Pro-Iraanse militieleden bestormen Amerikaans ambassadecomplex

Bij een grimmige demonstratie in Bagdad tegen een Amerikaanse aanval probeerden militieleden de ambassade van de VS binnen te dringen. De Iraakse regering greep niet in en etaleert daarmee haar eigen ongenoegen over de Amerikaanse actie.

Militieleden stichtten dinsdag brand bij de ingang van de Amerikaanse ambassade.
Militieleden stichtten dinsdag brand bij de ingang van de Amerikaanse ambassade. Ahmad Al-Rubaye/AFP

Duizenden leden van pro-Iraanse milities zijn dinsdag door een veiligheidscordon om de Amerikaanse ambassade in de Iraakse hoofdstad Bagdad gebroken om hun woede te uiten over een Amerikaans bombardement van afgelopen zondag in Noord-Irak. Daarbij kwamen enige tientallen militieleden om het leven.

Lees ook Iran gaat echt niet weg uit Irak

De betogers, van wie velen hun militie-uniformen droegen, stichtten brand bij de receptie van het uitgestrekte ambassadecomplex, waarna Amerikaanse beveiligers waarschuwingsgranaten afvuurden. ‘Weg met Amerika’, schreeuwden de betogers. Ook hingen ze plakkaten op de muren met leuzen als ‘Amerika is een agressor’. De Amerikaanse ambassadeur en ander diplomatiek personeel waren al eerder geëvacueerd.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft laten weten dat de betogers niet zijn doorgedrongen tot de ambassade en dat al het personeel veilig is. Ook is de ambassadeur inmiddels weer terug op de ambassade en zijn er geen verdere plannen voor evacuatie. Wel sturen de VS extra militairen naar het complex. De Amerikaanse president Donald Trump heeft volgens persbureau Reuters contact gehad met de Iraakse premier Al-Mahdi. Trump beschuldigt Iran achter het geweld bij de ambassade te zitten, maar Iran ontkent.

Het Iraakse leger, dat ook ten tonele was verschenen, greep niet in. Ook werd minister van Binnenlandse Zaken Yassine al-Yasseri volgens het persbureau AP bij de betogers gesignaleerd. Waarnemers in Bagdad legden dit uit als een signaal dat de Amerikanen ook naar de mening van de Iraakse regering te ver waren gegaan met hun actie van zondag.

Maximale druk

De schermutselingen bij de ambassade maken deel uit van de al maanden durende confrontatie tussen de Verenigde Staten en Iran. De Amerikanen oefenen ‘maximale druk’ uit op Iran, onder meer via zware economische sancties die de Iraanse economie in ernstige problemen hebben gebracht.

De krachtmeting tussen beide landen voltrekt zich deels in het Golfgebied maar ook in Irak, waar zowel de VS als Iran aanzienlijke invloed genieten. Nog altijd zijn er zo’n 5.000 Amerikaanse militairen in Irak gestationeerd, deels om militairen van het regeringsleger te trainen. Iran daarentegen oefent veel invloed uit via grote milities, die zijn verenigd in de Hashd al-Shaabi (Volksmobilisatietroepen).

Sinds eind oktober namen de pro-Iraanse milities Amerikaanse doelen in Irak elf keer onder vuur. Afgelopen vrijdag kwam bij zo’n beschieting op een basis in de buurt van de stad Kirkuk een Amerikaan om het leven. Twee dagen later sloegen de Amerikanen hard terug en doodden 25 mensen, volgens hen strijders van de militie Kataeb Hezbollah.

„We accepteren niet dat Iran acties uitvoert die Amerikaanse vrouwen en mannen in gevaar brengen”, verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. Zijn collega, Pentagon-baas Mark Esper, zei dat de Amerikanen meer van zulke acties zouden uitvoeren indien nodig.

Lees ook ‘‘Wij hebben ons hele leven alleen maar angst en terreur gekend’

De situatie in Irak is afgelopen herfst verder gecompliceerd door massale demonstraties tegen de voltallige politieke elite van het land, die volgens veel Irakezen slechts haar eigen belangen dient en niet die van de bevolking. De woede van de betogers heeft zich ook bij herhaling zowel tegen de Iraanse als de Amerikaanse invloed in hun land gericht.