Opinie

‘Clowns hebben vaak een hekel aan elkaar’

Grunberg als circusartiest 6 Schrijver Arnon Grunberg gaat intern bij het Achterhoeks Circus Zanzara. Hij doet mee aan de Kerstshow in Amsterdam. Hij schrijft er dagelijks over.

You’re not funny, fucking clown. I want your name.” Regisseur Adrian vertelt hoe hij met zijn klezmercircus optrad in Londen en een vrouw in het publiek luid haar ongenoegen liet blijken over het gebodene. Adrian gaf de musici opdracht harder te spelen, maar de vrouw overstemde de musici. Het esthetische oordeel als een omgekeerde vorm van Publikumsbeschimpfung; nadat het publiek zich jarenlang uitgescholden voelde, besloot het terug te schelden.

Het is een halfuur voor de tweede voorstelling, we zitten in onze kostuums in de tent. Een warming-up hebben we achter de rug. Adrians leven lijkt uit straattheater en voorstellingen op festivals te hebben bestaan. Hij had een nummer genaamd ‘groene man’, dat hij op diverse straattheaterfestivals heeft gespeeld, maar in Kroatië arresteerden ze hem. Ze zagen in de groene man een bankovervaller.

Saxofonist Dirk vertelt: „Ik ken twee clowns in Barcelona. Adrian is de ene. Aan die andere heeft hij een hekel.”

„Ik denk dat clowns vaak een hekel aan elkaar hebben”, zeg ik.

De tweede voorstelling blijkt vol te zitten met pubers.

„Dit is het moeilijkste publiek”, zegt Steven. Hij komt uit Kenia, is aan Zanzara blijven hangen en via Zanzara aan accordeoniste Fiora, met wie hij nu een baby van vijf maanden heeft, Raphaël genaamd.

De pubers zijn luidruchtig en hebben matige interesse in circus en popcorn, Fiora en ik verkopen met moeite zeven zakjes.

In het tweede deel zit een nummer waarbij vier acrobaten in een reddingsboot stunts doen, terwijl het ensemble, onder wie ik, op de grond zit en zijn handen uitsteekt, verlangend naar de redding van de boot, geheel volgens instructies van Adrian, maar hopelijk zo uitgevoerd dat het lijkt alsof het spontaan in ons opkomt.

Adrian zegt: „Zolang het oprecht is kun je geen fout maken.”

Deze voorstelling valt Jans uit de boot. Kan een val oprecht zijn?

Het publiek heeft niets door. „Safety first”, zeggen ze bij Zanzara, maar de circusartiest heeft ook een ethische verplichting aan het publiek; wat er ook gebeurt, verder spelen. Een levenshouding die me aanstaat. Het verschil tussen de schrijver en de circusartiest is een kwestie van accenten.

Mayka zegt na afloop: „Vroeger deed ik een nummer op een galopperend paard, als je wist hoe vaak ik daarvan ben afgedonderd.”

Ze geeft haar dochter een tabletje tegen de pijn, maar aan haar gezicht is te zien dat Mayka vindt dat ze zelf wel eens harder is gevallen.

Wordt vervolgd

Arnon Grunberg speelt t/m 26 dec mee in de voorstelling ‘Todo a bordo’. Circus Zanzara staat t/m 5 jan bij de Westergasfabriek Amsterdam. Inl: www.zanzara.nl