Recensie

Recensie

Kerst bij de videodiensten gezellig

Kerstseries Kerstfilms- en series volgen vaak een vast stramien. Maar er zijn uitzonderingen, scripts met een verrassend plot, romkoms met pit.

In Hjem Til Jul moet verpleegster Johanne (Ida Elise Broch) tussen haar neefjes zitten.
In Hjem Til Jul moet verpleegster Johanne (Ida Elise Broch) tussen haar neefjes zitten. Netflix

Kijken naar kerstseries lijkt op limbodansen: je legt de lat steeds lager. Meer dan in de rest van het jaar slik je de overdaad aan sentimentaliteit en voorspelbaarheid. Fuck it, het is Kerstmis. Vaak zijn het romkoms met een extra schep suiker, over een familie die bijeenkomt met Kerst. De personages worstelen met relaties, met Kerst vinden ze alsnog de ware. Of ze misdragen zich en komen tot inkeer, waarna de grote verbroedering volgt. De verjaardag van Jezus speelt geen rol meer, maar ‘het nieuwe begin’ waarvoor dit staat, komt vaak terug. En zijn boodschap van naastenliefde staat recht overeind.

De meest belovende serie, A Christmas Carol, begint pas zondag op BBC 1, dus daar kunnen we nog geen oordeel over vellen. Geenszins een besuikerde romkom, maar de hoofdpersoon komt wel tot inkeer na aanvankelijk wangedrag. In de gothic nachtmerrie speelt Guy Pearce de misantrope zakenman Scrooge die wordt bezocht door kerstgeesten. De serie wordt gemaakt door Stephen Knight van Peaky Blinders, de populaire misdaadserie over een bende Brummies in het interbellum. Afgaande op de trailer lijkt de schitterende vormgeving op die van Peaky Blinders: duister 19de-eeuws met een aantrekkelijke hipstertwist.

Katja Schuurman met een bril

Net als ander gelegenheidswerk kunnen kerstseries overkomen als gemakzuchtig. Zo volgt de Amerikaanse Netflixserie Merry Happy Whatever het stramien van een ouderwetse sitcom inclusief lachband. Nieuwe vriend viert Kerstmis bij schoonfamilie die op rigide wijze wordt bestierd door een conservatieve huistiran (Dennis Quaid). Voorspelbaar, niet grappig. Ook onder de maat is de romkom Kerst bij Koosje op Videoland. Bazin van chaotisch familiehotel (Eva van de Wijdeven) heeft haar familie niet in de hand en valt voor de Kerstman (Benja Bruijning). Leuke acteurs – Katja Schuurman is een hippiemoeder met een bril, Peter Blok brengt bloot een serenade in de sneeuw. Maar het scenario is slap. Veel rom, weinig kom.

Een Noorse Georgina Verbaan

Gelukkig is er ook een kerstromkom met wat meer pit. De Noorse Netflixserie Hjem Til Jul heeft een bekend kerstplot: om van het gezeur van de familie af te zijn, liegt de dertigjarige verpleegster Johanne dat ze een vriend heeft. Vervolgens heeft ze slechts drie weken om er een te vinden voor het kerstdiner. Wat volgt is een geestige parade à la First Dates. De ene kandidaat fluit door zijn neus, de ander heeft seks met een draak, de derde vraagt aandacht voor zijn micropenis. Hoofdrolspeler Ida Elise Broch – een Noorse kruising tussen Georgina Verbaan en Sandra Mattie– probeert haar geamuseerde afgrijzen te verbergen achter een welwillende glimlach.

Een van de dates kraakt haar lievelingsfilm Love Actually vakkundig af. (Noors tintje: hij doet dit terwijl ze de rendieren aaien.) De verwijzing naar deze moeder van de moderne kerstromkoms is niet zomaar. De twist hier is dat Johanne best tevreden is als single – de druk om de prins op het witte paard te vinden komt van haar omgeving. Dit leidt tot een verrassend slot, dat niet past bij een romkom, maar wel in de kerstsfeer blijft. Onderweg krijg je mooie kerstboodschappen mee, zoals: „Achter elke dickpick schuilt een hart dat liefde wil.”

Verliefd op een ‘asielchick’

De meest opvallende kerstserie voor kinderen komt van de publieke omroep, die hier een jaarlijkse traditie van maakt. Remy en Juliyat heeft een gedurfd maatschappelijk thema. Dorpsjongen (Bas Keizer) wordt verliefd op een prachtig Syrisch meisje (Sonia Eijken) uit het asielzoekerscentrum. Maar zijn vader (Cees Geel) is de agressieve leider van het dorpsverzet tegen het azc. Ook Remy’s vrienden moeten niets hebben van de ‘zielige asielchick’. En Juliyat (spreek uit: Juliette) mag van haar familie niet met de ‘kaasstengel’ omgaan. Dat loopt natuurlijk uit de hand. De geliefden proberen dorp en nieuwkomers samen te brengen op de kerstmarkt.

Romeo en Julia inderdaad, maar dan in het door xenofobie verdeelde Nederland. Ja, dat is gewaagd van de NPO want een goed deel van de kijkers stemt op partijen die migrantenhaat verspreiden, en deze serie vraagt van ze om zich in te leven in een Syrisch vluchtelingengezin. Aardig aan de spiegeling van de twee werelden is dat de afkeer geheel wederzijds is („Ik zeg nee tegen deze hele dorp!”). Angst voor het vreemde wordt geduid als een begrijpelijke menselijke reactie – „Als je een hond niet kent, ga je hem ook niet aaien” – maar ook als iets waar je overheen moet stappen.

Goed gespeeld, sterk thema, het had wat vlammender en prangender gekund, maar lof voor het lef om de kerstboodschap ‘lief zijn voor elkaar’ een relevante inhoud te geven.