2019-2020

Teruglezen: de jaarwisseling 2019-2020

Einde liveblog

De mist is in de meeste delen van Nederland aan het optrekken en het meeste vuurwerk is de lucht in geknald. Op de meeste plekken is het rustig gebleven, enkele incidenten daargelaten.

New York is een van de laatste steden ter wereld waar 2020 wordt ingeluid en met vuurwerk op Times Square sluiten wij deze liveblog af.

Twitter avatar TimesSquareNYC Times Square New Year's Eve 2020 Live from Time Square https://t.co/zzYDBWRhGV

Inmiddels ook 2020 in Rio de Janeiro

Op het strand van Copacabana in Rio de Janeiro, Brazilië kwamen duizenden mensen bijeen om samen het nieuwe jaar in te luiden.

Twitter avatar AFP AFP news agency VIDEO: Crowds pack Copacabana beach in Rio de Janeiro to celebrate the New Year with a party and fireworks https://t.co/IbIlnltUWz

Code rood weer ingetrokken

De code rood die eerder in de nacht was afgekondigd voor de provincies Friesland, Groningen en Drenthe is weer ingetrokken door het KNMI. De dichte mist in die provincies is weer zodoende opgetrokken dat er nu sprake is van code oranje.

Het zicht was op bepaalde plaatsen in het noorden minder dan tien meter. De ANWB adviseerde om niet de weg op te gaan. In Den Haag en Rotterdam waren de vuurwerkshows minder goed zichtbaar.

Verschillende incidenten tijdens Oud & Nieuw

Hoewel de autoriteiten spreken over een redelijk rustige Oudejaarsavond, hebben zich in verschillende steden in Nederland incidenten voorgedaan.

In Zwolle kwam een 52-jarige man om bij een schietpartij bij een woning. Ook in Den Haag kwam een persoon om. De politie doet nog onderzoek naar de doodsoorzaak.

In Den Haag moest de brandweer in de loop van de avond verschillende keren in actie komen om zeker 64 autobranden te moeten blussen. Omroep West meldt dat dat een enorme stijging is ten opzichte van afgelopen jaar, toen er 28 autobranden werden geregistreerd.

Bij een brand in een flat in Arnhem zijn vier mensen zwaargewond geraakt toen ze vast kwamen te zitten tijdens in de lift. Volgens de brandweer ontstond er rookontwikkeling in de schaft van de lift na de brand bij de ingang van de flat.

Ook 2020 in het Verenigd Koninkrijk

Met een traditionele vuurwerkshow bij de London Eye heeft Londen en de rest van het Verenigd Koninkrijk 2020 ingeluid. Ook in Londen was er sprake van mist tijdens de vuurwerkshow.

Twitter avatar RelaxInAnguilla Relax In Anguilla TravelMagazine: London welcomes 2020 around the London Eye Happy New Decade ! https://t.co/OdBbNSzNKM

Het is 2020!

Twitter avatar g_vester Bert Vester Vanaf de Erasmusbrug
Gelukkig 2020 https://t.co/n0yR9mmdsj

Code rood in Friesland, Groningen en Drenthe

Het KNMI heeft code rood afgegeven in Friesland, Groningen en Drenthe vanwege de dichte mist. Lokaal zou er minder dan tien meter zicht zijn, zo meldt het weerinstituut.

In Noord-Holland, Flevoland en Overijssel is een code oranje afgekondigd. Verwacht wordt dat voor de noordelijke provincies de mist de hele nacht aanhoudt en pas op woensdagmorgen opklaart.

Eerder op de avond kwam er een persoon om bij een kettingbotsing met dertig auto’s in Friesland. Ook raakten negentien mensen gewond. Volgens autoriteiten kwam dat ongeluk ook door de slechte weersomstandigheden.

