Verlof opnemen, het blijft ongemakkelijk

Geboorteverlof Het partnerschapsverlof wordt ruimer en sommige bedrijven gaan nog verder. Maar de meeste vaders nemen het nu al niet op.

Illustratie Roland Blokhuizen
Illustratie Roland Blokhuizen

De dag nadat Joris Toonders, oprichter van online marketingbureau Yonego, in 2016 vier weken betaald vaderschapsverlof invoerde, werd hij wakker gebeld door een radioprogramma. De rest van de dag gaf hij zo’n vijfentwintig interviews. „Toen merkten we dat het onderwerp leefde”, zegt Toonders.

Het geboorteverlof voor partners is voor de wet momenteel ‘eenmaal het aantal werkuren per week’. Werkt iemand dus vijf dagen, dan betekent dat ook vijf dagen verlof. En per 1 juli 2020 komt daar volgens de Wet Invoering Extra Geboorteverlof (WIEG) nog tot vijf weken verlof bij tegen 70 procent van het dagloon.

Yonego, dat negentig werknemers heeft, blijft volgend jaar bovenop de vijf weken verlof nog vier weken honderd procent doorbetalen. Het staat hierin niet alleen. Sommige bedrijven in Nederland vonden, of vinden, dat het beleid tekortschiet.

„Steeds meer” bedrijven zien het belang van betrokken vaderschap en voeren beleid door dat dit ondersteunt, schreef Kenniscentrum Rutgers in een rapport over vaderschap in Nederland. Hoeveel bedrijven dat precies zijn, is niet bekend. Wie zijn die voorlopers? En niet onbelangrijk: wat is hun motief?

Voorop staat: lang niet alle Nederlandse bedrijven zitten erop te wachten om een of twee maanden betaald partnerschapsverlof in te voeren. Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland wilden al niet dat werkgevers de huidige vijf dagen verlof moesten doorbetalen aan hun werknemers en vroegen – zonder succes – om aanpassing van de regeling. De vijf weken verlof die volgend jaar ingaan, komen voor rekening van het UWV.

De meeste Nederlandse bedrijven volgen dus de wet. Maar uit het Rutgers-rapport blijkt dat een kleine, uiteenlopende groep organisaties hierop vooruit loopt: „van gemeentes tot commerciële techbedrijven tot creatieve instellingen”.

Goede publiciteit

Renske Keizer, hoogleraar familiesociologie aan de Erasmus Universiteit, denkt dat de koplopers vooral bedrijven met hoogopgeleid personeel zijn. Keizer: „Zij hechten meer waarde aan een gelijke verdeling van zorgtaken.” Socioloog Leonie van Breeschoten vond in haar promotieonderzoek naar familiebeleid bij 259 organisaties in negen Europese landen, dat vooral de grootte van een bedrijf écht een rol speelt in het invoeren van verlof.

„Wij kunnen de kosten misschien ook wel makkelijker opvangen dan een kleine organisatie”, zegt Eliane Lauwers, woordvoerder bij farmaceutisch bedrijf Janssen (onderdeel van het Amerikaanse Johnson & Johnson), dat zo’n 2.500 werknemers heeft. Vorig jaar introduceerde het bedrijf acht weken volledig betaald partnerschapsverlof.

Je kunt acht weken op verlof, maar dan hopen we wel dat je je targets haalt.

Jasper Dijkstra commercieel directeur Eventbrite

Zo’n verlof levert ook wat op voor bedrijven: publiciteit. „Natuurlijk kijken we hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen hier willen werken, en ook willen blijven werken”, zegt Lauwers. „We hebben talent nodig.” Hetzelfde geldt voor Ticketplatform Eventbrite, waar jonge ouders sinds 2015 acht weken volledig betaald verlof krijgen. „Hierdoor kunnen we ons duidelijk onderscheiden van de concurrentie”, zegt commercieel directeur Jasper Dijkstra.

