Brieven

Brieven

Illustratie
Illustratie Cyprian Koscielniak

In de weekendkrant van vorige week mochten Dirk De Wachter, Damiaan Denys en Paul Verhaeghe hun evangelie verkondigen (Volle zalen voor de psychiater, 14/12). Hun boodschap is even oud als simpel: bekeert u. Het leven is lijden. Dat moeten we weer onder ogen zien. We verwachten te veel van het leven. Denys komt zelfs in de buurt van de prediker die roept: het einde der tijden is nabij. Volgens hem leven we in een pre-apocalytische tijd. Hij vreest dat er een oorlog nodig is om de mensheid te resetten, want vrijwillig zullen we onze verwende bevoorrechte positie nooit opgeven. De Wachter weet dat we het lijden zijn verleerd. Verhaeghe verkondigt dat we nog nooit zo eenzaam geweest zijn als nu, omdat we alles alleen willen doen.

Dit soort oproepen zijn van alle tijden. Religieuze leiders roepen ons al eeuwen op onze manier van leven te veranderen. De Wachter, Denys en Verhaeghe bestormen de kansels van de leegstaande kerken en verkondigen hun blijde boodschap voor wanhopig dolende zielen. Maar deze drie wijzen uit het Zuiden willen niet terug naar de kerk of moskee. Nee, wat zij bieden is meer alledaags. Meer samen doen, meer geduldig lijden en – net als de Rolling Stones – meer besef ‘You can’t always get what you want’. Kennelijk spreekt hun boodschap aan, want ze trekken er volle zalen mee.

Niemand kan een pleidooi afvallen voor meer luisterende oren, meer medemenselijkheid en meer verbinding. Of voor meer geduld met het lijden dat zo onlosmakelijk onderdeel is van onze menselijke conditie.

Een impliciete stelling van alle drie de psychiaters is dat de maatschappij een veroorzaker is van psychopathologie, maar dat de maatschappij in die rol vaak niet als dusdanig erkend wordt. In andere woorden: de culturele, politieke, economische en ecologische krachten hebben wel degelijk een invloed op de mentale, emotionele en spirituele gezondheid van mensen. Dit zijn echter allemaal onbenoemde aannames.

De vraag rijst: behoren cultuurkritiek en zingevingsproblematiek tot de primaire taken van de psychiater? Misschien wel, want met hun medische autoriteit hebben zij een zeggingskracht als zij spreken over somberheid en eenzaamheid. Maar met de psychiatrie zelf heeft hun boodschap volgens ons weinig te maken. Psychiaters behandelen mensen met vaak ernstige problemen in het contact, in de emotie-regulatie en met cognitieve verstoringen, zoals autisme, angststoornissen, depressie of psychosen. Aandoeningen die het leven ernstig kunnen verstoren en fors lijden met zich meebrengen.

Wij denken niet dat de mensen met een psychische kwetsbaarheid troost of inspiratie vinden in het gedachtengoed van deze ‘dominee’s zonder God’. Integendeel. Wij vrezen dat ze zich neergezet voelen als mensen met een gebrek aan incasseringsvermogen, met te hoge eisen, dat ze te veel gericht zijn op zichzelf. Daarmee help je ze van de regen in de drup.


psychiater, hoogleraar psychotische stoornissen
psychiater, publicist