Café Weltschmerz biedt systeemkritiek en soms een complottheorie

Online zender Aspirant-omroep Ongehoord Nederland maakt ruimte voor mensen die het gevestigde denken uitdagen. Op YouTube doet het kanaal Café Weltschmerz dat al vijf jaar, en met succes. Maar de radicale opvattingen leiden wel af en toe tot ingrepen en ontslagen.

Eva Vlaardingerbroek (FvD) vertelt aan presentator Peter Vlemmix (nu bij ON) hoe het is om als jonge vrouw uitgesproken rechts te zijn.
Eva Vlaardingerbroek (FvD) vertelt aan presentator Peter Vlemmix (nu bij ON) hoe het is om als jonge vrouw uitgesproken rechts te zijn. Beeld Café Weltschmerz

De benodigde 50.000 leden voor aspirant-omroep Ongehoord Nederland (ON) zijn binnen. Maar er bestaat al veel langer een mediakanaal dat ‘ongehoorden’ een platform wil bieden. Bij Café Weltschmerz komen sinds 2014 ‘dwarsdenkende deskundigen’ aan het woord over controversiële thema’s als klimaatverandering, de MH17-ramp en de rol van Israël in het Midden-Oosten. Weltschmerz-oprichter Max von Kreyfelt hoopt dat ON het kanaliseren van woede onder de ‘boze burger’ deels overneemt. Weltschmerz wil zich meer gaan richten op „oplossingen voor de samenleving”.

Lees ook: Ongehoord Nederland: omroep voor ‘impopulaire ideeën’

Diverse initiatiefnemers van ON hebben een verleden bij Weltschmerz. Zo werd publicist Joost Niemöller er twee jaar geleden als interviewer de laan uitgestuurd. Aanleiding was zijn omstreden Twittergedrag. Hij twitterde onder meer over ‘zwartjes’, IQ-verschillen tussen etnische groepen en een verband tussen intelligentie en schedelomvang. Interviewer Hans Moll, die ook tot de ON-initiatiefnemers behoort en lang redacteur van NRC was, interviewde ook voor Café Weltschmerz. ON-oprichter en journalist Arnold Karskens was ook bij Weltschmerz te zien, net als documentairemaker Peter Vlemmix die zich nu inzet voor ON.

Broedplaats voor tegenspraak

„Café Weltschmerz is een soort broedplaats voor tegenspraak gebleken”, zegt Von Kreyfelt tijdens een gesprek in een Amsterdams hotel waar hij zijn gasten ontvangt. „Thierry Baudet heeft ons gebruikt om de stap te kunnen maken met zijn Forum voor Democratie.” Baudet interviewde gasten bij Weltschmerz voordat Forum een politieke partij werd.

Voormalig beeldend kunstenaar Von Kreyfelt richtte Café Weltschmerz zes jaar geleden op uit onvrede over de vermeende onkritische houding van de journalistiek tijdens de financiële crisis. Kenmerkend voor de Weltschmerz-interviews zijn de twee felle lampen in een donkere studio, waaronder de gesprekken worden opgenomen. De interviews kunnen wel anderhalf uur duren en worden op YouTube vaak tienduizenden keren aangeklikt.

De publieke omroep sluit kritische stemmen volgens Von Kreyfelt systematisch uit. Hij doelt op mensen die bij Weltschmerz wel veelvuldig aan het woord komen, zoals de oud-hoogleraren Karel van Wolferen en Kees van der Pijl, voormalig ‘poldersalafist’ en moslim Dennis Honing, jurist Sven Hulleman en psychiater Esther van Fenema.

Van Wolferen en Van der Pijl zijn uitermate kritisch op Israël, het door Nederland geleide onderzoek naar de MH17-ramp en de manier waarop de NAVO Rusland behandelt. Honing schuwt stevige kritiek op mede-moslims niet. Hulleman heeft het vooral voorzien op bankiers, terwijl Van Fenema het Nederlandse zorgstelstel wil hervormen en daarvoor de politieke partij BeterNL oprichtte.

Studio nabij Binnenhof

Woede in de samenleving over immigratie, de EU en dure klimaatmaatregelen kan volgens Von Kreyfelt straks door ON worden vertolkt. Vanwege de beperkte zendtijd bij de publieke omroep verwacht hij dat ON met het opgehaalde donateursgeld straks ook online gaat uitzenden. Weltschmerz zelf begint in januari vanuit een pand in Den Haag, met uitzicht op de Hofvijfer, met uitzendingen waarin naar oplossingen voor maatschappelijke problemen wordt gezocht. Von Kreyfelt werkt hierbij samen met De Publieke Zaak, een initiatief om maatschappelijke vernieuwing te stimuleren.