Twitter avatar KNMI KNMI #Coderood voor Groningen,Friesland en Drenthe voor zeer dichte #mist,lokaal al minder dan 10 meter. #coderood #codeoranje #knmiwaarschuwing. https://t.co/dpPyZhecVg https://t.co/lzsMIbNOQQ

Politie houdt controles bij wijk

De politie van Den Haag houdt controles bij toegangswegen van en naar de wijk Duindorp. Dat laat de eenheid weten op Twitter. De politie wil voorkomen dat mensen van buiten naar de wijk komen om daar de openbare orde te verstoren en dus wordt er om veiligheidsredenen extra gecontroleerd.

Journalisten van AD Den Haag meldden dat zij ook moeilijker naar binnen kunnen; volgens de politie wordt er gecontroleerd op perskaarten. Er zou vuurwerk zijn gegooid naar fotografen van Regio 15, een lokaal persbureau.

Twitter avatar regio15 Redactie Regio15.nl Fotografen van @regio15 zijn zojuist bij #Duindorp bekogeld met vuurwerk. https://t.co/C7VEDSOuVN

6,3 miljoen loten oudejaarstrekking Staatsloterij verkocht

Het is voor veel mensen een traditie: een oudejaarslot kopen. Dat kon tot dinsdagavond - en op de laatste dag hebben ruim een miljoen mensen zo'n lot ingeslagen. In totaal zijn er dit jaar 6,3 miljoen loten verkocht (ongeveer evenveel als vorig jaar), meldt persbureau ANP. Deze editie is de hoofdprijs van de Staatsloterij 30 miljoen euro. Het totale prijzengeld bedraagt 67 miljoen euro.

Elders in de wereld: het nieuwe jaar inluiden

In Rotterdam ging om 18.00 uur al veel vuurwerk de lucht in, voor het Nationale Kindervuurwerk. Ook elders in de wereld zijn vuurwerkshows, religieuze of traditionele bijeenkomsten en evenementen:

KNMI: Code oranje in noorden van land vanwege weersomstandigheden jaarwisseling

De weersomstandigheden zijn dinsdagavond in vrijwel het hele land verslechterd. Op steeds meer plaatsen is door zware mist sprake van slecht zicht, soms al minder dan 200 meter. Het KNMI heeft code oranje afgegeven voor het noorden van het land, in het zuiden geldt nog code geel.

Zowel de ANWB en als Rijkswaterstaat waarschuwt weggebruikers die dinsdagnacht nog de weg op gaan. Het advies van Rijkswaterstaat luidt zelfs: ga niet de weg op als het niet hoeft.

De verwachting is dat de mist nog wat verergert, tot na de jaarwisseling. Pas in de tweede helft van de nacht wordt het zicht beter. De mist zal geleidelijk wegtrekken overdag, op Nieuwjaarsdag.

Remkes: geen spijt van verbod vreugdevuren

Johan Remkes, de waarnemend burgemeester van Den Haag, heeft contact gehad met defensie over de jaarwisseling in zijn stad. In een interview met Omroep West zegt hij dinsdagavond: „De gemeente is samen met de hulpdiensten breed en goed voorbereid, maar alle calamiteiten kun je nooit voorkomen.” Wat hij precies heeft besproken, wilde de bestuurder niet zeggen.

In Den Haag heerst al dagen onrust, sinds de gemeente eerder deze maand besloot geen vergunningen te geven voor de vreugdevuren in Duindorp en Scheveningen. Voorstanders van de vreugdevuren demonstreerden hun onvrede over die beslissing door te rellen in Duindorp en de rest van Den Haag. In Scheveningen zijn rond de jaarwisseling gebiedsverboden uitgedeeld, in een poging om de jaarwisseling daar rustig te laten verlopen.

Sommige bewoners stellen dat de burgemeester de traditie niet begrijpt. Remkes ziet dat anders, vertelt hij aan Omroep West. En hij heeft helemaal geen spijt van zijn besluit, waaraan volgens hem veel overleg vooraf is gegaan. Hij wijst ook op het „vlijmscherpe rapport” dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid schreef over de incidenten van de jaarwisseling 2018-2019. Van de vonkenregen die daarvan het gevolg was, stelt Remkes, is hij zich „rot geschrokken”.

