Diplomatiek conflict Bolivia met Mexico en Spanje wordt welles-nietesspel

Een ‘illegale bevrijdingsactie’ en een ‘belegering’: de Mexicaanse ambassade in Bolivia is het middelpunt geworden van een diplomatieke rel, waar ook Spanje in betrokken is geraakt.

Boliviaanse demonstranten protesteren bij residentie van de Mexicaanse ambassadeur.
Boliviaanse demonstranten protesteren bij residentie van de Mexicaanse ambassadeur. Foto: David Mercado / Reuters

De interim-regering van Bolivia heeft maandag bekend gemaakt dat topdiplomaten van Mexico en Spanje het land uitgezet worden - onder wie de Mexicaanse ambassadeur. Als reactie hierop liet Spanje weten dat drie Boliviaanse diplomaten ook hun koffers moeten pakken en tot 'personae non gratae' verklaard zijn.

Uitzonderlijk zware maatregelen. De beschuldigingen die wederzijds geuit worden, zijn niet mis. Zo zouden volgens de Bolivianen medewerkers van de Spaanse ambassade afgelopen vrijdag geprobeerd hebben de Mexicaanse ambassade te infiltreren - naar verluidt om medestanders van de voormalige Boliviaanse president Morales te bevrijden.

Minstens negen van Morales' bondgenoten zitten daar ondergedoken, onder wie de voormalige minister Juan Ramon Quintana. Door de nieuwe regering wordt een aantal van hen beschuldigd van onder meer het plegen van verkiezingsfraude, opruiing en terrorisme.

Asiel voor Morales in Mexico

Mexico en Bolivia staan sinds het aftreden van Morales in november op gespannen voet met elkaar. Nadat de linkse president Morales onder druk van het leger moest opstappen, kreeg hij asiel aangeboden in Mexico. Hij werd door onder andere de Organisatie van Amerikaanse Staten beschuldigd van verkiezingsfraude. Maar volgens de Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador (‘AMLO’) was Morales het slachtoffer van een coup. Dat belangrijke figuren uit de regering van Morales door de Mexicanen in bescherming worden genomen is Bolivia een doorn in het oog.

Geheimzinnig gedrag

Op de Boliviaanse televisie werden vrijdagavond beelden uitgezonden van wat een filmscène had kunnen zijn: het Spaanse ambassadepersoneel dat op weg was naar de Mexicaanse ambassade werd vergezeld door gemaskerde mannen; nadat een van hen enkele woorden wisselde met de lokale politie werd het voertuig aangevallen door kwade burgers. Volgens de Boliviaanse minister van Buitenlandse Zaken gedroeg het Spaanse personeel zich „geheimzinnig”, de belagers vermoedden dat er sprake was van een bevrijdingspoging. Een grove inbreuk op binnenlandse politiek volgens de Bolivianen – daarom heeft het land haar beklag gedaan over Spanje bij onder andere de VN en de EU.

De Spanjaarden ontkennen ooit van plan te zijn geweest iemand te willen bevrijden uit de Mexicaanse ambassade: de Boliviaanse beschuldigingen waren „samenzweringstheorieën”. Er zou sprake zijn geweest van een regulier bezoek aan de Mexicaanse ambassade, dat de Spaanse beveiligers bivakmutsen droegen was een „standaard veiligheidsmaatregel”. Dit werd bevestigd door een Spaanse politievakbond.

Welles nietes

Verschillende versies van verhalen zijn een terugkerend thema in dit diplomatieke conflict, waar Spanje eigenlijk pas eind vorige week in betrokken raakte. Aanvankelijk lag Bolivia vooral in de clinch met Mexico. Vorige week donderdag uitte de Boliviaanse minister van Buitenlandse Zaken haar ongenoegen over het besluit van Mexico om een zaak tegen Bolivia aan te spannen bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Volgens haar Mexicaanse collega werd de ambassade sinds het aftreden van Morales namelijk ‘belegerd’ door de Boliviaanse politie en zou ambassadepersoneel regelmatig lastig gevallen en geïntimideerd worden. Dit verwijt werd door de Bolivianen weer ontkend: zij beweren dat Mexico zelf om extra politie-aanwezigheid gevraagd had, juist om de veiligheid van de ambassade te garanderen.