Opinie

Ga in 2020 in debat met alles wat je niet bent

Rosanne Hertzberger

Vrijdag werd in NRC ‘rechts’ op de sofa gelegd van de zielenknijper. In het stuk met de kop De psyche van rechts analyseerde Thijs Lijster aan de hand van het werk van filosoof Adorno de persoonlijkheidsstoornis – ego-zwakte – die aan een rechtse overtuiging ten grondslag liggen. Helaas werd daarbij het ‘rechts’ uit de kop in het stuk vooral gedefinieerd als nazisme, populisme, autoritair leiderschap, radicalisme. Er was in ieder geval geen ritalin of lithium tegen opgewassen.

Foutje, dat snel online werd hersteld. Mijns inziens een goede illustratie van het belang van diversiteit en inclusie. Iemand die zichzelf qua politieke standpunten als rechts van het midden zou kwalificeren, zou naar zo’n kop hebben gekeken en hebben gezegd: mwah, zullen we daar ‘de psyche van radicaal-rechts’ van maken? En daarmee voorkomen om in de eerste boekenbijlage van het jaar de meerderheid van het politieke spectrum en kiezersveld van Nederland op één hoop te gooien met Adolf Hitler?

Lees ook het essay van Thijs Lijster: Zo werkt de psyche van populistisch-rechts

Ik kom in Rotterdam-West bijna dagelijks langs een gedicht van wijlen Jules Deelder waarin de Joodse naam van God in vol ornaat staat uitgeschreven. Het was lief bedoeld hoor, het stond gebroederlijk naast Allah en Jezus. Hoe alleraardigst Deelders versjes ook waren en hoe sympathiek poëzie in de publieke ruimte ook is, als er iemand in de wijk had gewoond met ook maar een greintje kennis van Joodse gevoeligheden, dan had die persoon de gemeente kunnen afraden dit Joodse equivalent van een halve Mohammedcartoon pontificaal op een gevel af te drukken in het hart van de stad.

Diversiteit blijft best een goed idee. Het afdwingen met quota vind ik te ver gaan, maar het nastreven ervan is een mooi voornemen voor 2020. Zeker wanneer je vermoedt dat jouw organisatie een wit atheïstisch links-progressief randstedelijk bolwerk is, zoals veel faculteiten, redacties en culturele instellingen, lijkt het me belangrijk om in ieder geval op zoek te blijven naar alles wat je niet bent.

Het doel is niet alleen blunders voorkomen, maar om vervolgens met dat alles wat je niet bent in debat te kunnen gaan. Te leren door te botsen. Daar hoop ik op in 2020: veel en vruchtbaar debat. Debat waarbij de tegenstellingen duidelijk zijn, de argumenten en voorbeelden steekhoudend en de schrijvers of sprekers scherp, beschaafd en humoristisch. Debat waarbij je elkaar niet onnodig beledigt, waarbij je interesse toont, maar waarbij je respectvol besluit het oneens te zijn. Het doel is om de toehoorder proberen te overtuigen.

Of het nou over het vuurwerkverbod of Zwarte Piet, de veestapel of de EU gaat, we lijken steeds vaker te boos om nog zo’n vruchtbaar debat aan te gaan. Misschien is het een symptoom van het toenemend activisme, het groeiende ongeduld van minderheden, de diepe ernst van een nieuwe generatie, of de neiging om je identiteit onlosmakelijk te verbinden aan je opvattingen.

Maar het kan. Ook online vind je vandaag vruchtbaar, nuttig en leerzaam debat. Om eraan mee te doen is het belangrijk om hoofd- en bijzaken te blijven scheiden. Ook in 2020 hoop ik dat mensen zich realiseren dat als iemand iets achterlijks roept, zoals een agrarische voorman die het lot van de boeren vergelijkt met dat van de Joden tijdens de Holocaust, dat niet betekent dat die hele groep zo denkt.

Hetzelfde geldt voor online sabotage van het debat. Ik hoop dat 2020 het laatste jaar is waarin ik iemand hoor zeggen ‘weet je wat er online gezegd werd?’ om vervolgens een volslagen onappetijtelijke opmerking van een anoniem account van een overduidelijk verwarde persoon te citeren. Voor wie zichzelf aanleert om langs de ruis, hypes en ophef te laveren, is er veel moois te ontdekken, bijvoorbeeld op Twitter.

De plek van ‘Opinie & Debat’ blijft in mijn ogen de mooiste in de krant: in alle opzichten is het de meest diverse, met het breedste palet aan auteurs. De plek waar u nog eens iets tegenkomt waar u, als het goed is, het hartstochtelijk mee oneens bent. Die u uw krant in de hoek van de kamer doet smijten of uw telefoon in het hoofdkussen, omdat het tegen alles in gaat waar u in gelooft en het tegelijkertijd goed geschreven is en degelijk onderbouwd. Ik wens u toe dat u in het nieuwe jaar van alles tegenkomt wat u niet bent en wat u niet kent, en dat u veel en vaak tegen de haren in wordt gestreken.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.