Shell geeft inzicht in zijn winstbelasting

Belastingontwijking Shell laat zien waar het (geen) winstbelasting betaalt: niet of nauwelijks in Nederland, op de Bahama’s en in Singapore.

Over de winst van bijna 36 miljard dollar betaalt Shell in totaal 10 miljard dollar belasting.
Over de winst van bijna 36 miljard dollar betaalt Shell in totaal 10 miljard dollar belasting. Foto Andrey Rudakov

Shell heeft dinsdag voor het eerst laten zien waar het wereldwijd winstbelasting betaalt. Het olie- en gasconcern bevestigt in zijn Tax contribution Report eerdere berichten dat het geen winstbelasting in Nederland betaalt. Ook in Singapore en op de Bahama’s hoeft Shell weinig of zelfs geen belasting te betalen.

In Nederland boekte Shell 0,5 miljard dollar winst, onder meer dankzij raffinage, chemie en benzinestations. Door fiscaal compensabele verliezen, bijvoorbeeld als gevolg van buitenlandse activiteiten, hoefde het bedrijf geen winstbelasting te betalen. Om welke verliezen het gaat, meldt het concern niet. Shell benadruk via gasdochter NAM wél 500 miljoen aan winstbelasting te hebben betaald.

Over de winst van bijna 36 miljard dollar (32 miljard euro) betaalt Shell 10 miljard dollar belasting en draagt het bijna 6 miljard aan royalties (rechten om olie te mogen winnen) af. In de olielanden Oman, Nigeria en Noorwegen betaalt het bedrijf het meeste belasting. Op de Bahama’s bleef de winst van 971 miljoen echter belastingvrij. De winst van 2,1 miljard in Singapore leidde tot een aanslag van 8,4 miljoen dollar.

Tweede Kamerlid Bart Snels (GroenLinks) noemt de publicatie van Shell „echt een stap voorwaarts”. „Ik zie het wel als een eerste stap, want we zouden graag nog een slag verder gaan. Samen met de Belastingdienst weten alleen de bedrijven van welke constructies zij gebruik maken. Wij als wetgevers zijn doorgaans afhankelijk van wetenschappers en onderzoeksjournalisten.”

Nieuwe regels voor multinationals

Dat Shell geen winstbelasting in Nederland betaalt, leidde vorig jaar na berichtgeving in Trouw tot veel politiek rumoer. Snels kwam met een initiatiefwetsvoorstel om een einde te maken aan belastingontwijking door multinationals. Het voorstel, dat later door het kabinet werd overgenomen, beperkt de aftrekmogelijkheden. Zo kunnen verliezen buiten Europa niet langer worden verrekend met de winst in Nederland. Verder moeten verliezen binnen drie jaar worden gecompenseerd. De nieuwe regels voor multinationals, die waarschijnlijk gelden vanaf 2021, zouden voor een kwart miljard extra belastinginkomsten zorgen.

Lees ook: Shell belooft belastingtransparantie

Shell benadrukt in zijn verslag dat het veel meer belasting afdraagt dan alleen winstbelasting. Via btw en accijnzen zegt het concern ruim 48 miljard dollar voor regeringen op te halen. Kamerlid Henk Nijboer (PvdA) noemt dat een drogreden. „Dat geldt natuurlijk voor elk bedrijf. Ik ben zeker positief over de publicatie van Shell, maar ik wil meer. Ik wil eigenlijk kunnen zien dat een bedrijf niet tegen de geest van de belastingregels handelt.”

Hoogleraar Jan van de Streek (UVA) noemt de stap van Shell indrukwekkend. „Niet alleen wordt er per Europees land en per belastingparadijs gerapporteerd, zoals de Europese Commissie wil, maar Shell geeft ook een wereldwijd overzicht.” De hoogleraar belastingrecht, die onlangs kritisch onderzoek deed naar ontweken dividendbelasting rond aandelen Shell, verwacht navolging. „Deze stap kan andere multinationals aanmoedigen hetzelfde te doen.”