„We zitten naast het Binnenhof, dus we kunnen de verantwoordelijke politici zo in de uitzending halen”, zegt Von Kreyfelt. Hij geeft het voorbeeld van de recente toeslagenaffaire, waarbij de Belastingdienst onterecht kinderopvangtoeslag voor gezinnen stopte. „Wij zijn dan heel snel in staat om de bewindspersoon in de studio met getroffen burgers te confronteren.” De reguliere Weltschmerz-uitzendingen vanuit Amsterdam gaan daarnaast gewoon door.

MH17 en 9/11

Onder leiding van oud-hoogleraar Internationale Communicatie Cees Hamelink is een Raad van Advies opgericht. Daar kunnen mensen terecht die zich beklagen over desinformatie die bij Café Weltschmerz wordt verspreid. Zo vertellen Van der Pijl en Van Wolferen voor de Weltschmerz-camera’s verhalen over de MH17-ramp die aantoonbaar onjuist zijn. Burgerjournalist Marcel van den Berg besteedt er op zijn blog ‘Whathappenedtoflightmh17’ regelmatig aandacht aan.

De officiële toedracht van de ramp met de Twin Towers in New York wordt bij Weltschmerz ook betwist. Von Kreyfelt wil complottheorieën hierover niet meteen terzijde schuiven. „In negen van de tien gevallen klopt het officiële verhaal niet”, stelt hij. Naast het verspreiden van complottheorieën wordt Weltschmerz regelmatig beschuldigd van antisemitisme. Volgens hoogleraar Van der Pijl is de Israëlische geheime dienst Mossad verantwoordelijk voor 9/11. Toen hij bij Weltschmerz zei dat Israël het enige land is dat weg komt met genocide, vanwege de behandeling van de Palestijnen, sloeg volgens Von Kreyfelt „de hele joodse samenleving op tilt”.

In dat soort gevallen vraagt Von Kreyfelt advies bij oud-defensieminister Hans Hillen (CDA). „Ik heb Hans Hillen gebeld en gevraagd; wat moet ik doen? Ik heb ook Rob Oudkerk (oud-Kamerlid en wethouder in Amsterdam, red) gebeld en Esther van Fenema. Allemaal zeiden ze; geef ze aandacht.” Daarop ging Von Kreyfelt uit eten met Hanna Luden van het Centrum Informatie en Documentatie Israël. Zij werd vervolgens door Oudkerk geïnterviewd voor Weltschmerz. Radicale geluiden leiden bij Weltschmerz vaker tot problemen. Schrijver Peter Stuivenberg mocht bij Weltschmerz aanschuiven, nadat al bekend was geworden dat Mein Kampf te downloaden was geweest op zijn website. „Een foutje”, noemt Von Kreyfelt de uitnodiging aan Stuivenberg.

Dit soort voorvallen doen Von Kreyfelt niet twijfelen aan het belang van zijn platform. „Er moet een plek zijn waar dingen gezegd kunnen worden. Bovendien bestaat 99 procent van ons werk niet uit complotdenken, maar uit systeemkritiek op de democratie, de zorg, het geldstelsel en andere onderwerpen.”

CDA-prominent Hans Hillen, tegenwoordig voorzitter van de lobbyclub voor de defensie-industrie NIDV, valt Von Kreyfelt bij. „We noemen ons systeem een democratie, maar de dwangneurose naar politiek correct denken is gigantisch. Als je niet vega eet, of van Zwarte Piet houdt, dan buitelt iedereen over je heen”, zegt Hillen. Dat er via Café Weltschmerz complottheorieën worden verspreid neemt de oud-minister van Defensie op de koop toe. „Wat is erger? Een enkele keer desinformatie, of een voortdurende screening op politiek correct denken?”

Correctie (20 december 2019): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Hans Moll moest vertrekken bij Café Weltschmerz omdat zijn interviews tegenvielen. Hij ontkent die lezing en stelt zelf te zijn vertrokken. Dat is hierboven aangepast. Moll zegt te zijn vertrokken vanwege antisemitische complottheorieën die Café Weltschmerz zou verspreiden.

Correctie (30 december 2019): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Sven Hulleman mede vanwege een column over de NOS moest vertrekken bij Café Weltschmerz. Later heeft Max von Kreyfelt verklaard dat dit niet de reden was. Daarom is deze passage uit het stuk verwijderd.