Lees ook de reportage vanuit een Haags koffiehuis: sinds de beslissing viel om de vreugdevuren niet door te laten gaan, wordt er gereld in Den Haag. Maar op Oudejaarsnacht kan het echt goed misgaan, voorspellen velen

Johan Remkes op 3 december, toen hij toelichting gaf op het besluit om geen vreugdevuren toe te staan in Den Haag. Foto Bart Maat/ANP

In beeld: Hongkong om middernacht

Zoals eerder geschreven in dit blog vond er in Hongkong bij de jaarwisseling (die was om 17.00 uur Nederlandse tijd) geen vuurwerkspektakel plaats. In plaats daarvan besloot het bestuur van de stad een show te geven met lasers - een aangepaste versie van de lichtshow die dagelijks in de haven te zien is.

Onderwijl zijn er nog steeds duizenden mensen op de been om al demonstrerend af te tellen naar het nieuwe jaar:

Foto Navesh Chitrakar/Reuters
Foto Navesh Chitrakar/Reuters

77 miljoen euro aan vuurwerk knallen: record voor verkopers

Er is dit jaar voor een recordbedrag aan vuurwerk gekocht, meldt persbureau ANP. Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland (BPN) maakte dinsdagavond bekend dat verkopers een omzet van 77 miljoen euro hebben gedraaid. Het verkooprecord was tot nu toe 74 miljoen euro, bij de jaarwisseling van 2008/2009. Vorig jaar gaven Nederlanders samen 70 miljoen euro uit aan vuurwerk.

Vanaf zaterdag konden mensen dit jaar hun vuurwerk inslaan (zondag waren de winkels gesloten). Volgens een woordvoerder van PBN is er vooral siervuurwerk gekocht, in 'compounds', samengestelde pakketten. Het vuurwerk mag worden afgestoken tussen oudejaarsavond 18.00 uur en 02.00 uur op 1 januari.

Volgens Eurostat, een dienst die statistieken van de Europese Unie bijhoudt, is bijna een kwart van al het vuurwerk dat in Europa wordt geïmporteerd bestemd voor de Nederlandse markt. In totaal wordt er jaarlijks 128 miljoen ton naar Europa gehaald, 99 procent daarvan komt uit China.

Minister-president hoopt op 'rustige viering'

Nog een oproep om vannacht met goed gedrag het nieuwe jaar in te gaan: premier Mark Rutte hoopt op een „rustige viering in heel Nederland”, schrijft hij op Twitter. „En behandel hulpverleners met het respect dat ze verdienen.”

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) sprak dinsdag tijdens bezoeken aan meerdere brandweerposten in Den Haag en Zaanstad over de extra maatregelen die zijn genomen om wangedrag tijdens de jaarwisseling te bestrijden (zie onder in dit blog). Volgens hem gaan hulpverleners „een heftige nacht tegemoet”. „Beheers je”, vraagt de minister aan het publiek.

Mistig én glad

De mist die voor deze jaarwisseling is voorspeld, kan ook nog voor lichte vorst zorgen. Rijkswaterstaat verwacht dat dat de mist op sommige plaatsen kan neerslaan en daarna bevriezen. Meerdere gemeenten hebben dinsdagavond al gestrooid tegen gladheid.

Persdienst ANP meldt dat er onder meer wordt gestrooid in Amsterdam, Leeuwarden, Zevenaar, Lingewaard, Medemblik en Westland. Er wordt ook gestrooid rond Arnhem, tussen Almere en Emmeloord; en bij Zwolle. Er zijn ook wagens van Rijkswaterstaat op pad op de snelwegen tussen Dordrecht en Eindhoven.

