Zodra Raoul Heertje grappen maakt over Israël, slaat de sfeer om

Zap In hun reisserie ‘Het Israël van Heertje en Bromet’ wordt het vrijwel meteen ongezellig. En dan zijn ze nog niet eens bij de slechte behandeling van de Palestijnen aanbeland.

De serie In Europa 2. Geert Mak blijft lekker thuis.
De serie In Europa 2. Geert Mak blijft lekker thuis. Beeld VPRO.

Raoul Heertje („Ik ben gewoon Joods, alles is erop en eraf”) vertrok begin jaren tachtig vol zionistische idealen naar Israël. Na een paar jaar besloot de cabaretier dat zijn toekomst toch in Nederland lag. Nu keert hij terug naar Israël om de vrienden van vroeger te ontmoeten. Documentairemaker Frans Bromet is mee om hem te filmen.

In hun achtdelige reisserie Het Israël van Heertje en Bromet (NPO 2) wordt het vrijwel meteen ongezellig. Zijn oude vrienden ontvangen Heertje hartelijk. Maar zijn optreden voor een club Nederlandse migranten valt niet goed. Zijn vrienden vertrekken snel na afloop, zonder hem te hebben gesproken. Een van hen legt later uit dat ze niet zaten te wachten op Heertjes kritische grappen. Het land wordt in zijn bestaan bedreigd, dus dan geeft kritiek geen pas. Waarom deed hij niet meer van die leuke grappen over de Hollandse gierigheid?

Zo blijft de sfeer. En dan zijn ze nog niet eens bij de slechte behandeling van Palestijnen aanbeland. Dit eerste deel gaat over onmin van Israëli’s onderling. Ultra-orthodoxen die een gescheiden vrouw hebben uitgestoten, en die bij de Klaagmuur amok maken tegen biddende vrouwen. De aflevering eindigt met een emotionele Heertje op de bank bij een vrijzinnige vriendin. Hij zegt dat hij teleurgesteld is, in het land en in zijn idealen. Maar ook in zichzelf. Want had hij niet eigenlijk moeten blijven, net als de vriendin, om Israël beter te maken? Voor de buitenstaander is dat een vreemde conclusie. Uit al het voorafgaande is namelijk gebleken dat je het beste zo hard mogelijk kunt wegrennen.

Je kunt beter thuisblijven, moet ook Geert Mak hebben gedacht, toen hij zijn reisserie In Europa (NPO 2) maakte. Ook bij de vervolgreeks laat de historicus het reizen over aan VPRO’ers Roel van Broekhoven en Stefanie de Brouwer. Zelf geeft hij commentaar vanuit de Friese huiskamer. De vorige reeks besloeg de gehele twintigste eeuw. De vervolgreeks – twintig delen verdeeld over twee seizoenen – gaat over de afgelopen twintig jaar. Daarmee verandert het karakter: als je zo dicht op de geschiedenis zit, wordt het meer journalistiek. Kun je geschiedenis herkennen als je er middenin zit? De makers hebben die vraag als uitgangspunt genomen. Ze gingen op zoek naar ooggetuigen van wat achteraf sleutelmomenten bleken.

Het Israël van Heertje en Bromet - ongemak

Raoul Heertje treedt in Israël op voor een groep Nederlandse emigranten. Aanvankelijk wordt er nog gelachen om zijn grappen, maar sommige dingen kun je maar beter niet zeggen 😶.Het Israël van Heertje en Bromet zie je vanaf vanavond elke zondag om 20:15 uur op NPO 2.

Geplaatst door NTR op Zaterdag 21 december 2019

Het eerste deel ‘De piloot die uit de cockpit sprong’ heeft een onverwachte invalshoek, en dat werkt sterk. De makers beginnen bij de aanslag in New York van 11 september 2001, maar al snel snijden ze naar een Franse wijngaarde. De wijnboer blijkt de piloot te zijn die op tweede kerstdag 1994 tijdens een vliegtuigkaping in Marseille uit het cockpitraam sprong. Moslimterroristen wilden met zijn vliegtuig de Eiffeltoren rammen. Een sleutelmoment? Eerder een opvallende vooraankondiging.

Na dit verhaal krijgen we het grotere verhaal, verteld door de voormalige chef van de Franse geheime dienst. De grote terroristische aanslagen in Parijs en Brussel komen voorbij. De chef zegt dat het zijn dienst ongekende vrijheden heeft bezorgd, bijvoorbeeld om vijftig mensen op te pakken van wie er slechts één schuldig blijkt.

In het pregnante derde deel, ‘Niet de man met het hoedje’, zoomt het programma weer in, op één personage. Het is een moslim die ten onrechte werd opgepakt op verdenking van een aanslag. Hij werd naakt in een cel gezet, in elkaar geslagen, en na vijf dagen weer vrijgelaten. In plaats van excuses te krijgen werd hij bij iedere volgende aanslag opnieuw van zijn bed gelicht als usual suspect. Zo laat de serie zien hoe de strijd tegen het terrorisme mensenrechten schendt. En net als bij Heertje en Bromet in Israël denk je: beetje vreemd om in de strijd voor de westerse waarden diezelfde waarden het raam uit te gooien.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.