Opinie

Dit is niet America First, maar Trump First

Drone-aanval Met de aanval op een Iraanse generaal zet Trump alles op het spel, weet . En dat is heel, héél riskant.
Iraanse vrouw protesteert tegen de aanslag op generaal Soleimani, voor het kantoor van de Verenigde Naties in Teheran. Foto WANA (via Reuters)
Iraanse vrouw protesteert tegen de aanslag op generaal Soleimani, voor het kantoor van de Verenigde Naties in Teheran. Foto WANA (via Reuters)

‘The game has changed”, zei de Amerikaanse minister van Defensie, Mark Esper, al kort voor de drone-aanval op de Iraanse generaal Soleimani gisteren. Schrok Trump eerder terug voor vergelding van Iraanse aanslagen (het neerhalen van een drone, aanslagen op olietankers en Aramco-installaties in Saoedi-Arabië werden nooit ‘hard’ bewezen), vrijdagochtend liet hij de kans om met de leider van de elitebrigade Al Quds, onderdeel van de Iraanse Revolutionaire Garde, af te rekenen, niet onbenut.

Niemand zal betwisten dat Qassem Soleimani een boef was die bermbommen maakte, Hezbollah in Libanon van raketten voorzag, een bondgenootschap met de duivelse Assad in Syrië sloot en intervenieerde in de Jemenitische oorlog ten gunste van de Houthi-beweging.

In 2007 stuurde Soleimani een boodschap aan de toenmalige Amerikaanse bevelhebber in het Midden-Oosten, generaal David Petraeus, waarin hij verklaarde voor zijn land de dienst uit te maken in Irak, Libanon, Gaza en Afghanistan. Ook zei hij dat de Iraanse ambassadeur in Bagdad een trouw lid was van zijn Al Quds, en dat hetzelfde voor diens opvolgers zou gelden.

Vorig jaar tartte Soleimani Trump door te zeggen dat hij de president zou weten te vinden op diens golfbaan: „You will start the war, but we will end it.” De provocatie lukte, want wat in de omgang met de ergste tegenstanders not done is (want ook te riskant), deed Trump dus wel: hij liet een drone een raket afvuren op zo’n tegenstander.

Geen gelegenheidsdoel, zoals het Pentagon kort na de aanval nog probeerde te framen, een doel dat onverwacht voorbij vliegt, maar een uitschakeling die door Esper een „pre-ëmptieve verdedigingsdaad” werd genoemd, bedoeld om Iran van verdere acties af te houden. Anderen, onder wie de Democratische prominent Joe Biden, noemden het een oorlogsverklaring.

Maar was het ook wijs wat Trump besloot? Daar kun je anders over denken.

Vragen om vergelding

De koele gok om deze keer wél hard toe te slaan en de zaak zelfs te laten escaleren, is een riskante in de internationale politiek. Het is vragen om vergelding. Behalve inconsequent (bij eerdere aanslagen greep Trump immers niet in) is het de vraag of de Amerikaanse president rekening heeft gehouden met de mogelijke consequenties van de drone-aanval: niet alleen voor het eigen ‘America First’-beleid, maar ook voor de coördinatie met zijn bondgenoten.

Gokken doet men niet in de internationale politiek; het is als spelen met lucifers in een opslagplaats van vuurwerk. Het escalatiegedrag van Trump staat ook haaks op zijn belofte om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit de „endless wars”.

Wat ook het vervolg zal zijn, de uitkomst van deze gok is niet de beloofde terugtrekking van troepen. Meer dan ooit tevoren zullen de verhoudingen tussen de VS en Iran en tussen de VS en Irak wespennesten zijn, en zijn Amerikaanse bondgenoten meer dan ooit beschaamd in hun illusie dat hun Amerikaanse beschermheer voorspelbaar en verantwoordelijk is.

Met de drone-aanval is Trump ook kwetsbaar voor het overigens terechte argument dat hij escalatie in de buitenlandse politiek heeft gebruikt om ‘kracht’ uit te stralen in een verkiezingscampagne, en om de aandacht af te leiden van andere binnenlandse besognes zoals het impeachment-proces. De operatie is tijdens het kerstreces van het Amerikaanse Congres ondernomen, Trump vond het niet eens nodig om het Congres in te lichten. Zelfs de zogeheten AUMF (Authorization to Use Military Force, de uitzonderingsvergunning die na 9/11 werd verleend en sindsdien al bijna veertig keer is gebruikt) werd door hem niet aangevraagd. Zelfs een enkele Republikein zal zich afvragen of dit nu wel zo verstandig is. Dit is niet eens America First, maar Trump First.

‘Geniale politiek’ levert niets op

Het is ook een geschikt moment om vast te stellen dat Trumps ‘geniale’ politiek na bijna drie jaar presidentschap vrijwel niets heeft opgeleverd. In het slechtste geval komt de Noord-Koreaanse leider Kim nu alsnog snel met zijn nieuwjaarscadeau in de vorm van een langeafstandsraket en een kernproef. Ook het Midden-Oostenplan van Trumps schoonzoon Jared Kushner, toch al eindeloos uitgesteld, lijkt met deze nieuwe oorlogshandelingen voorgoed begraven.

En er staat meer op het spel. Overleg over beëindiging van de oorlog in Jemen: kansloos. Iran dat het vredesoverleg met de Taliban in de achttienjarige oorlog in Afghanistan torpedeert: zeer denkbaar. Heronderhandelingen over de nucleaire deal met Iran, in mei 2018 eenzijdig door Trump opgezegd: uitgesloten. Beëindiging van de sindsdien ingestelde Amerikaanse sancties (economische schade voor Iran bedraagt naar verluidt 200 miljard dollar, Iran slaat de protesten die volgden genadeloos neer): idem. Ruzie en onzekerheid in de NAVO en andere bondgenootschappen over de (on)voorspelbaarheid van de Amerikaanse leider: houden aan. Voorzichtige Europese pogingen om het conflict om de hoek te de-escaleren: voorlopig geen kans.

Fregat sturen naar de Golf? Riskant. Stilzwijgende hulp van Iran (althans, geen tegenwerking) bij de strijd tegen IS: voorbij.

Inderdaad. The game has changed.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.