Acht opzienbarende Pauw-momenten: ‘U weet dat er iemand een zuurstofkapje op had?’

Talkshow Jeroen Pauw presenteert vrijdagavond voor het laatst zijn late-nighttalkshow op NPO1.

Jeroen Pauw in 2014, toen zijn solo late-nighttalkshow begon. ANP/Ferdy Damman
Jeroen Pauw in 2014, toen zijn solo late-nighttalkshow begon. ANP/Ferdy Damman

Jeroen Pauw (59) stopt ermee. Vrijdagavond presenteert hij voor het laatst Pauw, dat onlangs nog in het juryrapport bij het winnen van een Ere Zilveren Nipkowschijf geduid werd als een informatief platform en show tegelijk. Hij presenteerde vanaf september 2006 samen met Paul Witteman ruim 1.300 keer de late-nighttalkshow Pauw & Witteman op NPO1, vanaf september 2014 deed hij dat in zijn eentje (ruim 750 afleveringen).

Acht opvallende fragmenten uit vijfenhalfjaar Pauw.

 

1. ‘U weet dat er iemand is gevonden met een zuurstofkapje?’

Pauw is iets meer dan een maand ‘solo’ als minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) aanschuift. Het interview gaat onder meer over Timmermans’ MH17-speech bij de Verenigde Naties, waar hij zich in een indrukwekkend emotioneel betoog had afgevraagd of slachtoffers bij het neerstorten elkaars handen hadden vastgehouden terwijl ze in doodsangst hun laatste minuten beleefden.

Dit wordt door experts voor onmogelijk geacht. „Strikt genomen roept u een beeld op wat niet echt plaatsgevonden heeft”, stelt Pauw. Timmermans: „Dat durft u zo te stellen? U weet dat er iemand is gevonden met een zuurtstofkapje?” De minister brengt zijn hand naar zijn mond. „Die heeft nog de tijd gehad om het op te zetten.”

Pijnlijk is met name dat nabestaanden dit niet wisten. Timmermans maakt daags daarna excuses. Het OM bevestigt dat inderdaad bij één (niet-Nederlands) slachtoffer een zuurstofmasker was gevonden.

Voor het interview wint Pauw de Sonja Barend-prijs voor beste interview van het jaar. Tijdens een uitzending, bijna vijf jaar later, in de aanloop naar de Europese verkiezingen, bevestigt Pauw dat Timmermans sindsdien niet meer bij hem wenst aan te schuiven.

 

Lees ook: Met zoveel presentatoren is het risico op onverschilligheid groot, over de opvolging van Pauw en Jinek

2. ‘Heeft u zelf het idee dat u antwoord geeft op mijn vraag?’

Vele voorbeelden van Pauws creativiteit in passief-agressieve terechtwijzing, wanneer een gast om de hete brij draait. Zoals onlangs nog in gesprek met minister Bruno Bruins (Medische Zorg & Sport, VVD) over de aanpak van racisme in voetbal, als Pauw opmerkt: „Ik vind het een boeiend gesprek dat u met uzelf houdt”.

Tegen Rob Jetten, in diens eerste interview als nieuwe D66-fractievoorzitter, formuleert Pauw het als volgt: „Heeft u zelf het idee dat u antwoord geeft op mijn vraag?”

 

3. ‘Dit is de vijfde al voor Jeroen ofzo’

Ogenschijnlijk geroutineerd steekt Pauw met zijn tafelgenoten een joint op ter ere van de overleden zanger Armand. „Dit is de vijfde al voor Jeroen ofzo”, zegt Lucky Fonz III, die de wiet uitdeelt.

 

4. ‘Zonnebril af of hou je mond’

Een zeldzaam vertoon van ergernis bij Pauw als de groep rond ‘treitervlogger’ Ismail Ilgun te gast is in de studio. Met zonnebrillen op stellen de jongens zich teweer tegen een Zaans raadslid aan tafel dat hen met hun wangedragingen confronteert. „Of je doet je zonnebril af, of je houdt je mond”, zegt Pauw. De brillen blijven op.

