Reportage

In Iowa negeren ze de impeachment liever

Afzetting president Trump Deze woensdag stemt het Huis over de impeachment van Donald Trump. Maar in Iowa, de eerste staat die in februari stemt welke Democraat het in 2020 tegen Trump opneemt, hebben Democraten de moed al opgegeven.

Vrijwilligers voeren campagne voor Bernie Sanders in Fairfield, Iowa.
Vrijwilligers voeren campagne voor Bernie Sanders in Fairfield, Iowa. Foto Daniel Acker / Reuters

‘Laat me jullie vertellen wat we de afgelopen week zoal hebben gedaan in het Huis.” Democratisch afgevaardigde Cindy Axne is in het weekend uit hoofdstad Washington teruggekeerd naar haar thuisdistrict in het zuidwesten van de staat Iowa. En zoals vrijwel elk Amerikaans congreslid organiseert ze dan direct bijeenkomsten om kiezers te ontmoeten.

In de openbare bibliotheek van Carter Lake somt Axne (54) eerst de in haar ogen belangrijkste recente gebeurtenissen in het Huis op: begrotingsbesprekingen, het handelsverdrag met Mexico en Canada, een wet voor lagere medicijnprijzen – voor dat laatste applaudisseren de twintig aanwezigen.

Lees ook: Republikeinen zien verhoren nu ook als een kans

De hele wereld kon de afgelopen week live meekijken met de justitiecommissie van het Huis van Afgevaardigden, die twee zogenoemde articles of impeachment tegen president Trump aannam. Deze woensdag zullen alle 435 Huis-leden, inclusief Cindy Axne, erover stemmen. Wordt het voorstel aangenomen, dan komt het in de Senaat tot een proces tegen de president, voor de derde keer (Nixon trad af voor het zover was).

Alle ogen zijn nu gericht op de afgevaardigden. Zijn er Republikeinen die vóór impeachment stemmen? En minstens zo spannend: zijn er Democraten die tégen zullen stemmen of zich van stemming onthouden? Maar in haar top drie van belangrijke parlementaire gebeurtenissen van deze week neemt Cindy Axne impeachment niet op.

Dat is geen onnozelheid en ook geen toeval. De Democraten in Iowa lijken verlegen met het grondwettelijke kanon dat de partijleiding op Trump heeft gericht.

Afgevaardigden, leden van het lokale partijbestuur, kiezers en de presidentskandidaten die deze staat platlopen voor de eerste voorverkiezingen in de race om het Witte Huis: ze spreken opvallend weinig over deze historische gebeurtenis. Kiezers trekken vrijwel zonder uitzondering een bedenkelijk gezicht als hun ernaar wordt gevraagd.

Langs partijlijnen

Annalise Nelson, fysiotherapeut in Iowa City en aanwezig bij een optreden van de Democratische presidentskandidaat Pete Buttigieg, heeft een deel van de dagenlange impeachment-verhoren op tv gevolgd. „Maar op een gegeven moment had ik er genoeg van. Het zoog alle energie uit me.”

Ook Isabella Williams, serveerster in koffietentje Dodici in Washington, zuidoost-Iowa, heeft de moed opgegeven. „Ze hadden hem al kunnen impeachen voor zijn financiële geknoei, hoe hij als president blijft profiteren van zijn zakelijke belangen in de Trump Organization. Maar het maakt niet uit, de Republikeinen steunen hem blind.”

Daar ligt de oorzaak van het pessimisme van de Democraten. Zij zien glashelder dat Trump zijn positie als president heeft misbruikt door bij een buitenlandse mogendheid aan te dringen op onderzoek naar een politieke rivaal. Maar als de partijleiding ooit had gehoopt dat de Republikeinen zich ook zouden laten overtuigen, dan is die hoop allang vervlogen.

Een reeks behoorlijk consistente verklaringen van ambtenaren heeft de Republikeinen alleen maar dieper in de loopgraven geduwd: het onderzoek vinden ze een heksenjacht, de ambtenaren zijn misschien wel partijdig, het telefoongesprek van de president met zijn Oekraïense ambtgenoot was ‘perfect’.

De stemming in de justitiecommissie liep afgelopen week naadloos langs partijlijnen. In het Huis, turven de media, zijn op één na alle Republikeinen vastbesloten tegen impeachment te stemmen. Welgeteld twee Democraten hebben zich er tegen uitgesproken en 36 van hen, onder wie Cindy Axne, hebben nog niet gezegd wat ze zullen doen.

