Opinie

Vrouwen moeten zich altijd koest houden, dat is de regel

Ook in het Midden-Oosten is geweld tegen vrouwen verboden, weet . Maar de autoriteiten willen geen gezeur daarover.
Dwars

Wat me vorige week opviel: de berichten over optredens van de Turkse overheid tegen vrouwen die protesteerden tegen (al dan niet seksueel) geweld tegen vrouwen.

Aanleiding tot de vrouwenprotesten was de moord op een twintigjarige studente door een ontsnapte crimineel die naderhand had gezegd geen spijt te hebben van zijn daad. In Turkije werden 440 vrouwen vermoord in 2018, twee keer zoveel als in 2012, en voor dit jaar zit een verdere stijging in het vat. Even in perspectief: hier in Nederland zijn het er met 43 vermoorde vrouwen in 2018 ruwweg de helft minder per hoofd van de bevolking, reken ik snel uit.

Maar mijn punt is niet dat vrouwen worden vermoord, want dat worden ze/we nu eenmaal, maar de reactie van de autoriteiten. In Izmir werden 25 protesterende vrouwen voor verhoor op het politiebureau ontboden. In Istanbul en Ankara maakte de politie met traangas een eind aan demonstraties. Dat was géén vergissing, maakte minister van Binnenlandse Zaken Süleyman Soylu duidelijk. „Ja sorry, maar die dansende vrouwen noemen de staat, de politie en rechters verkrachters en moordenaars. Wat moeten we dan doen?”

Turkije is geen uitzondering. In Egypte gaat het net zo. U herinnert zich vast wel de zaak-Amal Fathy. Fathy werd niet vermoord, maar wel aangerand en klaagde op een video op Facebook de overheid aan. Die vervolgde haar wegens het verspreiden van vals nieuws. U kunt zulke voorbeelden overal in andere Midden-Oosterse landen vinden.

Toch is in Turkije en Egypte en al die andere landen geweld tegen vrouwen, van moord tot en met verkrachting en aanranding, wel degelijk strafbaar. Het geweten van de sunnitische islam in Egypte, de Al-Azhar, heeft vorig jaar zelfs een decreet uitgevaardigd tegen seksueel geweld tegen vrouwen. Alleen, de autoriteiten hebben niet de wil erachterheen te zitten, zegt vrouwenrechtenspecialist Rothna Begum van Human Rights Watch die ik onlangs over dit onderwerp sprak.

Onder het patriarchale systeem dat nog steeds in het hele Midden-Oosten de overhand heeft, krijgen vrouwen ingeprent – en gaan dat geloven – dat de man meer waard is dan de vrouw en dat het hun eigen fout is als hun iets overkomt. Dan hadden ze zich maar decenter moeten kleden. Ofzo. Wat bijvoorbeeld ook verklaart waarom zoveel moeders blijven meewerken aan de genitale verminking van hun dochters: die zouden immers anders als sloeries gelden en geen goede echtgenoot vinden. Ook al lang bij wet verboden, maar in Egypte, waar een meerderheid van de meisjes wordt besneden, is maar één veroordeling bekend, drie jaar geleden.

Waar vrouwen zich niettemin organiseren en de strijd aanbinden om hun lot te verbeteren, worden ze tegengewerkt omdat hun overheid hoe dan ook geen kritische burgers wenst. Begum noemde als voorbeeld twee leidende Egyptische vrouwenrechtenactivistes die door de autoriteiten worden afgeknepen. Denk ook eens aan de activistes in Saoedi-Arabië die al sinds mei 2017 gevangen zitten. Bij de gratie van de kroonprins mogen vrouwen daar nu wel zelf achter het stuur, maar verder moeten ze zich koest houden.

Om voor uw feestdagen op een positieve noot te eindigen: in Tunesië wordt nu seksuele voorlichting op de openbare basisschool ingevoerd. „Een cruciale maatregel”, aldus Begum, „maar er is nog heel wat meer werk nodig”.

Carolien Roelants is Midden-Oosten-expert en scheidt op deze plek elke week de feiten van de hypes.