Ruslandstrategie Blok: sancties én dialoog

Kabinetsbeleid In een brief aan de Tweede Kamer waarschuwt minister Blok voor Russische desinformatie, spionage en „digitale dreigingen”.

Stef Blok, minister van Buitenlandse Zaken, waarschuwt in een brief aan de Kamer voor Russische desinformatie.
Stef Blok, minister van Buitenlandse Zaken, waarschuwt in een brief aan de Kamer voor Russische desinformatie. Foto Koen van Weel/ANP

Het kabinet kiest de komende jaren voor een „koersvast en realistisch” beleid ten aanzien van Rusland. Dat is de boodschap van minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) in een zondag gepubliceerde ‘Ruslandstrategie’. De minister noemt de relatie met Rusland „complex”. Hij wil dat Nederland middels sancties in internationaal verband politieke druk op Moskou blijft uitoefenen, maar pleit tegelijk voor „dialoog en selectieve samenwerking”.

Met de Ruslandstrategie formuleert Blok een antwoord op een vorig jaar ingediende motie van de Kamerleden Kees Verhoeven (D66) en Chris Stoffer (SGP) die vroeg om een „toekomstbestendig” Ruslandbeleid – die Kamerbreed werd gesteund. De brief werd vrijdag al verwacht, maar werd pas zondagavond openbaar.

Blok wijst op het „brede instrumentarium” van onder andere desinformatie, spionage en „digitale dreigingen” dat Rusland inzet. Volgens Blok is Nederland „een interessant doelwit” voor Russische spionage, onder meer vanwege het voortdurende onderzoek naar MH17.

In een interview met De Telegraaf zegt Blok maandag dat in de verhouding met Rusland, maar ook in internationaal verband, het MH17-dossier „altijd bovenaan” staat. „Zolang wij het op de agenda blijven zetten, merk ik dat wij steun krijgen. Zouden we ermee ophouden, dan zouden andere landen denken: dan gaan wij het ook niet doen”, aldus Blok.

Sinds 2014, het jaar van de annexatie van de Krim, het conflict in Oost-Oekraïne en het neerschieten door separatisten van vlucht MH17, staat het Westen op gespannen voet met Rusland. Die relatie verslechterde verder na de vergiftiging van een Russische spion in Londen, het dopingschandaal rond de Spelen in Sotsji en een Russische hackpoging, vorig jaar, bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

Al in 2015 sprak het kabinet van een „waterscheiding” en van een „vertrouwensbreuk” met Rusland.

MH17-onderzoek

Moskou weigert mee te werken aan het door Nederland geleide onderzoek naar de MH17-ramp, en wil geen verdachten overdragen. Zoals de onlangs bij een Oekraïens-Russische gevangenenruil vrijgekomen Volodymyr Tsemach, die de leiding had over operaties in de Donbas. In plaats van Tsemach uit te leveren aan Nederland liet Moskou hem naar de Donbas terugkeren, waar hij buiten bereik is van het Joint Investigation Team. Dat onderzoekt inmiddels ook mogelijke betrokkenheid van vertrouwelingen van president Poetin.

In de brief signaleert Blok verder dat Rusland zich op militair vlak verder heeft ontwikkeld. „Rusland is de afgelopen jaren voortgegaan met op grote schaal te investeren in militaire capaciteiten en afschrikking.”

Lees ook dit interview met de Amerikaanse hoogleraar Timothy Snyder: ‘Onze democratie is niet meer vanzelfsprekend’

Toch benadrukt Blok dat er aandacht moet blijven voor dialoog en „selectieve samenwerking” met Rusland, vanwege de „stevige handelsrelatie” en de import van Russisch gas. „Rusland is en blijft een grote buur, een kernwapenstaat. We moeten in gesprek blijven, al is het maar om nucleaire ongelukken te voorkomen.”

Daarnaast wijst Blok op het belang van contacten met Russische maatschappelijke organisaties op het gebied van wetenschap, mensenrechten en onderwijs. De brief wordt mogelijk in het voorjaar in de Kamer behandeld.