Twee miljoen kilometer aan zinloze kassabonnen

In Duitsland moeten winkeliers klanten voortaan allemaal een kassabon geven. De krantenverkoper van Juurd Eijsvoogel in Berlijn is boos.

Het is nog geen zeven uur, maar het humeur van Frau Bollfrass is al verpest. Zoals iedere ochtend staat ze al voor dag en dauw achter haar toonbank om kranten, sigaretten of bekertjes meeneemkoffie te verkopen.

Meestal is ze wel in voor een praatje of een lolletje met haar klanten. Over het weer, over de politiek of over de absurditeit van het leven. Dan zet ze een vet Berlijns accent op, en schalt haar lach door het kleine winkeltje.

Maar vandaag is het helemaal mis. Want ze heeft net instructies voor de ‘Bonpflicht’ ontvangen. Vanaf 1 januari, zo bepaalt een nieuwe Duitse wet tegen ontduiking van de omzetbelasting, moet van elke transactie in winkels, in de horeca en bij de kapper een kassabonnetje aan de klant worden verstrekt.

„Wat een idioot idee”, briest ze. „Voor alles een bonnetje, welke klant zit daar nu op te wachten?” Goed, ze is er wel aan gewend dat een enkele lastige klant voor de declaratie bij z’n baas altijd om een bonnetje van de aangeschafte kranten vraagt. Maar dat is een uitzondering. Straks moet ze de hele dag bonnetjes uitprinten, foetert ze. Terwijl de meeste klanten die ongetwijfeld meteen weer wegsmijten.

Ondertussen bij de bakker

Even verderop bij de bakker, filiaal van een keten, zijn ze daar al aan gewend. Iedere klant krijgt bij het afrekenen nu al een kassabon. En vrijwel iedere klant laat die vervolgens op de toonbank liggen. Waarna het winkelpersoneel dat het papiertje daar net heeft neergelegd, het in één vloeiende handbeweging weer oppakt en in een speciaal daarvoor klaarstaande prullenbak gooit. Volgende klant, wat mag het zijn?

Door de nieuwe wet zal er jaarlijks twee miljoen kilometer aan zinloze kassabonnen worden uitgeprint, protesteerde de belangenorganisatie van de detailhandel. De milieuorganisatie BUND voegde zich bij het verzet vanwege de afvalberg die daardoor ontstaat, in veel gevallen ook nog bestaand uit thermopapier, waaruit giftige stoffen kunnen vrijkomen.

Lees ook:Deze regering investeert immens veel

Minister van Economische Zaken Peter Altmaier (CDU) deed in december op de valreep nog een beroep op zijn collega van Financiën Olaf Scholz (SPD) om de bonnetjesplicht alsnog te schrappen. Niet alleen zou het milieu door de papierberg belast worden, de bureaucratie zou er bovendien aanzienlijk door toenemen.

10 miljard aan belasting ontdoken

Volgens de rekenkamer wordt in de detailhandel jaarlijks voor tien miljard euro aan omzetbelasting ontdoken. En daarom houdt de minister van Financiën voet bij stuk. Met de aantekening dat vrijstelling van de bonplicht wel mogelijk blijft voor heel kleine winkels en (kerst-)markten.

Bondskanselier Merkel erkende tijdens het vragenuurtje in de Bondsdag dat er in dit digitale tijdperk slimmere manieren te vinden moeten zijn om het probleem aan het pakken. Maar voorlopig wil zij toch vasthouden aan de bonnetjesplicht, om te voorkomen dat de staat miljarden aan belastinggeld misloopt.

Degenen die nog niet overtuigd waren, verwees ze graag naar pagina 33 van een recent nummer van Wirtschaftswoche: een artikel over, in de woorden van het blad, „het dagelijkse, door de staat gedulde belastingschandaal” dat in de detailhandel plaatsvindt.

Op de kerstborrel met alle buren in ons Berlijnse huis, traditiegetrouw met glühwein op het winderige dakterras, kwam de bonnetjesplicht ook aan de orde. Eén buurman had gelezen dat in enkele Zuid-Europese landen de invoering van verplichte kassabonnen fantastisch had gewerkt. Er werd opeens veel meer aan de belasting opgegeven. „Toch mooi, dat wij op financieel terrein nou eens hún voorbeeld kunnen volgen?”