Wie de gladheid op de fiets wil trotseren, moet zich tijdens het kroeg-hoppen goed inpakken. Het KNMI verwacht minimumtemperaturen rond het vriespunt.

Voor OM, politie en hulpverleners is Oud & Nieuw een gevaarlijk evenement

Wie zich vannacht in Nederland misdraagt en opgepakt wordt, staat wellicht een hogere straf te wachten dan voor een vergelijkbaar vergrijp op een andere dag het geval zou zijn. In een bericht op de eigen website, gericht aan „Feestverstoorders”, legt het Openbaar Ministerie uit dat het de jaarwisseling als evenement beschouwt. Daardoor kunnen officieren van justitie hogere straffen eisen of opleggen in zaken die met Oud & Nieuw te maken hebben.

Ook wil het OM harder optreden tegen agressie of geweld tegen hulpverleners. Dat noemt het OM „een absolute no go”, er geldt een zogeheten verzwaringsfactor van 200 procent.

Veel instanties hebben zich dinsdag al uitgelaten over geweld tegen dienstverleners of de belemmering van hun werk tijdens oudjaar. Zo omschrijft Erik Akkerboom, de korpschef van de Nationale Politie, de jaarwisseling als een „hoogrisico-evenement” dat „de gevaarlijkste avond van het jaar blijkt” voor agenten.

Er wordt onder meer met vuurwerk naar de agenten en hulpverleners gegooid, waaronder illegaal vuurwerk. Gedurende het hele jaar probeert de politie de handel van illegaal vuurwerk tegen te gaan; tot en met week 51 van dit jaar werd bijna 45.000 kilo in beslag genomen, zo blijkt uit de jaarlijkse vuurwerkbarometer van de politie. In de laatste week is waarschijnlijk zo'n 13.000 kilo ingenomen.

Lees meer over illegaal vuurwerk in deze reportage: ‘Nederlands vuurwerk? Dat is kinderspul’

Bestuur Hongkong schrapt vuurwerk om veiligheid, protesten

Er komt dit jaar geen vuurwerkspektakel om 2020 in te luiden in Hongkong. Het bestuur van de stad heeft dinsdag laten weten dat het vuurwerk is geannuleerd vanwege zorgen om de veiligheid tijdens verwachte protesten op oudejaarsavond. Om 17.00 uur Nederlandse tijd is het middernacht in Hongkong; in de stad is dinsdag overdag en 's avonds al veel gedemonstreerd. Duizenden gemaskerde betogers vormden menselijke ketens in de straten.

In plaats van vuurwerk zal een aangepaste versie van de dagelijkse lichtshow te zien zijn. De politie van Hongkong had eerder laten weten bezorgd te zijn over de ordehandhaving tijdens de vuurwerkshow.

De protesten tegen de politieke invloed van China in Hongkong (dat een status aparte heeft) begonnen in juni. In de afgelopen zes maanden is de sfeer steeds grimmiger geworden. Met Kerst liepen betogingen opnieuw uit de hand en raakten demonstranten op meerdere plekken in de stad slaags met de politie. Ook voor nieuwjaarsdag al een demonstratie aangekondigd. De demonstranten willen „in 2020 samen verder blijven strijden”, volgens de leuzen die zij dinsdag riepen.

RIVM geeft 'stookalert' af voor Oud en Nieuw

De luchtkwaliteit zal tijdens het afsteken van vuurwerk in Nederland extra slecht zijn door mist en weinig wind. Dat verwacht het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het instituut heeft op oudjaarsdag bovendien een ‘stookalert’ afgegeven; het advies geen hout te stoken, „aangezien dit gezondheidsklachten bij mensen in de omgeving kan verergeren”.

