Protest boeren en bouwers: lange files, korte blokkades

Acties Boze boeren en bouwers protesteerden woensdag tegen het kabinetsbeleid. Toch gloort er een akkoord over stikstofmaatregelen.

Actievoerende boeren en bouwers hebben woensdagochtend voor lange files en kortstondige omsingelingen van gebouwen gezorgd door het hele land. Ze blokkeerden onder meer het distributiecentrum van de Albert Heijn in Tilburg, het Mediapark in Hilversum, de NedCar-fabriek in Born en de Amercentrale in Geertruidenberg. Het Gelderse provinciehuis in Arnhem werd op last van de politie extra beveiligd omdat er boeren onderweg waren. De actievoerders protesteerden daarmee tegen onder meer het stikstofbeleid van het kabinet.

Her en der in Nederland doken woensdag protesterende boeren en bouwers op met tractoren en vrachtwagens. Veelal om na enkele rondjes weer te vertrekken naar de volgende locatie. Voor zover bekend leidde dat voor supermarkten niet tot distributieproblemen, zo lieten Ahold en Jumbo weten. Bovendien zeggen ze „vooraf” maatregelen te hebben getroffen.

De vele tractoren zorgden wel voor veel vertraging op de snelwegen. Volgens Rijkswaterstaat stond er om 09.30 uur nog tweehonderd kilometer file - „uitzonderlijk” veel voor dit uur van de dag. Verschillende rechtszaken liepen vertraging op doordat verdachten op weg naar de zitting vast kwamen te zitten in de file.

Dat de acties zich alsnog op onder meer supermarkten richtte, was opvallend. De rechtbank in Lelystad had de blokkade van distributiecentra expliciet verboden. Het CBL, de brancheorganisatie van supermarkten, had daarover een kort geding aangespannen uit vrees voor lege schappen rond de feestdagen.

Initiator van het protest Farmers Defence Force (FDF) trok zich daarop officieel terug uit vrees voor aansprakelijkheid voor geleden schade, maar riep boeren wel op „als burgers” actie te voeren. Daarop wierp een andere groep, Bouw in Verzet, zich op als hoeder van de protesten. Ook die zei woensdagochtend echter niet alle acties te steunen.

Met de acties willen de boeren en bouwers een signaal afgeven aan het kabinet. De landbouw is verantwoordelijk voor 46 procent van de stikstofdepositie in Nederland. Het kabinet wil met bronmaatregelen de uitstoot terugdringen. De bouw zegt dat veel projecten stilliggen door de stikstof- en PFAS-crisis.

Dinsdagavond berichtte Nieuwe Oogst, het vakblad van land- en tuinbouworganisatie LTO, dat er een akkoord is bereikt tussen minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) en het Landbouw Collectief, een verzameling belangengroepen uit de agrarische sector. Ze spraken afgelopen weken over de bijdrage van de landbouw aan de stikstofcrisis. FDF - ook onderdeel van het collectief - liet echter weten de afspraken niet te steunen.

In het akkoord zou onder meer zijn vastgelegd dat er geen gedwongen krimp komt van de veestapel. Ook komt er een pardonregeling voor boeren die onder het Programma Aanpak Stikstof geen vergunning nodig hadden voor bepaalde stikstofuitstotende activiteiten. In ruil daarvoor verminderen de boeren de hoeveelheid eiwit in het veevoer, komt er meer weidegang voor koeien en wordt mest aangelengd met water. Op deze manier zou de uitstoot van stikstof bij veehouderijen op korte termijn moeten afnemen.

Het nieuws over het akkoord kwam vlak nadat de Eerste Kamer had ingestemd met een pakket noodmaatregelen om de stikstofcrisis de komende tijd te beteugelen. Het kabinet kreeg daarbij de noodzakelijke steun van onder meer 50Plus en de fractie-Otten. In de noodwet is afgesproken dat er extra geld komt voor natuurbescherming, ander veevoer en het uitkopen van veehouderijen die voor stikstofoverlast zorgen. Op die manier moet er ruimte komen voor woningbouw en infrastructurele projecten.