Recensie

Recensie Theater

Houtje-touwtjegeschiedenisles over koloniale onderdrukking

Theater Met gedetailleerde maquettes worden in de voorstelling ‘Ons wereldrijk’ van Hotel Modern rijstvelden en scheepsruimen nagebootst, maar het verhaal blijft zeer schetsmatig.

De voorstelling ‘Ons wereldrijk’ van Hotel Modern vertelt met poppetjes van acht centimeter over de koloniale geschiedenis
De voorstelling ‘Ons wereldrijk’ van Hotel Modern vertelt met poppetjes van acht centimeter over de koloniale geschiedenis Foto Pauline Kalker

Beeldend kunstenaar Herman Helle opent de voorstelling Ons wereldrijk met een oude scheepskist in zijn handen. Die was van zijn overgrootvader, vertelt hij, die hem meenam op fregat De Johanna richting Batavia. Na deze korte explicatie begint de voorstelling, die handelt over het Nederlandse kolonialisme in Indië in de zeventiende eeuw.

Objecttheatergezelschap Hotel Modern is bekend van hun minutieus geconstrueerde maquettes, waarin ze hele werelden nabootsen en daar live op de toneelvloer met camera’s doorheen gaan. Ons wereldrijk is de aftrap van wat een drieluik over de geschiedenis van Nederland en Indië moet worden.

Op de toneelvloer staan de miniatuurwerelden uitgestald: drie eilanden die Ambon, Banda en Java representeren. Daarnaast componist (en gerauschmacher) Arthur Sauer, die met onder meer mengpaneel, gong en selderij live het geluidsdecor verzorgt.

Visueel getuigt het van grote vakmanschap. Hotel Modern bootst met veel gevoel voor detail hele rijstvelden, paleizen en scheepsruimen na, laat daar poppetjes (van acht centimeter) doorheen wandelen, en verrast met allerlei vernuftige houtje-touwtje-effecten – er vloeit volop bloed, kanonskogels vliegen over en weer en er laaien grote vuren.

Aanvankelijk brengt Hotel Modern – naast Helle bestaat het collectief uit actrices Arlène Hoornweg en Pauline Kalker – het verhaal vanuit een (onthoofde) inwoner van Ambon. Zo’n concreet perspectief werkt goed: het geeft focus en zorgt zodoende voor inleving en theatraliteit.

Het is jammer dat die insteek al heel snel wordt loslaten. De voorstelling wordt dan gereduceerd tot een zeer schetsmatige, gesimplificeerde geschiedenisles met een veel te hoog ‘en toen’-gehalte en vrijwel geen dynamiek.

Daardoor lukt het Hotel Modern niet om deze geschiedenis behalve inzichtelijk ook invoelbaar te maken. Statische monologen illustreren ten overvloede wat we al zien, de aaneenschakeling van geweld en onderdrukking blijft door de feitelijke benadering steevast op veilige afstand. Ons wereldrijk is daardoor een voorstelling die geen moment tot denken aanzet, die niet verwart of ontregelt en geen lijnen trekt naar het nu – en dus theater zonder enige impact.