Toch is de invoer van partnerschapsverlof meer dan alleen een kwestie van publiciteit. Volgens socioloog Van Breeschoten leeft in sommige organisaties het idee dat het invoeren van partnerschapsverlof ook van hen als werkgever wordt verwacht. Vooral in de publieke sector zou dat het geval zijn.

In Zweden krijgen partners van nieuwe moeders al langer meer dagen vrij. Lees ook: Meer vaders thuis, dicht dat de loonkloof?

Stuiterend van adrenaline

„En soms bieden organisaties extra partnerschapsverlof aan omdat zij denken dat de financiële baten opwegen tegen de kosten”, zegt Van Breeschoten. „Omdat het bijvoorbeeld werknemers aantrekt.” Werknemers zetten zich bovendien meer in voor het bedrijf als ze weten dat hun werkgever langer, of beter, betaald verlof aanbiedt, zegt ze.

Lauwers van farmaceut Janssen ziet inderdaad dat de regeling haar collega’s positief motiveert. „Een collega kon heel makkelijk vrij nemen toen zijn vrouw na de bevalling opgenomen moest worden”, zegt ze. Dat gaf hem, en ook zijn afdeling, veel rust.

De zorg voor werknemers betaalt zich uit, zegt ook HR-manager Myriam Lingeman van consultancybedrijf &samhoud. „Wij hebben uiteindelijk ook baat bij een gelukkige medewerker”, zegt ze. Vaders en partners krijgen al dertig jaar acht weken betaald verlof bij het bedrijf. „Hoeveel heb je, plat gezegd, nu echt aan iemand die twee dagen na de geboorte van zijn of haar kind, stuiterend van de adrenaline op kantoor zit? Blijf alsjeblieft bij je familie en geniet van die tijd.”

Targets halen

Extra verlof aanbieden is één ding. Wordt het ook opgenomen? Zo maken vaders al jaren nauwelijks gebruik van de verlofregelingen díé er zijn, bleek uit het Rutgers-rapport. Bij Eventbrite (minder dan vijftig werknemers) namen drie vaders verlof op, één van hen gebruikte de volledige acht weken. „Iedereen moet eraan wennen, en voelt zich ook wat ongemakkelijk om verlof op te nemen”, zegt directeur Dijkstra. Dat kan te maken hebben met het feit dat een nieuwbakken ouder er de acht weken achter elkaar moet opnemen, terwijl dat bij Yonego, Janssen of &samhoud ook gespreid kan. „En het klinkt heel naar”, zegt Dijkstra, „maar uiteindelijk is het business first. Je kunt die acht weken weg, zeggen we, maar werk je bijvoorbeeld in de verkoop, dan hopen we wel dat je je targets haalt.”

„Dit voorbeeld illustreert precíes een van de belangrijke bevindingen in mijn proefschrift”, zegt Van Breeschoten. „Mannen moeten het gevoel hebben dat het acceptabel is binnen hun organisatie om gebruik te maken van verlof”, zegt ze. „De organisatiecultuur moet hen in staat stellen om weg te gaan.”

Zo helpt het als de manager verlof opneemt. En in een bedrijf waar veel vrouwen werken, wordt verlofopname door partners ook vaker als ‘normaal’ gezien. „Een werknemer voelt echt geen gevolgen als hij de acht weken vrij neemt”, benadrukt Dijkstra. Maar hij geeft toe dat het verlof bij de vrouwen wat makkelijker gaat. „Omdat dat vanuit de overheid wordt ondersteund, denk ik.”

Is het dan logischer om als bedrijf te wachten op de overheid? Niet per se. Bij &samhoud, dat al dertig jaar verlof aanbiedt, gaat de HR-manager juist met iemand om tafel als deze géén verlof wil opnemen. Het wordt inmiddels verwacht. „Als het verlof bij een klein groepje bedrijven succesvol blijkt, nemen anderen het vanzelf over”, zegt hoogleraar Keizer. „Een cultuuromslag moet ergens beginnen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.