Opinie

Wie onthult het polygame huwelijk?

De Rechtsstaat

Onlangs mocht ik een middagje bij de familierechter besloten zittingen observeren over gezag en omgang. Kwesties die voortvloeien uit echtscheiding. Daar zat één zaak bij van een vrouw die de omgangsrechten van haar ex met hun kinderen wilde beperken. De man was niet verschenen, wat precies het probleem bleek. Hij hield zich niet aan afspraken, kwam zelden opdagen als het nodig was, maar eiste wel z’n rechten op als het hem uitkwam. Beslissen over schoolkwesties, artsenbezoek etc. Alleen stuurde hij dan z’n nieuwe partner.

Geen moeilijke zaak voor de rechter; een man die z’n tweede vrouw als zijn plaatsvervanger naar z’n eerste huwelijk stuurt, dat past hier toch niet zo. De ex-vrouw verklaarde dit een belachelijke toestand te vinden. Zij was écht niet van plan met de nieuwe, pas gemigreerde Arabische vrouw van haar ex – beide ex-partners deelden een islamitische achtergrond – te bespreken of hun dochtertje wel mee op schoolreis mocht.

Wie wil meemaken hoe de multiculturele samenleving het recht kleurt, kan zich het beste melden aan het front van huwelijk, relaties en religieuze samenlevingsvormen. Vorige maand is een wetsvoorstel Ontbinding Religieus Huwelijk ingediend, bedoeld om weigerachtige mannen te dwingen hun partners daaruit vrij te laten. En de Kamer kreeg diezelfde maand een evaluatie van de wet Tegengaan Huwelijkse Dwang uit 2015. Het blijkt nog maar een paar jaar verboden om beneden de achttien te trouwen. Ook neef-nicht huwelijken zijn sindsdien pas aan banden gelegd, evenals een verbod op gedwongen – en polygame huwelijken.

Maar ook hier blijkt het papier geduldig. Dit zijn vooral importproblemen: in Syrië, Somalië, Afghanistan en Eritrea blijken kindbruiden niet ongewoon. Het onderzoek was nogal nuchter van toon. Wat mensen achter hun voordeur beslissen (of in hun herkomstland) blijft voor de overheid vaak moeilijk grijpbaar. Huwelijksdwang is moeilijk vast te stellen en komt dan ook niet vaak boven water. „In het gros van de gevallen” weten mensen aan dergelijke wettelijke beperkingen te ontkomen, werd vastgesteld. Namelijk door hun mond te houden, zich discreet te gedragen dan wel de onderworpen partner effectief op te sluiten. Tot het niet meer gaat. De organisatie Femmes for Freedom hielp sinds 2011 306 zogenoemde ‘verborgen vrouwen’ uit dergelijke situaties. Deze organisatie wil dat mannen die eerder een partner naar Nederland haalden en zich misdroegen, wordt verboden een volgende buitenlandse partner hierheen te halen. Goed idee!

Neef-nicht huwelijken zijn overigens toegelaten als partners een ‘verklaring van vrijwilligheid’ overleggen. De verwantschap van aanstaande partners is vaak niet kenbaar voor de overheid. Er zijn geen controlemiddelen, de kandidaten worden doorgaans na (digitale) aanmelding geloofd. Ook polygame huwelijken zijn moeilijk te herkennen. Ambtenaren vermoeden dat er nogal wat ‘dochters’ die met hun ouders naar Nederland reizen feitelijk getrouwd zijn met het gezinshoofd. Sinds 2015 zouden er zo’n dertig gedwongen, kind- en polygame huwelijken zijn geconstateerd. De IND noemt een getal van 450 vluchtelingen die bij hun eerste asielaanvraag onder de 18 bleken én getrouwd. Zo’n verboden tienerhuwelijk heeft akelige consequenties; het recht op gezinshereniging geldt dan niet, wat vooral dramatisch is als er ook kinderen zijn.

Ook het spiegelbeeld, de Westerse inheemse huwelijksgebruiken, verandert. Vanaf januari wordt de maximale duur van de partneralimentatie meer dan gehalveerd. En wel naar de helft van de duur van het voorbije huwelijk met een maximum van vijf jaar. Dat is dus een wettelijke erkenning van gelijkwaardigheid, tevens afscheid van de praktijk dat de afhankelijke partner maximaal twaalf jaar moest worden ondersteund. De norm is nu: wordt snel (weer) financieel zelfstandig. De exit-kosten van een huwelijk zijn dus verlaagd, wat weer past bij de trend naar meer scheidingen. Zo bezien wordt het goedkoper om te scheiden en daarmee dus ook om te trouwen.

Het huwelijk varieert dus van consumptieartikel tot gevangenis, met alles er tussenin.

Folkert Jensma, juridisch commentator, hervat deze rubriek op 18 januari.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.