Deze week werd bekend dat de Democraat Jeff Van Drew overweegt zijn partij voor de Republikeinse te verruilen na een lang gesprek met Trump. Het onderstreept hoe partijgebonden de procedure nu is.

Tijdens de impeachment van de Democratische president Bill Clinton in 1998 konden enkele Republikeinen nog ‘niet schuldig’ stemmen, en Democraten ‘schuldig’. Het is zeer de vraag of dat nu ook zal gebeuren. Dat Van Drew meent zijn partij te moeten verlaten om niet voor impeachment te hoeven stemmen, zegt iets over de sociale controle in de gangen van het Capitool. Zo is impeachment een volgende loopgraaf in de politieke oorlogsvoering geworden.

Doemscenario

Het doemscenario van de Democratische leider Nancy Pelosi is nu werkelijkheid. Zij heeft lange tijd de druk van partijgenoten weerstaan om dit wapen op Trump te richten. Te splijtend voor het land, zei ze. Het verzoek van Trump aan Oekraïne vond zij echter zo’n helder voorbeeld van machtsmisbruik en zo’n direct gevaar voor het eerlijk verloop van de verkiezingen, dat zij in september toch een impeachment-onderzoek aankondigde. En nu zitten ze eraan vast, terwijl de kans minimaal is dat twee derde van de Senaat met zijn Republikeinse meerderheid de president zal afzetten.

Die politieke werkelijkheid is ook in Iowa doorgedrongen. „Ik weet niet of het ons zal helpen of ons zal schaden”, zegt Ed Cranston, voorzitter van de partijafdeling in Johnson County. Cranston, een gepensioneerde Apple-medewerker, is niet optimistisch. „Maar het is essentieel dat Trump wordt impeached. Dit was machtsmisbruik.” Hij begrijpt de Republikeinen niet, zegt Cranston. „Ze hebben zich met huid en haar overgeleverd aan Trump. Het is alsof hij niets fout kan doen.”

Intussen staat in een hoek van het zaaltje een eenzame Republikein te filmen – een tracker, iemand die de oppositie op de voet volgt

Gepensioneerd vertegenwoordiger in landbouwbenodigdheden Dave Miller illustreert dat. Met zijn Make America Great Again-petje („dat draag ik om mensen pissig te maken”) zit hij aan de vriendentafel – op één na Republikeinen – in de Coffee Corner op het centrale plein van Washington, Iowa. „Trump heeft beslist dingen verkeerd gedaan met Oekraïne, maar wat de Democraten hebben opgetuigd is een kangoeroe-rechtbank. Het zou een schande zijn als hij moest opstappen, en dat gebeurt dus ook niet.”

Precaire gok

Cindy Axne heeft in de bibliotheek aan de Missouri-rivier vragen beantwoord over de sociale zekerheid voor brandweerlieden en hoe Iowa kan profiteren van het nieuwe handelsverdrag. En weet zij al dat een schuur van een oudere dame uit haar district is weggespoeld door de overstromingen? Zij woont binnen het district, de schuur ligt er net buiten, kan ze toch een vergoeding krijgen? Intussen staat in een hoek van het zaaltje een eenzame Republikein te filmen – een tracker, heet dat, iemand die de oppositie op de voet volgt.

Van de vier districten in Iowa gingen er in 2018 drie naar Democraten, twee districten pakten ze van Republikeinen af. Dat was voor Cindy Axne een hele prestatie, zij versloeg de man die in 2016 nog met bijna 14 procent verschil de toenmalige Democratische afgevaardigde had verslagen. Dat is precies waarom de impeachment-procedure zo’n precaire gok is voor haar partij. In districten als het hare wisten gematigde Democraten de zetels te veroveren waarmee de partij afgelopen november een meerderheid in het Huis behaalde. Die meerderheid wordt met impeachment op het spel gezet.

En dan vraagt iemand in de bieb het toch nog. „Wel… het impeachment ligt voor. Heeft u al besloten wat u stemt?”

Cindy Axne had haar geblokte winterjas al over de arm gelegd. „Ik ga eerst heel goed in het dossier lezen”, zegt ze. De vraagsteller dringt zachtjes aan: waar neigt Axne dan naar? „Ik neig naar de waarheid”, zegt Axne. En als ze zegt dat voor haar de ware helden de ambtenaren zijn die tegen de zin van president Trump hebben getuigd, krijgt ze applaus.