Veel vertraging bij bouw van asielzoekerscentra

Asielzoekerscentra Het COA staat onder druk om nieuwe opvangplekken te vinden, maar dat blijkt lastig door burenprotest of foute bestemmingsplannen.

Mogelijk aanmeldcentrum voor asielzoekers in Gilze.
Mogelijk aanmeldcentrum voor asielzoekers in Gilze. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Asielzoekerscentra (azc’s) worden regelmatig maanden en soms pas jaren later geopend of verbouwd dan gepland. Zeven van de twaalf projecten, van nieuwe azc’s tot de „herontwikkeling” van al bestaande opvangcentra, kampen met forse vertragingen. Oorzaak zijn problemen met het bestemmingsplan of procederende buren. Ook verhoogde aanbestedingskosten en vervuilde bouwgrond kunnen een rol spelen, zo blijkt uit een inventarisatie van NRC.

De vertragingen zetten het COA verder onder druk, dat in het nieuwe jaar vijf- tot tienduizend extra ‘bedden’ nodig heeft. Door de verhoogde asielinstroom en de langzame uitstroom van asielzoekers met verblijfspapieren naar gemeenten zitten alle opvangcentra vol. Asielzoekers worden daarom opgevangen in vakantiepark Duinrell en in de toekomst mogelijk in andere recreatieparken, volgens een COA-woordvoerder.

Zestien weken

Eind november corrigeerde de Raad van State de gemeente Apeldoorn. Zij wil in een nieuwe opvang zeshonderd mensen huisvesten, maar heeft het in het bestemmingsplan over vierhonderd. De gemeente krijgt zestien weken om dit aan te passen. Almere maakte een soortgelijke fout en vergat in het bestemmingsplan de uitbreiding van zeshonderd plaatsen op te nemen. Het nieuwe bestemmingsplan moet weer worden goedgekeurd door de gemeenteraad. Dat kan een half jaar duren.

Eerder liepen de bouw van nieuwe opvangcentra in Maastricht en Amsterdam al jaren vertraging op door problemen met de aannemer en langdurige onderhandelingen met de gemeente. Wat de kosten zijn van dergelijk oponthoud weet de woordvoerder niet, maar „iedere vertraging kost geld, ook voor het COA”.

Het tekort aan opvangplekken probeert het COA op te vangen door bestaande centra uit te breiden. Maar die moeten vaak eerst opgeknapt worden omdat ze, volgens het COA zelf „het einde van hun levensduur hebben bereikt”. Dat gaat niet zonder problemen. In Delfzijl moet de grond gesaneerd worden voor uitbreiding mogelijk is. In Burgum procederen omwonenden over voorwaarden van de uitbreiding. En in Katwijk voldoet de opvang niet meer aan de eisen. Het COA werkt aan een plan.

Lees ook een interview met directeur Abdeluheb Chocho van Vluchtelingenwerk: ‘Het is crisis in de asielzoekerscentra’

Ongunstige vastgoedmarkt

In Almelo en Gilze Rijen worden azc’s voor tientallen miljoenen euro opgeknapt en uitgebreid met honderden opvangplekken. Vastgoedregisseurs van het COA zoeken naar nieuwe plekken in een nu ongunstige vastgoedmarkt. Ook de commissarissen van de koning zijn gevraagd opvanglocaties te vinden in hun provincie. Dat heeft nog niet geleid tot nieuwe centra, volgens het COA: „We zijn hoopvol gestemd.”

De behoefte aan opvangplekken loopt verder op, omdat de afgelopen twee maanden azc’s in Goes en Azelo zijn gesloten. Middelburg is de enige overgebleven opvang in Zeeland en het COA zoekt daar naar een grote locatie. Meer azc’s sluiten mogelijk: over Echt, Weer, Schalkhaar en Oisterwijk wordt in 2020 besloten of ze open blijven. Het COA: „We zijn daarover in onderhandeling.”

Afgelopen zomer riep de voorzitter van het COA gemeenten in ‘het Westen’ op meer asielzoekers op te vangen. „Die oproep heeft nog niet tot resultaat geleid”, zegt de woordvoerder. Gemeenten stellen vaker eisen: zo willen ze wel opvang bieden, maar niet aan asielzoekers uit veilige landen die mogelijk voor problemen zorgen. COA: „Het is begrijpelijk dat een gemeente geen overlast wil, maar we kunnen mensen die recht op opvang hebben, zoals mensen uit veilige landen, niet weigeren.”