‘Turkije wil regering Libië steunen, en eraan verdienen’

Interview | Mustafa Aydin Turkije begint een nieuw militair avontuur in Libië. Het wil de regering in Tripoli overeind houden en hoopt daar economisch ook zelf beter van te worden, meent een prominente Turkse buitenland-commentator.

Libiërs nemen de schade op na een luchtbombardement in een buitenwijk van Tripoli vorig weekeinde.
Libiërs nemen de schade op na een luchtbombardement in een buitenwijk van Tripoli vorig weekeinde. Foto Mahmud Turkia/AFP

Terwijl het Turkse offensief in Noordoost-Syrië op een laag pitje doorgaat, en de Turkse troepen in de noordwestelijke provincie Idlib in het nauw worden gedreven door een nieuw regeringsoffensief, maakt Turkije zich alweer op voor een nieuw militair avontuur, ditmaal 2.000 kilometer verderop in Libië.

Het Turkse parlement heeft tijdens een spoedzitting donderdag een motie aangenomen die de regering een mandaat van een jaar geeft om militaire hulp, waaronder troepen, te sturen naar de Libische regering in de hoofdstad Tripoli. Deze door de Verenigde Naties erkende regering wordt bedreigd door een offensief van generaal Khalifa Haftar, die een rivaliserende regering heeft gevestigd in het oosten en ook het zuiden van het land beheerst. Haftar heeft vorige maand de „beslissende slag om Tripoli” aangekondigd en sindsdien wordt er zwaar gevochten.

Lees ook: Mediterraan akkoord over gaspijpleiding zet Turkije buitenspel

Anonieme Turkse regeringsbronnen zeiden tegen persbureau Reuters dat Turkije overweegt om Syrische rebellen in te zetten in Libië, zoals het eerder ook in Syrië heeft gedaan. Ankara zou al zijn begonnen met het selecteren en trainen van strijders. De prominente academicus Mustafa Aydin, voorzitter van de Raad voor Internationale Betrekkingen, waarschuwt dat de motie erg vaag is, het karakter en het doel van de Turkse interventie niet zijn gedefinieerd, en Erdogan in feite een vrijbrief krijgt om de missie naar eigen inzicht in te vullen.

Waarom mengt Turkije zich in het conflict?

„Turkije heeft van oudsher goede relaties met Libië. Tijdens het bewind van Moammar Gaddafi deden Turkse bedrijven er goede zaken. Ze zouden voor miljarden dollars aan contracten hebben gesloten. Toen de opstand tegen Gaddafi uitbrak in 2011, moesten 25.000 Turkse werknemers halsoverkop worden geëvacueerd uit Libië. Ik weet niet wat de status van die contracten is, maar Turkse bedrijven hopen na de oorlog veel geld te verdienen aan de wederopbouw.

„Belangrijker nog is de geopolitieke situatie in het oosten van de Middellandse Zee. Turkije sloot in november een akkoord met de regering in Tripoli, dat de grenzen markeert van hun vermeende maritieme zones. Op deze manier probeert Turkije zijn territoriale wateren uit te breiden en aanspraak te maken op lucratieve olie- en gasvelden. Maar dit stuit op verzet van landen als Griekenland, Egypte en Cyprus. De Turkse maritieme claim is gebaseerd op de deal met Tripoli, maar dan moet de regering wel overeind blijven.”

Lees ook:Turkije en Libië verdelen deel Middellandse Zee: buurlanden boos

Hoe gaat de Turkse missie eruit zien?

„Dit is nog niet duidelijk. De weinige informatie die naar buiten komt, wijst in eerste instantie op een beperkte missie van een paar honderd militairen, die de regering in Tripoli zullen helpen bij het vergaren van inlichtingen en het trainen van troepen. Het lijkt erop dat Tripoli organisatorische capaciteit mist. Turkije heeft al tientallen drones naar Libië gestuurd en zal dat aantal waarschijnlijk vergroten, samen met personeel om ze te bedienen.”

De Libische regering hoopt op een grotere interventie, niet alleen van grondtroepen maar ook van marineschepen en gevechtsvliegtuigen om de dominantie van Haftar op zee en in de lucht te doorbreken. Behoort dit tot de mogelijkheden?

„Ik denk niet dat dit haalbaar is voor Turkije. Vanuit strategisch en logistiek oogpunt is het vrijwel onmogelijk om een no-fly-zone te creëren en de kust te bewaken. Daarvoor is Libië te ver weg. Erdogan bracht onlangs een bezoek aan Tunesië in een poging steun te krijgen voor de Turkse interventie – anders is het verlenen van militaire bijstand in de lucht en op zee vrijwel onmogelijk. Maar Tunesië blijft liever neutraal, net als het grotere buurland Algerije.”

Kan Turkije een verschil maken in Libië?

„Ik denk dat Turkse troepen wel een verschil kunnen maken. Elke buitenlandse interventie heeft de loop van het conflict tot dusverre veranderd. Haftar dankt zijn sterke positie aan de steun van bondgenoten Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en met name Rusland, dat drones, artillerie, vliegtuigen en huurlingen heeft gestuurd.

„Maar het ligt eraan hoe ver de Turkse betrokkenheid zal gaan. Op dit moment lijkt het er niet op dat Turkije grote aantallen grondtroepen zal sturen. Maar mission creep – Turkije wordt steeds dieper in het conflict gezogen – ligt op de loer. Ik denk dat Turkse drones en commando’s in elk geval kunnen voorkomen dat Haftars troepen Tripoli binnentrekken.”