Opinie

Hemwegportretten

Christiaan Weijts

Ik heb ze eerder gezien, deze gezichten. Vanaf de gevel van de kolencentrale aan de Hemweg in Amsterdam staren ze ons deze donkere dagen aan, kalm maar indringend, van achter veiligheidsbrillen en onder valhelmen. Hun schoorsteen wolkt niet meer. Eén voor één stappen ze uit de filmprojectie, gemaakt door fotograaf Henk Wildschut, tot de laatste medewerker het licht uitdoet.

Anderhalf jaar geleden slofte ik mee op een persrondleiding langs de ovens en de controlekamers. Gesprekken vielen ineens stil als wij passeerden. Dat waren dezelfde gezichten, met dezelfde uitdrukking. Verongelijkte trots.

De Hemweg was slecht in het nieuws, en dit was een charmeoffensief van wat toen nog Nuon heette. Concurrent Vandebron was een campagne begonnen, waar activisten als Greenpeace bij aanhaakten. Dit voorjaar stond D66-fractievoorzitter Rob Jetten op een verkiezingsposter bij de ingang met dezelfde strijdleus: we willen hem weg.

Waar ik diezelfde gezichtsuitdrukkingen zag: bij de boerenprotesten. Verongelijkte trots. Ze werken zich het schompes om de steden van stroom en voedsel te voorzien en nu plakken die stedelingen minzaam het etiket ‘vervuiler’ op hun hoofd.

Alsof ze elke dag met een sadistische grijns de schoorsteen kwamen opstoken en dachten: zo, die klimaatgekkies hebben we weer mooi tuk! Alsof ze bij het uitrijden van hun mest de wandelaars uitjouwden: ‘Natuur? Dit zal ze leren!’

Ze zijn één schakeltje in een consumptieketen waarvan wij gezamenlijk, via onze democratische politiek, beslist hebben dat we het anders willen doen. Helaas moet die politiek steeds een aanmaning op de mat krijgen van de rechter. Niet omdat die rechters zelf per se zo begaan zijn met natuur en klimaat, maar omdat we nu eenmaal wetten en verdragen hebben opgesteld, waar zij op moeten toezien.

De Hoge Raad heeft nooit de schúld bij boeren of kolencentrales gelegd. Dat is in de publieke perceptie gebeurd. Met dank aan Vandebron, Greenpeace, Rob Jetten en zijn bestraffende vingertje op het bordkarton waar deze medewerkers dagelijks langs moesten.

Sinds de toeslagenaffaire weet iedereen dat niets zo witheet van woede maakt als een onterechte beschuldiging. Alsof je je jarenlang inspant voor een kinderfeest en ineens ‘racist’ krijgt toegesist.

Beschuldigen werkt averechts. Maar kennelijk is het verdomd moeilijk om te zeggen: oké, we hebben een probleem – te veel stikstof, te veel CO2, gekwetste groepen – dat is enorm balen, dat is niet jullie schuld, maar laten we samen aan de slag gaan om het op te lossen. Met die 100-kilometermaatregel lijkt dat wél redelijk te lukken, maar er zullen, in 2020 en daarna, nog veel ingrijpender veranderingen volgen, bij sectoren vol medewerkers die ook allemaal geen schuld hebben, maar wel gezichten.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.