West-Afrika dumpt koloniale munt CFA

Munteenheid De CFA-franc werd in 1945 door Frankrijk ingevoerd in hun Afrikaanse koloniën. Acht landen hebben nu besloten te stoppen met de munt. De CFA wordt vervangen door de eco.

De CFA-franc. Economen en activisten zagen de munt als een Frans middel om financiële controle te houden over hun voormalige koloniën.
De CFA-franc. Economen en activisten zagen de munt als een Frans middel om financiële controle te houden over hun voormalige koloniën. Foto Issouf Sanogo/ AFP

Acht West-Afrikaanse landen hebben dit weekeinde besloten om definitief te stoppen met de koloniale munt, de CFA-franc die ze al sinds de Tweede Wereldoorlog gebruiken. Dit gebeurde op een top tussen president Emmanuel Macron en Afrikaanse leiders in Ivoorkust na een jarenlange lobby van Afrikaanse economen en activisten die de munt zagen als een middel van Frankijk om financiële controle te houden over hun voormalige koloniën en de prijzen van grondstoffen. De nieuwe munteenheid heet de eco, maar blijft net als de CFA verbonden aan de euro. Economen spreken over „een quasi-hervorming”.

Charles de Gaulle

De Franc de la Communauté Financiére Africaine, kortweg CFA werd in 1945 door de Franse president Charles de Gaulle in het leven geroepen en is sindsdien betaalmiddel in veertien voormalige Franse koloniën in West- en Centraal Afrika. Na de onafhankelijkheid van de Afrikaanse landen in de jaren zestig waren de landen verplicht 100 procent van hun buitenlandse reserves bij de Franse Centrale Bank onder te brengen. Zo was Frankrijk verzekerd van de stabiliteit van de munt en dus ook van de prijs van de grondstoffen die Frankrijk uit de landen haalde. In 1973 werd het percentage teruggebracht naar 65 procent en in 2005 naar 50 procent. De prijs van de CFA was tot 1994 gelijk aan de Franse frank en werd toen gedevalueerd met 50 procent. De afgelopen jaren stond één euro gelijk aan 655 CFA. Hoewel daarmee de stabiliteit van de munt was gegarandeerd, dreef de onveranderlijkheid de kosten van het dagelijks leven van West-Afrikanen op.

Volgens de nieuwe afspraken die zaterdag in Ivoorkust werden gemaakt zijn de 8 landen niet langer verplicht hun buitenlandse reserves in Frankrijk te bewaren. Ook is besloten dat in de raad die over de munt beslist, de Franse staat niet langer is vertegenwoordigd, zoals het geval was.

‘Historische dag’

„Dit is een historische dag voor West-Afrika”, zei de president van Ivoorkust, Alassane Ouattara. „Dit is het einde van relikwieën uit het verleden”, zei president Macron. „Ik wil geen invloed uitoefenen door bevoogding. Ik wil geen invloed uitoefenen door indringing. Dat is niet de eeuw die nu in gang is gezet.”

De nieuwe munt eco wordt nu gebruikt in Ivoorkust, Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Togo, Benin en Guinee-Bissau. De zes andere landen in Centraal-Afrika, Tsjaad, Kameroen, Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville, Equatoriaal Guinea en Gabon houden vast aan de CFA. Volgens critici gaan de hervormingen niet ver genoeg. „De CFA is niet dood. Hij leeft voort in Centraal-Afrika. En hij is gereïncarneerd in de eco”, twitterde Mamadou Koulibaly, hoogleraar economie in Ivoorkust.

„Nee, de CFA is niet dood. Macron en (de Ivoriaanse president) Ouattara hebben zich hooguit ontdaan van hun meest omstreden kleding. Het hart van het systeem staat nog steeds overeind”, schrijft Ndongo Samba Sylla, een Senegalese econoom die al jaren kritisch is over de CFA. Hij noemt de afspraken in de Ivoriaanse hoofdstad Abidjan, „een quasi-hervorming” en de voortzetting van „een politiek van monetaire repressie”. „Dit is het handhaven van een monetaire zone tussen landen die in werkelijkheid heel weinig handel met elkaar drijven en geen munt met elkaar zouden moeten delen.”