Heeft Frankrijk vervoer met Kerst?

Stakingen In Parijs en Frankrijk kan het een extreem stille Kerst worden: ook tijdens de feestdagen dreigen er stakingen in het openbaar vervoer.

Foto Loic Venance/AFP

Tekent Frankrijk met Kerst de vrede, of blijven de stakingen ook tijdens de feestdagen het land ontwrichten? Nu de kerstvakanties naderen en het land al ruim twee weken plat ligt vanwege massale pensioenstakingen, vragen Fransen en ook toeristen zich af of ze hun vakantieplannen moeten gaan bijstellen.

Volgens de Franse spoorwegen zal rond de Kerst slechts de helft van de treinen rijden. Donderdag vielen in het Franse regionale en langeafstandsvervoer opnieuw veel treinen uit. Scholen, instellingen en horeca bleven op plaatsen geheel of gedeeltelijk gesloten vanwege stakingsacties, of omdat medewerkers hun werk niet konden bereiken. Want de auto is nu nauwelijks een alternatief. Deze week stond rond Parijs een recordfile van ruim 600 kilometer.

Inzet van de stakingen die Frankrijk al 16 dagen in de greep houden, zijn de ingrijpende pensioenplannen van de regering. Vorige week woensdag presenteerde premier Édouard Philippe namens de regering plannen voor het langverwachte nieuwe stelsel, dat het huidige systeem moet vervangen.

De Parijse middenstand zag de omzet al flink dalen en vreest een zeer stille Kerst

Maar Fransen koesteren het huidige stelsel, dat 42 verschillende uitzonderingsregelingen telt. Daarbinnen profiteren sommige beroepsgroepen, zoals bijvoorbeeld treinmachinisten of operazangers, van riante voorwaarden. Zij kunnen al op hun 55ste met pensioen.

De regering wil de komende jaren geleidelijk een puntensysteem invoeren, waarin ieder gewerkt uur wordt meegeteld. De strijd gaat om de ‘age pivot’, de aanbevolen pensioenleeftijd die naar 64 moet gaan. De minimale pensioenleeftijd wordt 62, waarbij een strafkorting geldt. De nieuwe aanpak houdt beter rekening met de veranderende arbeidsmarkt en is goed voor flexwerkers, stelt de regering.

Franse vakbonden verwerpen de plannen en lijken niet bereid tot een compromis. Zo eist de op een na grootste vakbond, CGT, volledige intrekking van het project. „We hebben niet dezelfde waarden”, verklaarde algemeen secretaris van CGT Philippe Martinez na overleg op woensdag. Dat er ook gematigder vakbonden zijn met andere voorstellen en ideeën aan de regering, maakt de kwestie er niet gemakkelijker op.

Stroomstoringen

Dinsdag gingen in het hele land rond de 600.000 Fransen - 1 miljoen volgens de bonden - opnieuw de straat op. In Parijs kwam het daarbij opnieuw tot gewelddadige opstootjes, waarbij de politie demonstranten met traangas uiteenjoeg.

Hoewel de stakingen deze week in omvang zijn afgenomen, lijkt de situatie op sommige plaatsen grimmiger. Zo legden stakende medewerkers van elektriciteitsbedrijf RTE met ‘doelgerichte stroomstoringen’ delen van het elektriciteitsnet plat. Tienduizenden bedrijven, huishoudens en instellingen kwamen daardoor zonder stroom te zitten.

De vraag is of dergelijke acties effect sorteren, of vooral irritatie wekken. Sprak premier Philippe dinsdag nog van „totale vastberadenheid” bij de regering om de pensioenhervorming door te zetten, bij overleg met de vakbonden op woensdag leek de toon iets gematigder. President Macron pleitte voor een „stakingspauze” rond de feestdagen.

Le Monde maakte leidde hier donderdag uit af dat er op het hoogste staatsniveau stevig wordt gedebatteerd over de harde lijn van premier Philippe. „Het kan mensen niet schelen of er 300.000 of 800.000 mensen op straat zijn”, zei een anonieme bron binnen het Élysée tegen de krant. „Wat de mensen zien is dat ze al meer dan veertien dagen moeten worstelen, dat kan zich tegen ons richten”.

Wat niet meehelpt, is dat de ‘hoge commissaris voor de pensioenen’ Jean-Paul Delevoye - bijnaam: ‘Monsieur Retraites’ - maandag zijn ontslag indiende vanwege een schandaal rond neveninkomsten. Delevoye was verantwoordelijk voor de pensioenhervormingen.

Disneyland en sneeuwthalys

Vooral de Franse hoofdstad wordt getroffen door de stakingen. Reizigers stranden met vertraging op een van de treinstations, Parijzenaars en toeristen kampen met stilgelegde metrolijnen. Sommigen kiezen de fiets als alternatief. Zelfs de Eiffeltoren bleef gesloten.

De Parijse middenstand zag de omzet de afgelopen tijd al flink dalen en vreest voor relatieve stilte in de anders zo drukke hoofdstad. Volgens Franse media proberen malafide taxichauffeurs en zakkenrollers een slaatje te slaan uit de chaos.

Ook in Nederland worden reizigers en vakantiegangers gewaarschuwd. De Thalys richting Parijs en Disneyland ondervindt al twee weken hinder, de ANWB meldt problemen op de ‘Sneeuw-Thalys’ richting de Alpen.

„Dit zijn de drukste dagen van het jaar”, zegt NS-woordvoerder Hessel Kosters. „We raden mensen dan ook aan om af te zien van niet-noodzakelijke reizen. We hebben reizigers laten weten dat omboekingen en annuleringen worden vergoed.”

Frankrijkgangers wisselen op sociale media tips uit voor alternatieve routes om stakingszones te vermijden. In Facebookgroepen worden meerij-oproepjes gedeeld, de websites en twitteraccounts van Air France, Thalys, Eurostar en Franse vervoerders worden koortsachtig in de gaten gehouden. Onder anderen door de in Amsterdam woonachtige Parisienne Clémentine Galimont. Zij neemt vrijdag de Thalys om met Kerst haar familie in Parijs te bezoeken. „Ik kijk iedere dag naar updates over de dienstregeling. Maar ik weet pas vrijdag zeker of ik kan reizen”. Of een familiebezoek buiten Parijs überhaupt door kan gaan, is nog maar de vraag.

Het overleg met de vakbonden werd donderdagavond zonder resultaat afgebroken. CGT-leider Martinez zei dat vijf van de acht bonden op 9 januari opnieuw zullen demonstreren.

Noot: op 20-12-2019 is dit artikel geactualiseerd en aangepast meteen verduidelijking over de minimale en de aanbevolen pensioenleeftijd.