 

5. ‘En wanneer was dat? Uw zus?’

Uniek op de Nederlandse televisie is het rechterflankdebat tussen premier Mark Rutte en FvD-voorman Thierry Baudet, in de aanloop naar de Europese verkiezingen in mei 2019. Beide (nationale) politici komen niet in aanmerking voor het Europees parlement. FvD is twee maanden eerder de grootste geworden in de Provinciale Staten-verkiezingen. Het debat is min of meer afgedwongen door Rutte, na uitdagingen van Baudet om op Facebook in debat te gaan. De premier wil een chiquer platform. Pauw slaat toe. Het strijdperk is in De Rode Hoed in Amsterdam.

Het wordt een spannend en soms beschamend hanengevecht op NPO1, waarin Pauw zich faciliterend opstelt terwijl het er nu en dan feitenvrij aan toe gaat. Die opstelling in de omgang met Baudet wordt Pauw overigens vaker verweten: het gebrek aan tegenwerping dat de FvD-leider bij hem aan tafel krijgt als hij ettele onwaarheden over het klimaat aandraagt.

Bizar wordt het debat als Baudet Rutte vraagt wanneer hij voor het laatst gehuild heeft. Bij het overlijden van diens zus, blijkt. „En wanneer was dat? Uw zus? Wanneer was dat laatste?”

 

6. ‘Ik heb het bewegend beeld gezien’

Sylvana Simons, de latere lijstrekker van Bij1, herinnert zich dat Donald Trump al in de vorige eeuw eens heeft gezegd dat als hij president wil worden, hij dat bij de Republikeinen zou proberen. Die kon hij namelijk alles wijs maken. Het is een meme, maar vrij algemeen bekend in de ‘online-scene’ dat het gaat om een nep-citaat. Op de schermen verschijnen de woorden van Trump, zogenaamd uit 1998 in een interview met Time. „Ik weet niet of dit wel klopt”, brengt Pauw nog in. „Ik heb het op bewegend beeld gezien”, voegt Simons er aan toe. Pauw: „Nou, ok. Dat hebben we dan niet.”

Later erkent Simons dat haar geheugen met haar op de loop is gegaan, en biedt ze haar verontschuldigingen aan.

 

7. ‘Genoeg erover’

Nu en dan duiken vertolkers van buitenissige, radicale, rabiate standpunten op – meestal blijft dat wel bij eenmalige optredens. Zoals de zelfverklaarde ‘opiniemaker op Facebook’ Youness Ouaali, die had opgeroepen tot het tot moes slaan van Israëlische toeristen in reactie op geweld tegen Palestijnen. Zo iemand negeren of een podium geven? De redactie van Pauw schuwt de confrontatie met abjecte opvattingen in de studio niet. Maar als het gesprek verzandt in haarkloverij over de bedoelingen van Ouaali, wuift Pauw afwijzend dat het item na vier minuten wel lang genoeg heeft geduurd. „Genoeg erover nu.”

 

8. ‘Nu kun je geen kritische vragen meer stellen’

Pauw verschiet van kleur als Renate van der Bas namens de Nipkow-stichting de vragensteller onderbreekt en hem vertelt dat ze hem – verrassing! – de ere Zilveren Nipkowschijf mag toekennen. „Hij is scherp, maar kan ook mensen laten emmeren”, aldus het juryrapport. Het is juni 2019 en de spanwijdte in zijn oeuvre is de weken ervoor nog maar eens aangetoond toen in een tijdsbestek van een aantal dagen een zeer geslaagde, sfeervolle Songfestival-uitzending werd gevolgd door het opzienbarende debat Rutte/Baudet. De lof overvalt hem zichtbaar. Peter R. De Vries, ook aan tafel: „Nu kun je geen kritische vragen meer stellen.”