‘Roekeloos’ Softbank doet het even wat rustiger aan

Vision Fund II Een beloofd nieuw miljardenfonds van techinvesteerder Softbank laat nu al een half jaar op zich wachten. Waar blijft het?

Masayoshi Son, baas van techinvesteerder Softbank, tijdens een persconferentie in Tokio in februari 2019.
Masayoshi Son, baas van techinvesteerder Softbank, tijdens een persconferentie in Tokio in februari 2019. Foto Kiyoshi Ota / Bloomberg

Waar blijft de beloofde 100 miljard dollar van Masayoshi Son?

Eind juli kondigde de baas van de Japanse techinvesteerder Softbank aan dat zijn Vision Fund II er snel zou komen. Dit fonds zou opnieuw, net als voorganger Vision Fund, 100 miljard dollar (89 miljard euro) investeren in snelgroeiende technologiebedrijven.

Het eerste Vision Fund was in 2017 het grootste techfonds dat ooit werd gelanceerd. En werd sindsdien ’s werelds belangrijkste geldkraan voor start-ups in met name Silicon Valley. Het tweede fonds zou zich gaan richten op de „op groei gerichte marktleiders in artificiële intelligentie”, aldus een persbericht uit juli vorig jaar.

Maar bijna een half jaar later is het nog altijd wachten op de lancering van het fonds.

Reeks tegenslagen

Softbank kreeg sinds de aankondiging een reeks tegenslagen te verduren. Het bedrijf heeft last van slecht presterende investeringen en een interne richtingenstrijd. Afgelopen vrijdag nog werd bekend dat Tadashi Yanai, de rijkste Japanner en een kritisch volger van Son, het bestuur van Softbank verlaat.

Son zou binnen zijn bedrijf onder het motto go big or go home een cultuur van roekeloosheid hebben gecreëerd, zo beschreef persbureau Bloomberg twee weken geleden in een artikel. Een cultuur waarbij start-ups werden aangemoedigd om zo veel mogelijk geld uit te geven om zo snel mogelijk te kunnen groeien en concurrenten de pas af te snijden.

Lees ook een eerder verhaal over de rode cijfers van Softbank: Geflopte investering in WeWork is een ‘harde les’ voor Softbank

Deze strategie liep bij kantoorverhuurbedrijf WeWork, de grootste investering uit het Vision Fund, totaal uit de hand. Softbank investeerde aanvankelijk 10 miljard dollar in het bedrijf, dat bij nader inzien geplaagd bleek door slecht management, opgepompte cijfers en grote verliezen. Softbank kocht oprichter Adam Neumann uit, ontsloeg tweeduizend werknemers en is momenteel druk bezig WeWork van de ondergang te redden. Op de investering moest Softbank 4,7 miljard dollar afschrijven, zo bleek in november.

Het enthousiasme van investeerders van het eerste Vision Fund om opnieuw met Softbank in zee te gaan heeft door WeWork een stevige knauw gekregen. Partijen die eerder hun geld aan Softbank toevertrouwden, waaronder de staatsfondsen van Saoedi-Arabië en Abu Dhabi, aarzelen en dringen aan op minder risicovolle investeringen.

Start-ups werden aangemoedigd om zo veel mogelijk geld uit te geven

Softbank wordt, kortom, gedwongen tot een herziening van de strategie. Waar Softbank in 2,5 jaar 80 van de 100 miljard uit het eerste fonds heeft uitgegeven, meldde Vision Fund-directeur Navneet Govil dat de planning van het tweede fonds vier tot vijf jaar in beslag gaat nemen.

Investeerders, ook in Nederland, kijken met verbazing naar wat er bij Softbank gaande is. In z’n aanpak is Softbank ook wel „redelijk uniek”, zegt start-upinvesteerder Jelle Prins, ook één van de eerste ontwikkelaars bij Uber. „De hoeveelheid geld en de waarderingen, dat hebben we nog niet eerder gezien. Over het algemeen was de verwachting ook wel dat de money train ergens zou stoppen.”

De opgeblazen waardering van WeWork kwam vooral door „te veel groot en dom geld zonder tucht van de markt”, zegt investeerder en voormalig TomTom-directeur Alexander Ribbink van Keen Venture Partners. „Het is niet dat de regels veranderen, omdat je ergens heel veel geld tegenaan gooit. Uiteindelijk moet je gewoon je sommetjes kunnen maken.”

Lees meer over de soap bij WeWork: Hoe een bedrijf in twee maanden 35 miljard aan waarde kan verliezen

Geld genoeg

Of het nieuwe fonds er nu komt of niet, feit is dat veel techbedrijven ook zonder Softbank aan geld kunnen komen. Door de lage rentestand, hoogconjunctuur en rijke particulieren met veel spaargeld die zich op de markt begeven, wordt er momenteel volop geïnvesteerd. „Geld ophalen is een stuk makkelijker dan vroeger”, zegt Prins. „En je ziet dat de waarderingen hoger liggen en bedrijven minder snel naar de beurs gaan.”

In 2019 staken investeringsfondsen zo’n 40 miljard euro in Europese en Israëlische techbedrijven, berekende databureau Dealroom onlangs. Een stijging van ruim 40 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Voor 2020 worden nieuwe records verwacht.

Voor 2020 worden nieuwe investeringsrecords in techbedrijven verwacht

Geld investeren is één ding, maar hoe weet je als investeerder wat een techbedrijf echt waard is? Hoe kun je voorkomen wat Softbank overkwam met WeWork? „De financiële rekensom is, zeker op die schaal, vaak niet zo simpel te maken als de meeste mensen denken”, zegt Prins. „Ik denk dat investeerders langzaam steeds meer een visie proberen te krijgen hoe naar dit soort bedrijven te kijken.”

„Als investeerder steek je geld in bedrijven die exponentiële groei in de toekomst beloven”, zegt Ribbink. „Het enige wat je zeker kan zeggen is dat het altijd anders zal gaan dan de prognoses op het moment van investeren. Alles hangt af van goed management. En of zij als alles anders loopt dan verwacht de juiste beslissingen nemen.”