Met elke politiecharge verhevigt het protest in Chili

Protesten Chili De president deed al allerlei concessies om de protesten te sussen. Maar zeker zolang de politie hard optreedt, houdt de onrust in Chili aan.

De Chileense politie spuit met een waterkanon op een protestant in Santiago, Chili, 23 december.
De Chileense politie spuit met een waterkanon op een protestant in Santiago, Chili, 23 december. Foto Ricardo Moraes / Reuters

Ook met de Kerst voor de deur blijft het in Chili nog altijd hoogst onrustig. Ruim twee maanden na het uitbreken van grootschalige protesten gaan burgers nog bijna dagelijks de straat op tegen de rechtse president Piñera en de grote inkomensongelijkheid in het relatief rijke Zuid-Amerikaanse land. En net als bij het begin van de demonstraties – die half oktober uitbraken om een duurder metrokaartje – jaagt hard politie-optreden het protest juist verder aan.

Lees ook: In de cabildo bouwen aan een ander Chili

Dit weekeinde ontstond nationale verontwaardiging over een politiecharge op het Italië-plein, het epicentrum van de betogingen in de hoofdstad Santiago. Een pantserwagen van de carabineros reed vrijdag in op de 20-jarige demonstrant Óscar Pérez, die met twee gebroken heupen zwaargewond naar het ziekenhuis moest worden gebracht.

Beelden van het incident werden op sociale media veelvuldig gedeeld en lokten zaterdag meteen nieuwe betogingen uit. Hierbij werd opgeroepen tot „gerechtigheid voor Óscar en gevangenis voor Piñera”.

Een pantserwagen rijdt in op een betoger, de regering ziet „een verkeersongeluk”

De regering deed de politiecharge af als „verkeersongeluk” en stelde dat er „een gevaarlijke actie” van de betogers aan voorafging. Volgens de carabineros kwamen de twee pantserwagens pas in actie, nadat betogers door een barricade waren gebroken. Ze zouden een motorfiets van de politie hebben buitgemaakt en de pantserwagens met stenen hebben bekogeld, luidt de officiële lezing.

Het incident staat niet op zichzelf: vooral aan het begin van de protestgolf grepen de autoriteiten zeer hardhandig in. Ook door het leger, dat die eerste weken de straat op werd gestuurd om een noodtoestand en avondklok te handhaven. Dit was voor het eerst sinds Chili in 1990 na 23 jaar dictatuur onder generaal Pinochet weer een democratie werd.

Volgens het landelijke mensenrechteninstituut INDH vielen 26 doden (vooral bij branden die na rellen en plunderingen uitbraken), raakten 3.400 mensen gewond en werden ruim 8.000 burgers opgepakt. Vrouwelijke arrestanten klaagden daarbij te zijn aangerand of verkracht. Aan de zijde van de politie raakten zeker tweeduizend agenten gewond.

Betogers willen president weg

Piñera deed allerlei concessies in een poging de onrust te sussen. Hij verving zijn kabinet, annuleerde twee internationale toppen in Chili en sloot een akkoord met nagenoeg alle partijen om een nieuwe grondwet op te stellen. Dit voorjaar wordt allereerst een referendum gehouden over de wijze waarop dit moet gebeuren.

Een deel van de betogers blijft echter aandringen op zijn vertrek vanwege het optreden van leger en politie. Het incident van zaterdag zal voor hen de noodzaak van die eis verder onderstrepen.

Politici van de linkse oppositie riepen al op tot ontslag van de hoofdstedelijke korpschef. En de INDH deed aangifte „van poging tot moord” tegen de agent achter het stuur. Die werd zaterdag voorgeleid bij de rechter en op borgtocht vrijgelaten.

Ook het Zuid-Amerikaanse kantoor van de Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR) reageerde zaterdag met „bezorgdheid”. „Het is dringend nodig dat de openbare ordetroepen zich op elk moment strikt houden aan de internationale normen voor inzet van geweld”, aldus de OHCHR, dat geleid wordt door de Chileense ex-president Michelle Bachelet.