Geen zin in zeven jaaroverzichten? Kijk het Jeugdjournaal

Zap Het is misschien wat veel, zeven jaaroverzichten op tv. Daarom is hier, als service voor de NRC-lezer, het jaaroverzicht van de jaaroverzichten.

Natuurkundige Robbert Dijkgraaf en Matthijs van Nieuwkerk trapten vorige week af met DWDD University: Het Jaaroverzicht, over de stand van de wetenschap in 2019. De foto van het zwarte gat van sterrenstelsel Messier 87 was volgens Dijkgraaf het nieuws van het jaar. „Alsof we naar de poorten van de hel kijken, het einde van het heelal”, zei hoogleraar Heino Falcke, die het fotoproject bedacht. Dat zette meteen al het andere nieuws in de schaduw. Opvallend aan Dijkgraaf is dat hij zo optimistisch is, zelfs als hij het over de klimaatcrisis heeft. Hij heeft het over oplossingen die over een paar decennia worden gevonden. Zolang hebben we niet meer, zeggen collega’s van hem.

Het grote NOS Jaaroverzicht (maandag) begint in de poffertjeskraam op het Malieveld in Den Haag. Met de vele protesten van boeren, bouwers, verpleegkundigen en leraren deed de poffertjesman goede zaken. Naast de demonstraties (ook in Hongkong en elders) is de Brexit het hoofdonderwerp. Een reportagereis van presentator Winfried Baijens door Schotland, Noord-Ierland en Londen vormt de rode raad van de uitzending.

Lees ook: Een jaar vol omstreden kunstverkoop door de Oranjes (NRC, 19/12/2019)

Het voordeel van het NOS Sportjaar 2019 (zondag) en het NOS Oranje Jaaroverzicht (dinsdag) is dat die onderwerpen nu niet zo dominant in het grote jaaroverzicht hoeven. Sport en het Koninklijk Huis zijn vormen van amusement die bij de NOS vooral nationalistisch gejuich ontlokken, en dat gaat vervelen. Om niet van stuitend byzantinisme te worden beschuldigd, besteedt de NOS op Oudjaarsavond in het Oranje-overzicht een paar seconden aan het geheime belastingvoordeel en de dubbele meubelvergoeding van de Oranjes, die dit jaar aan het licht kwamen. Hun onderhandse verkoop van erfgoed houdt de nieuwsorganisatie liever buiten beschouwing. Het moet wel gezellig blijven.

Het NOS Jaaroverzicht Bevrijding 1944 (maandag) is een dubbel overzicht, want het behandelt de oorlogsherdenkingen van het jaar, maar geeft ook indirect een indringend jaaroverzicht van 1944. Al die dode jongens. Presentator Herman van der Zandt heeft het juiste timbre – hij beziet het leven met humor, maar niet lichtzinnig – om de bevrijding en de prijs ervan het juiste gewicht te geven. Hij doet ook NOS Uit het leven (zondag), het jaaroverzicht van de overledenen. Tijdens zo’n dodenparade schrik je toch altijd een paar keer op: ‘Wat, die ook?!’ Mij overkwam dat bij surfgitarist Dick Dale en de Tsjechische schlagerzanger Karel Gott, die ‘Maja de Bij’ voor ons zong. Het mooiste zijn de doden die niet, of minder bekend zijn, zoals de uitvinders van de pil, de gaffertape, het nummerschilderen, en het rood-witte afzetlint. Of de jongen die brandweerman wilde worden.

Het beste en origineelste is het Jeugdjournaal Jaaroverzicht (zaterdag), dat programma is sowieso een uniek instituut. Alles wordt duidelijk uitgelegd, waardoor je ook wat meer samenhang krijgt dan elders. De toon is veel positiever. Het harde nieuws wordt afgewisseld met portretten van kinderen met iets speciaals, die eerder in het Jeugdjournaal kwamen. De een houdt van kippen, de ander is slechtziend, of heeft één arm. Ze vertellen hoe het nu gaat. Hun tv-optreden heeft hun leven ten goede veranderd. Eerst werden ze gepest, nu worden ze goed behandeld: „Lieve reacties zijn als een kussen om me heen, tegen de harde reacties.”

Bijzonder is dat de kinderen er in 2019 een heldin uit eigen gelederen bij kregen: klimaatactivist Greta Thunberg (16), die het hart van de uitzending vormt. Geleid door haar voorbeeld deden kinderen met hun protesten zelf mee aan het nieuws. Thunberg: „Mensen onderschatten de kracht van boze kinderen.” Het Jeugdjournaal beschouwt de klimaatcrisis als belangrijkste nieuws van 2019. Het blijft ons eigen zwarte gat, waar we graag in cirkels omheen praten. Tot we erin verdwijnen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.