Nederland wil Europees verbod op PFAS

Milieuraad Minister Van Veldhoven presenteert deze donderdag in Brussel haar plan om gebruik van mogelijk schadelijke PFAS aan banden te leggen.

Minister Van Veldhoven maakt zich zorgen over de gehaltes PFAS in de bodem.
Minister Van Veldhoven maakt zich zorgen over de gehaltes PFAS in de bodem. Foto Koen van Weel/ANP

Nederland neemt binnen Europa het voortouw bij een verbod van perfluoralkylstoffen (PFAS). Tijdens de milieuraad in Brussel maakt minister Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen, D66) deze donderdag bekend dat Nederland een procedure wil beginnen om toepassing ervan aan banden te leggen. Meerdere lidstaten steunen het voorstel, dat uiteindelijk kan leiden tot een EU-breed verbod op PFAS-gebruik.

Onder de noemer PFAS vallen duizenden kunstmatige chemische stoffen die onder meer worden gebruikt in antiaanbakpannen, waterafstotende kleding en brandblusschuim. De stoffen zijn vrijwel onafbreekbaar en worden in toenemende mate aangetroffen in water en bodem. Bij langdurig hoge doseringen worden sommige PFAS in verband gebracht met bepaalde vormen van kanker.

Lees ook: Nieuwe PFAS-norm geeft niet alleen de bouw, maar ook de minister meer lucht

Om verspreiding te voorkomen, voerde Van Veldhoven deze zomer een strenge norm in. Als grond meer dan 0,1 microgram PFAS per kilo bevatte, mocht deze niet langer verplaatst worden. Omdat bijna alle grond dat gehalte bevat, kwam de bouwsector praktisch stil te liggen. Na brede protesten werd de norm eind november verhoogd tot 0,8 microgram. Van Veldhoven liet destijds al weten zich te gaan inzetten voor Europese regels om toepassing van PFAS terug te dringen.

Noorse bossen

Niet alleen in Nederland zijn groeiende zorgen over PFAS. Omdat de stoffen ook op de onderkant van skies worden aangebracht, zijn ze bijvoorbeeld ook al veel in Noorse bossen aangetroffen. Ook in Duitsland nemen de zorgen over verspreiding van PFAS toe. Vorige week publiceerde het Europees milieuagentschap EEA een rapport over de risico’s van PFAS-verspreiding in Europa.

Lees ook: Liever een zandwagen dan een zonnebank

In overleg met andere lidstaten neemt Nederland nu het voortouw voor een verbod op alle ‘niet-essentiële’ toepassingen van PFAS. Het komend half jaar zal Nederland een ‘restrictievoorstel’ indienen bij het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA). Dat geeft dan een advies, met onder andere een precieze definitie van te verbieden stoffen en uitzonderingsgronden voor producten waarvoor geen alternatief is. De Europese Commissie besluit vervolgens over een voorstel voor een verbod, waarover lidstaten en Europees Parlement het laatste woord hebben.

Bepaalde stoffen die onder PFAS vallen, werden in Europees verband al eerder in de ban gedaan. Zo is de stof PFOS in veel toepassingen sinds 2010 verboden en wordt aan een restrictie van PFOA gewerkt. Een verbod op het gebruik van alle PFAS zal op zijn vroegst over drie jaar gereed zijn.