Opinie

VVD, toon liberale moed en verbied dat vuurwerk

Politiek De VVD moet juist vóór een vuurwerkverbod zijn, schrijft . Waarom moeten liberale waarden wijken voor het Volksempfinden?
Uitgebrande auto en vuurtje in Den Haag in de Oudjaarsnacht
Uitgebrande auto en vuurtje in Den Haag in de Oudjaarsnacht Foto Eric Brinkhorst

Naast de Oud-en-Nieuwviering zijn ook de politierapporten de volgende dag een traditie geworden. Bijna altijd blijkt de schade en het aantal ernstig gewonden weer hoger dan het jaar ervoor. Een kleine greep dit jaar: het Oogziekenhuis Rotterdam telde 50 procent meer slachtoffers. Voorlopige balans: 21 beschadigde ogen, waarvan een deel het licht nooit meer zal zien, brandwonden, gehoorschade en handletsels. De helft van de binnengebrachte slachtoffers was omstander. In Het Parool deed agent Mark Achterbergh-Copier verslag van zijn dienst tijdens de Oudejaarsnacht. „De hele stad lijkt wel in brand te staan.” Terwijl de nitraatbommen („die doen niet onder voor de explosie van een handgranaat”) onder zijn politieauto ontploffen, ziet hij huizen en speeltuinen afbranden. „Waarom doen jullie niets?”, vragen omwonenden. Tja, wat kan hij doen? Oudejaarsnacht is ook voor de politie een kwestie van overleven geworden.

Ik ben een liberaal. Dat ben ik omdat ik de Verlichtingswaarden en de rechten van het individu wil verdedigen tegen redeloosheid en opoffering aan het collectief. Dat collectief kan allerlei vormen aannemen. Religie bijvoorbeeld. Maar ook communisme en dogmatisch socialisme. Maar wat het individu en onze Verlichtingswaarden in Nederland tegenwoordig het meest in de weg zit, is de onaantastbaarheid van achterlijke achterhaalde volksgebruiken. Als het daarbij om vrouwenbesnijdenis of ritueel slachten gaat, staan veel partijen terecht vooraan om daar tegen te vechten. Maar als het gaat om het ontsteken van gevaarlijke vreugdevuren of vuurwerk, moeten liberale waarden ineens wijken ten gunste van het Volksempfinden.

Lees ook: Normloosheid met Nieuwjaar is inmiddels traditie

Vooropgesteld, ik zie ook wel dat de liberale bevrijding in weinig landen zo ver gevorderd is als in Nederland. Maar daar hebben we eeuwen hard voor moeten vechten. Het ene na het andere volksgebruik is daarbij gelukkig gesneuveld. Tot begin achttiende eeuw werden in West-Europa heksen verbrand. Voor die tijd was dat een normaal volksgebruik, waarnaar werkelijk niemand in Nederland meer terug zou willen. En dat geldt voor een eindeloze serie verdwenen, wrede of gevaarlijke volksgebruiken. Neem het palingtrekken, een oud Amsterdams ‘spel’, waarbij vooral Jordanezen vanuit bootjes aan kronkelende palingen gingen hangen, die over een touw boven de gracht waren geworpen.

Hoe wreed ook, als je het objectief bekijkt, was dat palingtrekken eind negentiende eeuw een heel wat onschuldiger volksvermaak dan de vuurwerktraditie van nu. Daarbij vallen ieder jaar meerdere doden en raken honderden mensen ogen, vingers, handen of hun gehoor kwijt. Naar schatting betreft de helft van hen omstanders die toevallig voorbijfietsten of om twaalf uur naar buiten togen om de buren te feliciteren met het nieuwe jaar. Zelfs de heksenverbranding maakte jaarlijks minder slachtoffers. En dan hebben we het nog niet gehad over het fijnstofgehalte (PM10). Dat lag rond de jaarwisseling in sommige grote steden rond 1.000 microgram per kubieke meter, 25 keer hoger dan de grensnorm. Longpatiënten vluchten om die reden noodgedwongen ieder jaar de stad uit. Veel huisdieren raken totaal in paniek. Miljoenen vogels vliegen midden in de nacht van hot naar her, geen idee waarheen te vluchten.

Overal in de wereld wordt het vrijelijk afsteken van vuurwerk door consumenten teruggedrongen of is het inmiddels verboden. Maar er is één land waarin vuurwerk afsteken heilig blijft: Nederland.

Nog geen 24 uur na de laatste jaarwisseling maakten coalitiepartijen VVD en CDA opnieuw duidelijk dat er geen algemeen vuurwerkverbod in Nederland komt, ondanks de oproep van de politie.

Liberalen tegen achterlijk volksvermaak

Ik ben zelf VVD-lid en schaam me ervoor dat mijn partij het gezond verstand en de liberale vooruitgang tegenhoudt met een beroep op volkstraditie. Terwijl liberalen ooit vooraan stonden in hun strijd tegen achterhaald en achterlijk volksvermaak. Het was in 1886 Gijsbert van Tienhoven, de liberale burgemeester van Amsterdam, die het palingtrekken verbood. Dat leidde tot een heftig volksoproer waarbij uiteindelijk 26 doden vielen. Bij dit Jordaanoproer trad de politie achteraf gezien veel te hard op. Maar in 2020 ontbreekt het liberale politici aan moed om überhaupt in te grijpen.

VVD en CDA willen illegaal vuurwerk harder aanpakken, zeggen ze. Want dat zou de oorzaak zijn van alle ellende. Maar in de oorlogsgebieden die onze steden in de Nieuwjaarsnacht worden, is het onderscheid tussen legaal en illegaal vuurwerk nauwelijks nog te maken. Bovendien maakt ook legaal vuurwerk vele slachtoffers. Mensen die hulpverleners bekogelen met vuurwerk, wil de VVD gewoon ‘keihard straffen’. Dat de politie roept dat keihard straffen weinig helpt (gooiers van illegaal vuurwerk worden overigens ook maar zelden opgepakt), maar een vuurwerkverbod juist wel, negeert de partij voor het gemak. Terwijl de politie de roosters niet rondkrijgt, geweld tegen handhavers en hulpverlening toeneemt, willen we de druk richting politie eenzijdig opvoeren.

Dat PVV en Forum voor Democratie met hun populistische retoriek rond volk en traditie het vuurwerkverbod bestrijden, valt ergens nog te plaatsen. Maar van een liberale partij als de VVD zou je toch anders verwachten.

Het wordt hoog tijd dat de VVD zijn liberale uitgangspunten weer als leidraad kiest, in plaats van achterhaalde en gevaarlijke volkstradities. Toon moed in plaats van te zwichten voor mogelijk electoraal verlies.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.