Je belegt nooit zonder kosten

Handelen zonder transactiekosten Wie geen commissie betaalt voor beleggen, is doorgaans zelf het product.

Illustratie Roland Blokhuizen

Bent u voor uw spaargeld op zoek naar meer rendement, omdat de spaarrekening vrijwel niets meer oplevert? Beleggen kan een uitkomst zijn, maar dat brengt wel kosten met zich mee. Of toch niet? In Nederland biedt een aantal partijen handelen zonder transactiekosten aan. Hoe werkt deze vorm van ‘gratis’ beleggen?

De aanbieders van commissievrij beleggen zijn in ieder geval geen Robin Hoods – al heeft de Amerikaanse pionier van gratis beleggen zichzelf wel vernoemd naar de volksheld die van de rijken stal. De betreffende brokers, zoals Flatex, Bux, eToro en iDealing, willen gewoon geld verdienen. Ze doen dat alleen niet door de klant per transactie een vergoeding te rekenen, zoals bij brokers tot voor kort gewoon was.

„Ergens moet de rekening terechtkomen. Denk alleen al aan de regelgeving waaraan voldaan moet worden”, zegt Tom Loonen, deeltijdhoogleraar beleggingregels aan de VU en directeur private banking bij vermogensbeheerder InsingerGilissen. Voor consumenten is het vaak een hele toer om uit te zoeken of en waar er een addertje onder het gras zit, ook omdat dit erg verschilt per aanbieder. Loonen: „Je komt op een punt waar het voor de niet-professionele belegger heel moeilijk te doorgronden is waar de kosten of gevaren dan zitten.”

Vergoedingen

Om consumenten te vrijwaren van de kosten per transactie, grijpen de aanbieders naar verschillende verdienmodellen. Het Duitse Flatex vraagt onder meer een vergoeding aan aanbieders van beleggingsfondsen. In Nederland geldt sinds 2013 een verbod op dit soort provisies, maar dat verbod geldt niet voor partijen die vanuit het buitenland opereren. Flatex zegt hun klanten goede prijzen te kunnen bieden, maar volgens vergelijkingswebsite Finner liggen de kosten van fondsen bij Flatex ongeveer 1 procent boven die van DeGiro, de grootste broker van Nederland. Finner-oprichter Bart Spronk: „Gratis beleggen heeft altijd een prijs, een haak of een oog.”

Een andere manier voor gratis brokers om geld te verdienen, is om orders te bundelen en te verkopen aan één tegenpartij, of om voor aanvullende diensten een vergoeding te vragen. Denk bijvoorbeeld aan het omwisselen van valuta, of het ontvangen van dividend. Ook zijn er aanbieders die aandelen van klanten uitlenen aan andere partijen tegen een vergoeding; zogenoemd securities lending. Ook niet-gratis brokers doen dat. De brokers moeten onderpand aanhouden om het risico voor de klant te minimaliseren.

Het aanbod van ‘gratis’ aanbieders is te beperkt, stelt de VEB

Sommige Brokers bieden commissievrij beleggen voor slechts een beperkt aantal producten aan. Bij het Nederlandse Bux, dat sinds deze zomer zo’n 25.000 klanten binnenhaalde met mobiele broker Bux Zero, wordt het commissievrij handelen in de loop van volgend jaar beperkt tot een ‘basic order’. Daarbij wordt de order uitgevoerd tegen de slotkoers van het aandeel. Wil je zelf exact bepalen wat de prijs wordt, of wil je meteen kunnen handelen, dan betaal je vanaf dat moment een of twee euro per transactie.

„Of de uitoefening van de order aan het eind van de dag wel een goede prijs oplevert? Als je voor een termijn van vijf tot vijftien jaar belegt, dan maakt timing niet zoveel uit”, stelt oprichter Nick Bortot. Hij verwacht op termijn met die niet-gratis transacties zijn geld te kunnen verdienen, naast een abonnementsmodel van minder dan een tientje per maand. „We werken bovendien heel goedkoop, omdat we ons eigen systeem hebben gebouwd.”

Niet alle aandelen

Net als veel andere gratis spelers biedt Bux Zero ook geen volledig aanbod van aandelen, enworden beleggingsfondsen helemaal niet aangeboden. Bortot: „Alles aanbieden is duur voor een broker: 95 procent van de handel vindt plaats in 5 procent van de aandelen. Wij gaan voor een brede selectie, maar het gaat niet zo zijn dat wij een exotisch, Canadees mijnbouwaandeel aanbieden. Daar is ook geen vraag naar.”

Volgens beleggingsvereniging VEB is het beperkte aanbod een belangrijk manco van de ‘gratis’ aanbieders. „Omdat je in zo’n beperkt aantal aandelen kan handelen, kan je geen gespreide portefeuille hebben. Om goed te beleggen is dat essentieel”, zegt VEB-hoofdeconoom Joost Schmets.

Voor consumenten die gratis beleggen overwegen, is het zaak om op vergelijkingssites zoals Finner goed onderzoek te doen of het commissievrije aanbod voor hun beleggingsdoel de beste oplossing is. Bieden de aanbieders wel de beste prijs voor een beleggingsfonds of een aandeel? Zijn de voorwaarden wel gunstig voor de consument?

Schmets: „Gevorderde beleggers kunnen wellicht hun voordelen er wel uitpikken. Maar voor de meesten zal gelden: als je niet betaalt voor een product, dan ben je zelf het product.” Hoogleraar Loonen: „We moeten voorzichtig zijn om gratis beleggen te stigmatiseren, dat je sowieso geknipt en geschoren wordt. Maar duidelijke en eerlijke communicatie over waar de kosten dan wel inzitten, is essentieel.”

Lees ook over zelf beleggen: Pak het anders aan dan Marco van Basten

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.