige tijd. Er wonen in Rotterdam meer dan honderdduizend mensen onder de armoedegrens. Talloze mensen hebben grote schulden. Velen van hen zijn het slachtoffer van een overheid die boete op boete stapelt, en van perverse praktijken van incassobureaus, die geld verdienen aan mensen die geen geld hebben. Ik beschouw de omstandigheden waarin deze mensen moeten leven als een soort bezetting. Wij moeten helpen hen en onszelf daaruit te bevrijden.”

Lees ook dit interview met dominee Couvée en ex-dakloze Patrick van der Jagt

De bezoekers van de Pauluskerk mogen niet alleen rekenen op eerste hulp bij fysieke of psychische nood, maar ook op steun bij het verkrijgen van „levenskracht”. Taallessen en creatieve cursussen versterken het zelfvertrouwen. Couvée: „Bezoekers voelen zich vaak een loser. Hier krijgen ze het gevoel dat ze iets te kiezen hebben, al is het maar door de ene euro die ze hebben uit te geven aan een maaltijd. Kiezen helpt jezelf te zien als een waardig mens.”

Gaandeweg de dag wordt het drukker, de tafels worden klaar gemaakt voor de avondmaaltijd. Iedereen is welkom, zegt Couvée, mits er geen sprake is van geweld. „In principe maken we geen onderscheid, wie je ook bent of waar je ook vandaan komt. De nadruk leggen op iemands identiteit is de dood in de pot. Redeneren vanuit je afkomst leidt tot haat en nijd. Als je gelooft dat God alle mensen heeft geschapen met een doel, wie zijn wij mensen dan om onderscheid te maken?”