Opinie

Snel gaat weg maar de problemen blijven

Rosanne Hertzberger

Staatssecretaris Snel treedt af en dat voelt als een soort voodooritueel. Opoffering voor andermans zonden. Rituele zelfkastijding, zonder dat het echt pijn doet. Tientallen slachtoffers van de overheid waren woensdag naar de Kamer gekomen voor een debat, voor duidelijkheid, voor rechtvaardigheid. Ze kregen een zeven minuten durende speech van de staatssecretaris die zogenaamd zijn verantwoordelijkheid nam. Het kwam meer over als iemand die voor zijn verantwoordelijkheid wegliep.

Tom-Jan Meeus schreef deze week een bijna tranentrekkende column over die arme staatssecretaris en de eenzaamheid van zijn laatste 48 uur als bewindspersoon. Als er niet meer mét je wordt gepraat maar óver je, als je lot door anderen wordt beslist. Ik kon er geen enkel begrip voor opbrengen. „Diep door het stof gaan”, „op het matje geroepen worden” en dan „de eer aan jezelf houden” staat nadrukkelijk in het lijstje van vereiste competenties voor elke staatssecretaris van Financiën. Frans Weekers struikelde over de Belastingdienst. Eric Wiebes struikelde bijna over de Belastingdienst. Nu is Snel aan de beurt. Hij zag er niet eens aangeslagen uit na het debat. Het leek ingecalculeerd, business as usual.

Lees ook: Toeslagenprobleem is met aftreden Menno Snel niet weg

Het vervelende is dat niemand precies kan vertellen hoe dit vertrek bijdraagt aan de oplossing van de ellende. Voor burgers blijft de omgang met de Belastingdienst een beetje als trekken aan een gokkast. Met name de toeslagen zijn een mijnenveld. Wie een kind, of twee, of drie, voltijds naar een gastouderopvang brengt, kan elke maand tweeduizend euro aan toeslag krijgen. Maar wie besluit een paar uur minder af te nemen, wiens gastouder op vakantie gaat, of wie juist extra dagen opvang wil, krijgt zomaar honderden euro’s extra of moet die terugbetalen. En snel een beetje.

Zeker als je tot het groeiende leger aan flexwerkers behoort en – net als wij – elk jaar moet gissen hoeveel je gaat verdienen en hoeveel opvang je nodig hebt, is zo’n toeslag alleen verantwoord als je een bergje geld hebt klaarliggen dat het verschil aan het eind van het jaar kan goedmaken. Dat terwijl die toeslagen vooral bedoeld zijn voor mensen die geen bergje geld hebben liggen. Je moet echt een bijzonder goede waakzame en opgeruimde burger zijn om geen honderden euro’s aan correctie te krijgen, zeker niet als je meerdere toeslagen ontvangt.

Dan is er nog een probleem: het is heerlijk frauderen met toeslagen. Bij een overheidsorganisatie als de belastingdienst die overduidelijk niet is ingericht op dit soort werkzaamheden, wiens ict-systemen het normale belastingwinnen al nauwelijks aan kunnen, waar de kans op echte controle steeds kleiner wordt, is het wel heel makkelijk stelen. En toen de belastingdienst besloot wél in te grijpen bij frauderende kinderopvangorganisaties, maakten ze duizenden onschuldige burgerslachtoffers.

De onrechtvaardigheid is immens. Weinig maakt bozer dan vals beschuldigd te worden. Maar hier werden de vals beschuldigden ook nog eens uitzonderlijk hard gestraft, en er kwam geen gerechtigheid. Nog steeds niet. Geen coulance, geen menselijkheid, niet eens een gezicht. Er zijn alleen maar brieven in blauwe enveloppen die een gezin langzaam maar zeker te gronde richten.

Nog steeds lijkt het in Den Haag niet duidelijk dat er hier meer nodig is dan politieke gebarentaal. De reacties van de slachtoffers die naar de Kamer waren gekomen, spraken boekdelen. Terwijl andere partijen lovend spraken over het opstappen van de staatssecretaris, stonden zij nog altijd met lege handen. Er dreigen uithuiszettingen, de schuldsanering duurt voort, er gingen banen verloren en gezinnen kapot.

Eén van de slachtoffers verwoordde het treffend. Toen haar door een interviewer werd voorgelegd dat het aftreden van Snel in Den Haag wordt gezien als het accepteren van schuld antwoordde zij: „Ja, maar ik zit nog gewoon in de schulden”.

D66-leider Rob Jetten heeft aangekondigd het kerstreces te gebruiken om „rustig na te denken” over wie de volgende staatssecretaris moet worden. Een geschikte opvolger die, zo waarschuwde Snel bij zijn afscheid, met nieuwe „incidenten” te maken zal krijgen.

Ik heb een voorstel. Roep de staatssecretaris gewoon terug in plaats van een nieuwe stropdas op dit altaar te offeren. Houd op met de symboliek en repareer dit.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.