Doorbraak in energieconflict: Rusland en Oekraïne sluiten gasdeal

Met de afspraken sluiten Rusland en Oekraïne een belangrijk akkoord. Ook voor EU-lildstaten, die sterk afhankelijk zijn van Russisch gas.
Een gasinstallatie in het westen van Oekraïne.
Een gasinstallatie in het westen van Oekraïne. Foto Pavlo Palamartsjoek/AP

Tien dagen voor het aflopen van het lopende contract hebben Rusland en Oekraïne nieuwe afspraken gemaakt over de doorvoer van Russisch gas. De komende vijf jaar zal Rusland aardgas via zijn buurland blijven transporteren naar andere Europese landen, zoals Hongarije en Oostenrijk. De twee landen waren al maanden aan het ruziën over het nieuwe contract en Rusland dreigde de gaskraan dicht te draaien als ze er niet uitkwamen.

De deal wordt gezien als een doorbraak, ook in de politieke verhoudingen tussen de landen. Die staan sinds de Russische annexatie van de Krim in 2014 op scherp. Begin deze maand ontmoetten de Russische president Vladimir Poetin en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky elkaar voor het eerst op een top in Frankrijk. Daar spraken ze over mogelijke oplossingen voor het gasconflict en de instabiele situatie in Oost-Oekraïne.

Het gasconflict was ook voor Brussel een bron van zorgen: een derde van al het Russische gas bestemd voor Europese landen (niet Oekraïne) wordt via Oekraïens grondgebied daarheen vervoerd. Met de afspraken zijn deze landen de komende vijf jaar verzekerd van Russisch gas. In het nieuwe contract zou ook een optie zijn opgenomen om na afloop de afspraken met nog eens tien jaar te verlengen. Het nieuwe contract wordt op 29 december formeel ondertekend.

Onder de nieuwe afspraken betaalt Rusland Oekraïne een iets hogere vergoeding voor het mogen gebruik maken van de Oekraïense gaspijpleidingen (hoeveel meer is niet bekendgemaakt). Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom maakt daarnaast omgerekend 2,6 miljard euro over naar Oekraïne, in verband met openstaande rekeningen. De Oekraïense regering laat op haar beurt voor bijna 11 miljard euro aan schadeclaims laat vallen.

Met de betaling van 2,6 miljard euro komt Rusland meer dan tegemoet aan een uitspraak van een Zweedse rechter. Die bepaalde in maart 2018 dat Oekraïne nog 2,2 miljard euro tegoed had van Rusland. De uitspraak werd door Kiev als grote overwinning gevierd. Gazprom draaide daarop prompt de gaskraan naar Oekraïne dicht.