Wellicht worden dezelfde scores aan fijnstof behaald als in het recordjaar 2008; toen wezen de metingen tijdens het afsteken van vuurwerk op een gemiddelde hoeveelheid van 977 microgram fijn stof per kubieke meter, met een lokale uitschieter naar 1.873 microgram. Gemiddeld wordt in Nederland onder normale omstandigheden ongeveer 20 microgram fijnstof gemeten. „Het is alsof je in een rookwolk staat”, zegt onderzoeker luchtkwaliteit Joost Wesseling van het RIVM. „Het fijnstof slaat op de longen. De meeste mensen hoesten een paar keer en merken er vervolgens weinig van. Maar mensen die toch al gevoelige luchtwegen hebben, kunnen er veel last van krijgen. Er zijn genoeg mensen die hun woonplaats ontvluchten en een vuurwerkluwe zone opzoeken.”

De afgelopen jaren vielen de metingen van de plotselinge hoeveelheden fijnstof door vuurwerk mee; vooral dankzij de wind, die het fijnstof relatief snel verspreidde. Vorig jaar werd gemiddeld 465 microgram fijnstof per kubieke meter gemeten. Gemiddeld over de periode 1994-2019 ligt de fijnstofconcentratie in het eerste uur na de jaarwisseling op ongeveer 527 microgram per kubieke meter.

Het stoken van hout, zo meldt het RIVM, verergert de effecten van het afsteken van vuurwerk. Vandaar het stookalert. „Bij de verbranding van hout komen schadelijke stoffen vrij, zoals fijnstof, PAK’s, benzeen en koolmonoxide. De rook is voor iedereen ongezond, maar vooral voor mensen met bestaande luchtwegaandoeningen, hart- en vaatziekten, ouderen en kinderen. Zij krijgen meer en eerder klachten bij het inademen van rook. Als de lucht al verontreinigd is door de stoffen die vrijkomen bij het afsteken van vuurwerk, kan houtrook deze klachten (nog verder) verergeren”, aldus een verklaring.

De officiële metingen van het RIVM komen van ongeveer zeventig meetpunten. Daarnaast worden er dit jaar metingen verwacht van nog eens 750 sensoren van particulieren, die eveneens data produceren die worden gedeeld met het RIVM.

Twitter avatar rivm RIVM #Smog door fijnstof op oudejaarsnacht is reden voor een #stookalert🔥. Die smog komt natuurlijk door het afsteken van #vuurwerk🎇. Zie kaart😉. Toch vragen we: houd rekening met mensen in je omgeving. Fijne jaarwisseling! 🍾 Lees meer over dit stookalert: https://t.co/NQxPyr3TvQ https://t.co/Vw0aGhWQuM

Kleurrijk vuurwerk in Sydney ondanks hevige bosbranden

Terwijl de hemel in grote delen van Oost-Australië rood kleurt door de hevige bosbranden die het land teisteren, waren boven Sydney net alle kleuren van de regenboog te zien. In de stad is het zojuist 2020 geworden en dat werd gevierd met de beroemde vuurwerkshow bij de Opera House.

Ongeveer een miljoen mensen keken toe hoe binnen een kwartier ruim 6,5 miljoen dollar (4 miljoen euro) aan vuurwerk ontplofte boven de haven van de miljoenenstad.

Vuurwerk boven de Opera House. Foto Mick Tsikas/Reuters

De show wordt dit jaar echter niet door iedereen gewaardeerd. In de deelstaat New South Wales (waarvan Sydney de hoofdstad is) zijn vuurwerkshows in principe verboden vanwege de bosbranden en ook in andere Australische staten zijn shows afgezegd vanwege de crisis. Het geld van meerdere afgelaste shows werd gedoneerd aan hulpdiensten.

De vuurwerkshow in Sydney werd echter te belangrijk bevonden - het evenement levert zo'n 80 miljoen euro op - en kreeg een uitzonderingspositie. Tegenstanders probeerden nog middels een online petitie te voorkomen dat de show doorging, maar de gemeente hield vol dat de weersomstandigheden niet „extreem” genoeg zijn om het feest af te gelasten.

