Minister Van Engelshoven: cultureel erfgoed actiever beschermen

Commissie-Pechtold De bescherming van cultuurgoederen kan in de praktijk beter, adviseerde de commissie-Pechtold. Minister Van Engelshoven belooft verbetering.

Minister Van Engelshoven bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.
Minister Van Engelshoven bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Foto Koen van Weel / ANP

Minister Van Engelshoven (D66, Cultuur) gaat Nederlands erfgoed beter beschermen. Daarmee wil ze voorkomen dat belangwekkend cultureel erfgoed in particulier bezit uit Nederland verdwijnt.

Dat schrijft zij aan de Tweede Kamer in reactie op het eind september uitgebrachte rapport Van terughoudend naar betrokken, van de commissie-Pechtold. Deze commissie werd in februari gevraagd om de huidige regels tegen het licht te houden, nadat de minister constateerde dat het beleid tekort schoot.

Directe aanleiding voor het onderzoek was de ophef die in januari ontstond over een tekening van Rubens, die door prinses Christina werd geveild. Een moreel appèl om de veiling niet te laten doorgaan werd genegeerd, en een poging van Museum Boijmans Van Beuningen om met rijkssteun de tekening op de veiling aan te kopen mislukte, en dreef de opbrengst voor Christina alleen maar met miljoenen op. In 2016 ontstond eerder al ophef over andere kunstverkopen door leden van de koninklijke familie.

Lees ook: Rubens uit collectie koninklijke familie geveild voor 7,2 miljoen euro
De geveilde tekening ‘Naaktstudie van een jongeman met opgeheven armen’ van Peter Paul Rubens uit de collectie van prinses Christina. Foto Sotheby’s

Volgens de commissie-Pechtold is de wettelijke bescherming van cultuurgoederen op papier goed geregeld, maar kan de praktijk beter. Het huidige beleid voor particulier bezit werd door de commissie-Pechtold omschreven als „terughoudend”.

De minister kan zich vinden, laat ze weten, in de aanbevelingen voor een meer actief en betrokken erfgoedbeleid. Van Engelshoven in een woensdagavond verspreid persbericht: „Ik wil voorkomen dat belangrijke stukken naar het buitenland verdwijnen. Daarom is het beschermen van erfgoed, ook in particulier bezit, van het grootste belang.”

Op verzoek van de minister stelt de Raad voor Cultuur een vaste, onafhankelijke commissie in. Die moet in kaart brengen welke hiaten er nog zitten in de Collectie Nederland, de complete verzameling erfgoed in openbaar bezit. Daarna onderzoekt deze commissie of er goederen in particulier bezit zijn die deze leemtes kunnen opvullen.

De nieuwe commissie gaat ook adviseren welk particulier bezit bescherming verdient. Als „onvervangbaar en onmisbaar” bestempelde objecten zullen worden opgenomen in het zogeheten ‘Register van beschermde Cultuurgoederen’. Totdat die commissie is ingesteld, zal Van Engelshoven zich van geval tot geval laten adviseren door een tijdelijke commissie over eventuele aanwijzing van beschermde cultuurgoederen.

De minister neemt ook het advies van de commissie-Pechtold over om de contacten met eigenaren van belangwekkend erfgoed te verstevigen. De minister zegt in gesprek te zijn met particuliere bezitters om hun wensen in kaart te brengen.