Minister Grapperhaus: toezicht op OM moet beter

Vertrouwenscrisis OM De Tweede Kamer was donderdag zeer kritisch over de top van het Openbaar Ministerie. „Ingrijpen is meer nodig dan ooit. Het is een incestueuze wereld.”

Foto Bart Maat / ANP

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) gaat bekijken hoe het toezicht op het Openbaar Ministerie kan worden verbeterd. In een debat met de Tweede kamer donderdag zegde hij toe in februari met plannen te komen.

Het parlement besprak het rapport van de commissie-Fokkens, die in april concludeerde dat het in de top van het OM ontbreekt aan „ethisch leiderschap”. Die conclusie werd getrokken naar aanleiding van de vertrouwenscrisis die was ontstaan omdat twee hoofdofficieren van justitie, Marc van Nimwegen en Marianne Bloos, jarenlang hadden gelogen over hun affectieve relatie. Van Nimwegen heeft zich bovendien schuldig gemaakt aan nepotisme. Ook heeft hij geknoeid met een buitenlandse dienstreis en onderzoekt het OM of hij financiële misbruik heeft gemaakt van zijn positie.

Partijgenoot van de minister Madeleine van Toorenburg (CDA) vond dat het tijd werd voor „een frisse wind” in de leiding van het OM. Het CDA wil een topman van buiten benoemen omdat er nu „van organisatorische inteelt” sprake is. „Ingrijpen is meer nodig dan ooit. Het is een incestueuze wereld.”

‘Jarenlang weggekeken’

Op VVD en SGP na toonden alle politieke partijen zich kritisch over het OM en het ministerie van justitie dat jarenlang zou hebben weggekeken van de problemen binnen het OM. Michiel van Nispen (SP) hekelde de „leugens en vriendjespolitiek” waardoor het OM „het vertrouwen van de samenleving verliest”. Hij riep op „de baantjescarrousel aan de top van het OM te stoppen”.

Lees ook: Hoe de sfeer in de top van het OM verziekt raakte

Maarten Groothuizen (D66), voormalig officier van justitie, zei dat er bij het OM „geen zelfreinigend vermogen” is. Medewerkers „schamen” zich. Het departement is alleen maar bezig „publiciteitsrisico’s” in te perken. Hij noemde het departement „vooral een pr-machine”. D66 snapt niet waarom het ministerie van justitie niet nadrukkelijker en eerder heeft ingegrepen in het OM omdat het departement al in het voorjaar van 2014 wist van de integriteitsproblemen binnen de organisatie. De affaire werd pas bekend na publicaties in NRC in 2018. Ook Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) zei niet te begrijpen dat „de echte sterke man binnen het OM, Marc van Nimwegen, jarenlang niks in de weg is gelegd”.

Minister vol lof over OM

Grapperhaus noemde de door Fokkens onderzochte affaire „pijnlijke kwesties”. Hij ging niet in op vragen over Van Nimwegen en Bloos omdat ze nog juridische procedures hebben aangespannen en er een onderzoek loopt naar mogelijk strafbare feiten. De bewindsman was verder vol lof over het OM. Het Nederlandse OM is volgens hem „een van de beste ter wereld”. Grapperhaus sprak van „een geoliede organisatie”. De „integriteit en de professionaliteit” van de aanklagers is „zeer hoog”. Het OM is volgens de bewindsman vooral bezig met „een eerlijke distributie van rechtvaardigheid”.

Dat bij het OM inmiddels de helft van de parketten geleid wordt door een waarnemend hoofdofficier van justitie omdat men geen geschikte kandidaten kan vinden, is volgens hem een tijdelijke kwestie. Het OM heeft „een recruitmentbureau” in de arm genomen om vacatures te vervullen. Binnen de organisatie is volgens hem „heel veel aanstormend talent”.

De minister prees OM-topman Gerrit van der Burg die in de zaal het debat bijwoonde. Hij noemde de super-PG „heel open en toegankelijk”.