Pools parlement neemt omstreden wet aan die rechters mond snoert

Rechters mogen onder de nieuwe wet geen kritiek leveren op politieke beslissingen van regeringspartij PiS of door hen opgerichte en overgenomen tribunalen.
Leden van de regeringspartij PiS in het parlement vrijdag.
Leden van de regeringspartij PiS in het parlement vrijdag. Foto Wojciech Olkusnik/EPA

Het parlement in Polen heeft vrijdag een omstreden wet aangenomen waarmee rechters kunnen worden gestraft als ze kritiek leveren op politieke beslissingen van de conservatief-nationalistische regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) of de door hen opgerichte en overgenomen tribunalen. Dat meldt persbureau Reuters. De wet was ingediend door PiS die een absolute meerderheid heeft in het parlement. De Europese Commissie had donderdag Polen nog opgeroepen om de stemming uit te stellen.

Lees ook: ‘Polen riskeert direct vertrek uit de EU’

PiS had het wetsvoorstel vrijdag iets afgezwakt. Zo hoeven rechters hun sociale media accounts niet meer op te geven die ze onder een andere naam gebruiken. Maar onder de nieuwe wet kunnen rechters nog steeds disciplinaire maatregelen verwachten, zoals salarisverlaging of ontslag, als ze kritiek hebben op collega’s of de legitimiteit van rechtbanken in twijfel trekken.

Onafhankelijkheid

Vera Jourova, Europees Commissaris voor Justitie, had Polen per brief „sterk aangeraden” het wetsvoorstel eerst voor te leggen aan de Commissie van Venetië, de rechtsstaatinspectie van de Raad van Europa. Volgens een woordvoerder van de regering had de Europese Commissie dit advies uitgebracht zonder op de hoogte te zijn van „betrouwbare informatie” over de recente aanpassingen. De nieuwe wet is volgens PiS nodig om Poolse rechtbanken efficiënter te laten functioneren.

Ook de Poolse opperrechter Malgorzata Gersdorf had kritiek op het wetsvoorstel. Ze zei dat het „de uitschakeling van de onafhankelijke juridische autoriteit” zou betekenen. Polen riskeert hiermee „direct vertrek uit de Europese Unie”, zei ze woensdag tijdens een persconferentie. Die avond gingen in meerdere steden Polen de straat op om te demonstreren tegen het voorstel.

De wet moet nog behandeld worden door de senaat, waar de PiS bij verkiezingen in oktober zijn absolute meerderheid verloor. De senaat kan echter geen wetten afwijzen, wel vertragen.