Opinie

Mogen we de nieuwe Polanski nog zien?

Coen van Zwol De nieuwste film van Roman Polanski, ‘J’accuse’, is vooralsnog niet in Nederland te zien. Want Polanski en #metoo zijn in Nederland „best een dingetje”, volgens distributeur Cinéart. Inmiddels is de film daardoor in Frankrijk een schandaalsucces, ziet Coen van Zwol.

Coen van Zwol

Wanneer krijgen we J’Accuse te zien, Roman Polanski’s historische drama over de Dreyfus-affaire? Distributeur Cinéart heeft de rechten en bracht de film in november al uit in België. Maar voor Nederland is nog niks besloten, zegt een woordvoerder. Want Polanski is „best een dingetje” hier: „In België speelt #metoo toch wat minder.”

Misschien krijgen we hem helemaal niet te zien, de film die in september de Grote Juryprijs – tweede prijs – won op het filmfestival van Venetië. Dat was een verrassing gezien de gemengde kritieken – meesterlijk, maar oubollig – en de weerzin van juryvoorzitter Lucrecia Martel tegen Polanski, wiens verleden steeds weer opspeelt.

In 1977 werd Polanski gearresteerd voor het drogeren en sodomiseren van een 13-jarig fotomodel, Samantha Geimer, in Los Angeles. Hij leek er genadig vanaf te komen met 42 dagen psychiatrische observatie, maar sloeg op de vlucht toen een boze rechter hem alsnog hard dreigde te bestraffen wegens recidive: op het Oktoberfest in München liet Polanski zich fotograferen met minderjarige meisjes. De Verenigde Staten vlassen nog altijd op zijn uitlevering, bleek in 2009.

Polanski, nu 87 jaar, maakte in 2011 excuses aan Geimer, met wie hij eerder een schikking trof. Voorheen zag hij het probleem niet zo, gezien zijn affaires met de vijftienjarige actrice Nastassja Kinski en andere adolescenten. In 1984 schepte hij in zijn autobiografie zelfs op over de kostschoolmeisjes met wie hij zich in Zwitserland troostte na de moord op zijn echtgenote Sharon Tate in 1969. „Kathy, Madeleine, Sylvia en anderen wier naam ik ben vergeten” bezochten zijn chalet „niet noodzakelijk om te vrijen”, maar ze voelden zich onweerstaanbaar tot de beroemde veertiger aangetrokken als „verboden vrucht”, liet hij optekenen. Soms pikte hij die „jonge, vrijgevochten paardjes” met zijn auto op als zij ’s avonds uit het raam van hun kostschool klommen.

Lees ook de column van Joyce Roodnat over Woodstock, ‘Once Upon a Time in… Hollywood’ en de moord op Sharon Tate

Andere tijden: Roman Polanski kwam met de slechts 33 jaar jongere actrice Emmanuelle Seigner tot rust, zijn escapades raakten half vergeten – tot #metoo in 2017 alles veranderde. Twee vrouwen verklaarden in 1975 als vijftienjarige en tienjarige door Polanski te zijn verkracht in zijn chalet te Gstaad. Zelfs in Frankrijk, bastion tegen Amerikaanse preutsheid, werd hij omstreden: Polanski zag in 2018 af van een erebaantje als president van de Césars, de Franse filmprijzen, toen zijn voordracht een rel ontketende.

Vorige maand vertelde de Franse fotografe Valentine Monnier in detail hoe Polanski haar als achttienjarige mishandelde en verkrachtte, eveneens in 1975. Polanski, van Pools-Joodse komaf, ontkent alles. Hij brengt zijn ‘vervolging’ in verband met antisemitisme; het onderwerp van J’Accuse. En die film is nu een Franse schandaalhit. Betogers beletten op 13 november een Parijse voorpremière. Kunstcritici keerden zich tegen vermeende censuur en het Franse kabinet bleek diep verdeeld. En zo beleeft Polanski met een half miljoen bezoekers in één week zijn beste Franse opening ooit. Was ik Cinéart, dan wist ik het wel.

Coen van Zwol is filmrecensent.