In het Nieuw-Zeelandse Auckland werd het een uur eerder al 2020.

Auckland, New Zealand, is the first major city to ring in the New Year, with thousands welcoming 2020 at a firework display at the city's Sky Tower #HappyNewYear https://t.co/NIa9nKGqbr pic.twitter.com/In4RvPB9Bu

— BBC News (World) (@BBCWorld) December 31, 2019

Kraaienpoten gevonden bij brandweerkazerne Den Haag

Voor een brandweerkazerne in Den Haag zijn zeker twee zelfgemaakte kraaienpoten aangetroffen. Dat bevestigt een woordvoerder van de gemeente na berichtgeving van het AD. De stukken staal waar scherpe schroeven uitsteken zijn vermoedelijk neergelegd zodat brandweerauto's verhinderd worden als deze proberen weg te rijden. Eén wagen is al beschadigd door een kraaienpoot. Deze auto heeft inmiddels nieuwe banden en kan weer de weg op.

Een woordvoerder van burgemeester Johan Remkes noemt het „volstrekt verwerpelijk” dat mensen de kraaienpoten bij de kazerne hebben achtergelaten. „Dit is heel onverantwoord. Hulpdiensten trekken erop uit op het moment dat andere mensen in nood zijn.” Ook stelt ze dat men blij moet zijn dat de hulpdiensten met Oud en Nieuw werken „om een feestje mogelijk te maken voor anderen”.

Één brandweerwagen is beschadigd geraakt door de kraaienpoot. Foto Alexander Schippers/ANP

Begin december werden ook al kraaienpoten gevonden in Scheveningen en Duindorp. In die wijken vonden toen ernstige ongeregeldheden plaats, naar aanleiding van het gemeentelijke besluit om de traditionele vreugdevuren niet door te laten gaan.

Brandweercommandant Jan Bron, die vanavond de leiding heeft tijdens de jaarwisseling, zegt zich in een video zorgen te maken over oudejaarsnacht. Hij zegt „een ander Oud en Nieuw” te verwachten, op basis van „wat we hebben gezien in de aanloop”. Hiermee verwijst hij naar de ongeregeldheden in Scheveningen en Duindorp. Bron stelt dat de veiligheid van het eigen personeel vanavond een belangrijk speerpunt is voor de brandweer.

De boodschap van Onze Commandant van Dienst van @Brandweer_HGL voor deze #jaarwisseling! Wij wensen u een mooi feest toe! 💕💋 pic.twitter.com/WDMbqh1bL3

— Esther Lieben (@estherlieben) December 31, 2019

KNMI en ANWB waarschuwen voor extreem slecht zicht door mist

Op veel plekken in Nederland zal het moeilijk worden om het vuurwerk tijdens de jaarwisseling te aanschouwen. Het KNMI voorspelt hardnekkige mist die langs de oostgrens is begonnen en zich in de loop van de dag verder zal uitbreiden over de rest van het land. Het weerinstituut waarschuwt dat de mist na middernacht door het vuurwerk zal verdikken, waardoor het zicht lokaal kan teruglopen tot 10 meter.

De ANWB waarschuwt weggebruikers voor het slechte zicht. „De combinatie van mist en vuurwerk heeft tijdens de nieuwjaarsnacht eerder geleid tot zeer verraderlijke situaties”, schrijft de organisatie. In 1993 en 2008 wisten sommige weggebruikers niet meer waar ze waren door zeer dichte mist.

In het oosten is het momenteel al zeer mistig. Op sommige plekken is het zicht minder dan 200 meter. Het vliegverkeer op Eindhoven Airport werd 's ochtends kort stilgelegd vanwege de dichte mist.

Foto uit 2008. Foto Amber Beckers/Hollandse Hoogte

Welkom in dit blog

Welkom in dit blog over de jaarwisseling 2019-2020. Hier houden we u bij over de belangrijkste ontwikkelingen omtrent oud- en nieuwjaarsdag.